Сан-Матео муниципалитеті: тарихы мен географиясы

Кіріспе

Ризаль провинциясының, Филиппин Сан-Матео муниципалитеті, ресми түрде Сан-Матео муниципалитеті, Филиппиннің Ризаль провинциясындағы 1-сыныпты қалалық муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 273 306 адамды құрайды. Батысында Кэсон-Сити, оңтүстігінде Марикина және Антиполо, ал солтүстігінде Родригес муниципалитетімен шектеседі. Сан-Матео Маниланың шығысына қарай және Ризаль провинциясының астанасы Антиполодан солтүстікке қарай орналасқан. Манила агломерациясымен біріккен Сан-Матео, Метрополитен Манила Даму басқармасы (MMDA) және Ризаль провинциясының әкімдігінің мәліметінше, Ризаль провинциясының ең қарқынды дамитын муниципалитеттерінің бірі. Бұл Манила метрополитеніне қатынайтын адамдардың торабы. Сан-Матео – Аранзасудың киелі бір құдайының бейнесінің (Nuestra Señora de Aranzazu) орны.

Испанияның отаршылдық дәуірі

Гаспар де Сан-Агустин өзінің "Conquistas de las Islas Filipinas" кітабында 1572 жылы қазіргі Сан-Матеоның Пасигтің серіктес елді мекені болғанын жазды. Ол тұрғындарды "қаһарлы, бірақ мейірімді және тыныш мінезді" деп сипаттады. Хуан де Медина әкесі "Relación de los Conventos Y Pueblos Fundados por los PP. Agustinos" есебінде 1572 жылы Сан-Матео приходінің құрылғанын айтты. Дегенмен, Филиппиннің 1571-1572 жылдардағы алғашқы генерал-губернаторы Мигель Лопес де Легаспи, Себудан Манилаға жасаған жорығы барысында оның жүрегі туысы Хуан де Сальседо қала орнына келгенін мәлімдеді. Екі жыл бұрын Легаспи Манила қаласын ашуға 150 әскермен бірге Сальседоны жіберген. Сальседо Маниланы 1571 жылдың 24 маусымында Легаспи ашуынан бұрын тапқан болуы керек. Тағы бір дерек бойынша, Августин әкесінің аты аталмайды, ол аралдардағы алғашқы капелланың 1596 жылы қазіргі Тондоның бариосы болған қаланың оңтүстігінде, өзен жағасында, әулие Матайды қамқоршы етіп салынғанын айтты. Осылайша, әулие Матай қалаға өзінің есімін берді, өйткені капелла оның мерекесі күні салынған. Жоғарыда айтылған мәліметтерге сүйенсек, Сан-Матео 1571 жылы ашылған, ал алғашқы шіркеу 1596 жылы салынған. Сан-Матео приході 1572 жылы құрылған болуы да мүмкін. Қаланың нақты құрылған күні туралы келіспеушіліктерден басқа, Сан-Матео өзінің атын қалай алғаны туралы да белгісіздік бар. Бір дерекке сәйкес, испандықтар Маниланың айналасын барлап жүргенде, Сан-Матео тасқынды жазығын көріп, оның табиғи сұлулығына тәнті болды. Олар сол жерде қоғам құруға шешім қабылдады. Бір күні испан хатшысы бір қолында кітап, екіншісінде қалам ұстап, дөңгелекке тұрды. Оның мүсіндік позы серігін күлдіріп, хатшының әдеттегі суреттемеде бейнеленгеніндей, әулие Матайға қаншалықты ұқсас екенін айтты. Олар осылай әзілдесіп, көңіл көтере отырып, сол жерді "Сан-Матео" деп атауға келісті. Басқа бір дерек бойынша, Сан-Матео осы атпен Испаниядағы тағы бір қаламен географиялық ұқсастығы үшін аталған. Палузидің географиялық кітабында сипатталғандай, бұл кішкентай испандық қала биік таудың жанында орналасқан және оның ортасынан ағып өтетін өзені бар, ол көбінесе тасқындайды, бірақ тез қайтады. Қала сонымен қатар ірі мал жаюға жарамды жайылым және балық аулау ауылы болып табылады. Қазіргі Сан-Матео арқылы Мали және Нанка өзендері өтеді, ал оның тасқынды жазықтары сол кезде шұрайлы жайылым болған болуы мүмкін. Сан-Матеодағы августиндік діни қызметкерлерді кейіннен (1689 жылы) иезуиттер ресми түрде алмастырды, олар 1637 жылдан бастап Сан-Матеоны өздерінің миссияларының қатарына қосты, оның астында Сан-Исидро және Пайнаан миссиялары болды. Иезуиттер өздерімен бірге Испанияның Виская провинциясындағы Аранцасу қаласынан келген Құдай анасының бейнесін әкелді. Олар қазіргі Побласьондағы шіркеуді салуға жауапты болды, өйткені августиндіктердің өзен жағасындағы алғашқы капелласы тасқынға ұшыраған. Қазіргі шіркеу Барангай Санта-Анада орналасқан және оның қамқоршысы - Аранцасудың біздің әйел бауыры. Бұрынғы августиндік капеллада орналасқан әулие Матайдың түпнұсқа бейнесі Барангай Дулунбаянға (бұрынғы Ллая) аударылды, онда ол ауылдың қамқоршысы ретінде сақталды және әлі күнге дейін 21 қыркүйекте мерекесін тойлайды. Келесі ғасырларда Сан-Матеоның тарихы қызықты және ерекше болды. 1639 жылы қытайлық көтерілісшілер мен испандық және жергілікті әскерлер арасында қақтығыс болды. Қытайлықтар жеңіліп, шығысқа Сиерра-Мадре тауларына қарай шегінді, бірақ қала мен оның шіркеуін өртеп жібермей бұрын емес. 1687 жылдың 16 мамырында августиндіктер Сан-Матео аумағы мен монастырын Пасигке қосты, миссияның штаб-пәтері мен резиденциялары Марикинада (Марикина) орналасқан. Екі жылдан кейін августиндіктер Сан-Матеоның шіркеулік басқаруын иезуиттерге тапсырды. 1699 жылы Сент-Августин монастырі Сан-Матео ауданындағы фермаға қатысты сот ісінде жергілікті тұрғындарға қарсы жеңіске жетті. 1696-1746 жылдар аралығында қала тұрғындары испан билігіне қарсы көтерілді. Олар тауларға қашып, 1746 жылға дейін жазық елді мекенді тастап кетті, содан кейін иезуиттердің келіссөздері мен көндіруімен қайтып келді. Сан-Матео халқының тәуелсіздікке деген құштарлығы 1751 жылдан 1765 жылға дейінгі 15 жылдық кезеңде испан билігіне қарсы көтерілгенде тағы да көрінді. Тұрғындарға қаруларын тапсыруды бұйырды, бірақ олар бас тартты. Бұл қарсылықпен испан үкіметі қаланы қиратуға мәжбүр болды. 1712 жылы генерал-губернатор Конде де Лизарриага капитан Дон Лоренцо де Итурриаганы және он екі әскерін капитан Памбиланы жазалау үшін жіберді, ол жергілікті басшы еді және испандық отарлық билікке және жергілікті испан діни қызметкеріне қарсы тұрғындарды көтеріліске шақырып отырған деген күдік болды. Капитан Памбила испан офицеріне шабуыл жасады, бірақ соңғысы соққыны қайтарып, жергілікті басшыны атқылап өлтірді. Испандықтар Сан-Матеода 1799 жылы муниципалитеттік басқаруды құрғанда, қала бір жыл қызмет ететін және бір жылдық мерзімге Барангай басшысын тағайындау құқығына ие болған Говернадорсильо басқарды. Дегенмен, Говернадорсильо екі немесе үш жыл қызмет еткен жағдайлар да болды. 1799 жылы Говернадорсильо лауазымына тағайындалған алғашқы тұрғын - Донато Сулит, ал 1895 жылы лауазымды соңғы рет атқарған - Исмаэль Амадо кіші, ол 1901 жылы америкалықтардың азаматтық үкіметі құрылғаннан кейін де 1905 жылға дейін қызметін жалғастырды, ол АҚШ армиясының әскери губернаторы тағайындаған Капитан Муниципаль болды. Сан-Матео 1871 жылдың 27 сәуірінде бөлінді, капитан-генерал Искьердо Балите, Бургос, Маранг және Калипахан бариоларын Сан-Матеодан бөліп, олардан Монтальбан (Родригес) жаңа муниципалитетін құру туралы жарлық шығарды. Испан кезеңінде Сан-Матеода тек бір ғана мемлекеттік мектеп болды және жастардың білім деңгейі өте төмен болды. Қолданылған кітаптар діни трактаттармен - Итон, Камия, Кастиана және Доктрина Кристианамен шектелді. Оқуды білгеннен кейін көптеген студенттер мектепті тастап кетті, ал аз ғана байлар Манила қаласындағы католик мектептеріне түсті.

In his book Conquistas de las Islas Filipinas, Father Gaspar de San Agustín records what is now San Mateo in 1572 to be a satellite settlement of Pasig. He described the inhabitants being “fierce but friendly and of quiet disposition.” Father Juan de Medina, in his account Relación de los Conventos Y Pueblos Fundados por los PP. Agustinos likewise put 1572 as the year the Parish of San Mateo was established. However, according to Miguel López de Legazpi, the first governor general of the Philippines from 1571 to 1572, it was his nephew Juan de Salcedo who arrived at the site of the town during an expedition to Manila from Cebu. Accounts say that two years prior, Legazpi sent Salcedo along with 150 soldiers to prepare the inauguration of the City of Manila. It must have been Salcedo who discovered the town before Legazpi inaugurated Manila on 24 June 1571. Still, another account was that of a certain Augustinian named Father Cavada, who said that the first chapel in the islands with Saint Matthew as patron was built by the riverside in 1596 south of the present Población of the town, which was then only a Barrio of Tondo. Saint Matthew thus gave the town his name as the chapel was built on his feast day. What may be gleaned from the above accounts somehow is that San Mateo was discovered sometime in 1571, while its first church was built in 1596. It may be true, too, that the Parish of San Mateo was erected in 1572. Aside from the disagreement over the town’s precise foundation date, there is uncertainty as to how San Mateo acquired its name. According to one account, when the Spaniards made a reconnaissance of Manila's environs, they saw the San Mateo floodplains and were enamored by the natural beauty of the place. They decided to found a community there and one day, a Spanish scribe happened to stand on a mound with a book in one hand and a pen in the other. His statuesque pose prompted a companion to laugh and comment how the scribe resembled Saint Matthew, referring to the usual manner the evangelist is depicted in art. In the midst of their banter and merriment, they decided to call the place “San Mateo”. Another account says that San Mateo was named for its geographical resemblance to another town in Spain of the same name. As described by Paluzie in a geographical book, this small Spanish town is near a high mountain (and) has a river that flowed through its center, which often floods but quickly recedes. The town is also a grazing pasture for big animals and a fishing village. The present San Mateo is traversed by the Maly and Nangka rivers and its flood plains may have been a lush grazing area then. The Augustinian priests in San Mateo were later formally replaced (in 1689) by the Jesuits, who as early as 1637 included San Mateo among their missions, with the missions of San Isidro and Paynaan under it. The Jesuits brought with them an image of the Virgin Mary which came from the Spanish town of Arantzazu in Vizcaya. They were the ones responsible for building the church now located in the Población since the original chapel by the Augustinians beside the river was destroyed in a flood. The location of the present church is in Barangay Santa Ana and its patron saint is Our Lady of Aranzazu. The original image of Saint Matthew, which was housed in the destroyed Augustinian chapel, was translated to Barangay Dulongbayan (formerly llaya), where it was enshrined as patron of the village, which still keeps his feast on 21 September. In the following centuries, San Mateo had a colorful and distinguished history. In 1639, a pitched battle ensued between Chinese rebels on one side and combined Spanish and native troops on the other. The Chinese were defeated and retreated east to the Sierra Madre Mountains, but not before burning the town and its church. On 16 May 1687, the territory and convent of San Mateo were added to Pasig by the Augustinians, with the headquarters and residences of the mission at Mariquina (Marikina). Two years later, the Augustinians handed over the ecclesiastical administration of San Mateo to the Jesuits. In 1699, the convent of Saint Augustine won a court case against native inhabitants with regard to a claim over a ranch in the district of San Mateo. From 1696 to 1746, residents rebelled against Spanish authority in the town. They fled to the mountains and abandoned the lowland settlement until 1746, when they returned following dialogue and persuasion by the Jesuits. The independent mindedness of the San Mateo people showed itself again in the 15 year period from 1751 to 1765 when they rebelled against Spanish rule. The residents were ordered to surrender their weapons, but they refused. With this resistance, the Spanish government was forced to reduce the town to ruins. In 1712, the governor general, the Conde de Lizarriaga, sent Captain Don Lorenzo de Yturriaga together with twelve soldiers to punish Captain Pambila, a native chieftain who was reportedly inciting the residents to revolt against Spanish colonial authorities and the local Spanish priest. Captain Pambila attacked the Spanish officer, but the latter was able to parry the blow and shoot the native leader dead. When municipal governance was instituted by the Spaniards in San Mateo in 1799, the town was governed by a Gobernadorcillo who served for one year and exercised the power to appoint the Cabeza de Barangay for the same term of one year. However, there were instances when the Governadorcillo served for two or three years. The first resident appointed to the post of Governadorcillo in 1799 was Donato Sulit while the last one to hold the post in 1895 was one Ismael Amado Jr., who incidentally continued serving up to 1905 even after the establishment of the civil government under the Americans in 1901 when he was appointed Capitán Municipal by the Military Governor of the United States Army Department. San Mateo was partitioned on 27 April 1871, when Captain General Isquierdo issued a decree separating the barrios of Balite, Burgos, Marang and Calipahan from San Mateo and formed them into the new municipality of Montalbán (Rodríguez). In the Spanish period, there was only one public school in San Mateo and the educational advancement of the youth was very slow. The books used were limited to the religious tracts called Eaton, Camia, Castiana, and the Doctrina Christiana. After knowing how to read, most students quit school while the few wealthy enrolled in Catholic schools in Manila.

Филиппин революциясы

1896 жылғы 23 тамызда филиппин революциясы басталды, оған Андрес Бонифасио мен Катипунеролар испан билігіне қарсылық ретінде седулаларын жыртып салуымен себеп болды. 2 қарашада Сан-Матео Бонифасио басқарған революциялық күштердің бақылауына өтті, муниципалитет ғимаратын басып алып, қаладағы испан гарнизонын қоршады. Үш күннен кейін Бонифасио Монтальбанға қайтарылды, ал қоршалған испан гарнизоны Маниладан келген күштермен көмектесілді. Сол айда генерал Мариано Лланера Сан-Матеоны өзінің штабы етіп белгіледі. 1898 жылғы 6 тамызда Сан-Матео генерал Эмилио Агиналдоның революциялық үкіметіне қосылды. Келесі филиппин-американ соғысы кезінде генерал Лисерио Геронимоның Сан-Матео және Монтальбан төңірегіндегі партизандық отряды 1900 жылғы қазан айында американдық әскерлерге шабуыл жасады. Бірақ филиппиндіктер жеңіліске ұшырады. Соғыс кезінде қызықты оқиға болды: апачтардың басшысы Джеронимоны тұтқындаған генерал Генри Уэр Лоутон генерал Геронимоның шабуылындағы мергеннің қолынан қаза тапты. Филиппин халқы генерал Геронимоны Америка Азамат соғысы мен Кубадағы, сондай-ақ Солтүстік, Оңтүстік және Орталық Лусон аймақтарындағы американдық әскери науқандарда көзге түскен көрнекті американдық генералдың өлімі үшін ұлы тұлға деп есептеді. Америкалық оккупация кезінде Филиппин комиссиясының 137-ші қаулысы 1901 жылғы 11 маусымда бұрын Манила провинциясының құрамында болған Сан-Матеоны жаңа құрылған Ризал провинциясына қосты. Фискалдық үнем және орталықтандырылған басқару саясатын ұстана отырып, Филиппин комиссиясы 1903 жылы 942-ші қаулыны қабылдады, ол Сан-Матео және Монтальбан қалаларын біріктірді, ал бұл қалалардың арасында Сан-Матео үкімет ордасы ретінде тағайындалды. 1908 жылғы 29 ақпандағы 20-ші жарлық екі қаланы бөліп, Монтальбанның тәуелсіз муниципалитет мәртебесін ресми түсіндірді. Оның құрамына Ампид, Санта-Ана, Гитангбаян, Дулонгбаян, Маландай, Гвинянг және Мали барриолары кірді. Бірақ ауылдық аймақтардың үнемі дамуы мен халық санының өсуіне байланысты Гитангбаян және Дулонгбаян барриолары екіге бөлінді. Білім беру саласында 1909 жылы елде доктор Дэвид Бэрроустың басқаруымен мемлекеттік мектептер ашылды. Сан-Матео Хосе Бернабе мен Мигель Кристидің көмегімен қаланың бірінші мектеп директоры болып тағайындалған мырза Фрэнк Гриннің арқасында жаңа, демократиялық білім беру жүйесін алды. Мемлекеттік мектепте ағылшын тілі де оқытылды. Муниципалитеттегі көлік және басқа да инфрақұрылымдар кеңейтіліп, жөндеуден өтті, бұл тауарлар мен қызметтердің алмасуын және байланысын жақсартты.

On 23 August 1896, the Philippine Revolution began after the Cry of Pugad Lawin when Andrés Bonifacio and the Katipuneros began the tearing of cédulas in defiance to Spanish rule. On 2 November, San Mateo would fall under the revolutionary forces led by Bonifacio, capturing the municipal hall and besieging the Spanish garrison in the town. Three days later, Bonifacio would be pushed back to Montalban, and the besieged Spanish garrison would be relieved by reinforcements from Manila. The same month, General Mariano Llanera made San Mateo his headquarters. By 6 August 1898, San Mateo joined the revolutionary government of General Emilio Aguinaldo. During the succeeding Philippine–American War, General Licerio Gerónimo's guerrilla bands from the foothills of San Mateo and Montalbán attacked American troops in October 1900. However, the Filipinos were defeated. A curious twist of history occurred when during the fighting, Gen. Henry Ware Lawton–who had captured the elusive Apache leader Geronimo–was in turn killed by a sharpshooter under Gen. Gerónimo. In the eyes of the Filipino people, Gen. Geronimo became a great man for killing an illustrious American general who distinguished himself during the American Civil War and the American military campaign in Cuba as well as in northern, southern and central Luzon. During the American Occupation, Act No. 137 of the Philippine Commission incorporated San Mateo, previously part of the Province of Manila, into the newly created Province of Rizal on 11 June 1901. In line with its policy of fiscal economy and centralized governance, the Philippine Commission also enacted Act No. 942 in 1903 which merged the towns of San Mateo and Montalbán, with the former serving as the seat of government. On 29 February 1908, Executive Order No. 20 partitioned both, thus formalizing Montalbán's status as an independent municipality. Its real divisions then included the barrios of Ampid, Santa Ana, Guitnangbayan, Dulongbayan, Malanday, Guinayang and Maly. However, due to constant development of the rural areas and the increase in population, the barrios of Guitnangbayan and Dulongbayan were divided into two sections. With regard to education, it was in 1909 when public schools were opened in the country under the supervision of Dr. David Burrows. San Mateo became a recipient of the new, democratized education system when Mr. Frank Green was assigned as the town’s first school supervisor, assisted by two Filipino teachers José Bernabé and Miguel Cristi. The English language was also taught in the public school. Transportation and other facilities in the municipality were increased and repaired thus resulting to more communication and exchange of goods and services.

Жапондықтар билік құрған кезең

Жапондық оккупация кезінде Жапон императорлық әскері Сан-Матеоны басып алды, бірақ жапондықтар мен филиппиндік күштер арасында ешқандай шайқас болған жоқ. Жапон сарбаздары мен филиппиндік партизандар арасында ұсақ қақтығыстар болды. Дегенмен, қаланың көрнекті тұрғындарының бірнешеуі партизандар немесе оларға көмектесушілер деп күдікпен қаралып, жапон әскері тарапынан өлтіріліп, зәбір көрді. Жапон әскері муниципалитетке келгеннен кейін мектеп ғимараттары мен бірнеше ірі үйлерді штаб-пәтер ретінде пайдалануға ие болды. Метрополитен су ауданының бас құбырынан суармалы сумен суарылатын өнімді күріш далалары да күштеп тартылып, жапон шенеуніктерінің тікелей бақылауымен өңделді. Сан-Матео мен Монтальбанда орналасқан жапон әскерін жабдықтау үшін мал мен егін тәркіленді. 1945 жылдың 3 ақпанында американдық әскерлер Маниланың солтүстігіне қонды және айналасындағы аумақтарды қайта басып алуды бастағанда, Сан-Матео Азат ету күштерінің атыс шебінде қалды, бұл Филипин одақтас армиясы, Филипин полициясы және жергілікті партизандардың көмегімен жалғасты. Тұрғындарға әуе шабуылы күзетшісі Población-ды тастап, Марикина өзенінің батыс жағалауындағы Ситио Каламьонға паналауды кеңес берді. Олар Монтальбандағы жапондық нысандарға АҚШ әуе күштері күнделікті бомбалау кезінде уақытша баспаналар салды. Бірақ бір күні түстен кейін американдық әуе күштерінің ұшағынан түскен бомба Ситио Каламьондағы босқындар лагеріне кездейсоқ түсіп, жүздей бейбіт тұрғынды қаза қылды. Соғыстан кейін американдық үкімет Сан-Матео халқына соғыс салдарынан келген зиянды өтегенімен, алған сомалар шеккен қиындықтармен салыстырғанда жеткіліксіз деп есептелген жағдайлар болды.

Қалалық және аудандарды қайта құру ұсынысы

2016 жылы қалалық Санггуниянг Баян №60, 2016 жылғы қаулыны мақұлдады, онда Сенат президенті Франклин Дрилон және Өкілдер палатасы спикері Фелисиано Белмонте-младший арқылы Сан-Матеоны қалаға айналдыру және жалғыз заңнамалық округ құру үшін заң жобасын бірлесіп ұсынуға өтініш білдірілді. Бұл ұсынысты Ризаль облысының 2-ауданының өкілі Хуан Фидель Фелипе Ногралес №336 заң жобасы арқылы жасады, бұл ретте Ризаль облысының екінші ауданы Родригес (Монталбан) қаласымен бірге тағы екі ауданды қосу үшін қайта ұйымдастырылатынын қамтамасыз етті. Соңында, 2021 жылдың 12 сәуірінде Республикалық заң №11533 негізінде Сан-Матеодан ғана тұратын Ризаль облысының 3-ауданы құрылды. Ол 2022 жылы Жозе Артуро Гарсия-кене тұлғасында алғашқы өкілін сайлады.

Уақыт шкаласы

Күн/Жыл Белгісі 1571–1572 Сан-Матео Пасигке қосылған қала ретінде табылды. 1639 ж. Қытай көтерілісшілері мен испандық және жергілікті әскерлер арасында шайқас болды. Қытайлар жеңіліп, шығысқа қарай Сиерра-Мадреге шегінді. 16 мамыр 1687 ж. Сан-Матео аумағы мен монастыры августиндіктер тарапынан Пасигке қосылды. 1689 ж. Иезуит дін қызметкерлері 1637 жылдан бері Сан-Матеода болған августиндік дін қызметкерлерінің орнын ресми түрде иеленді. Олар Испанияның Аранзасу қаласынан Мәриям Ананың бейнесін әкелді. 1705 ж. Иезуит дін қызметкері Хуан Эчазабал Аранзасудағы біздің ханымға құлшылық етуді енгізді, бұл қаланың қамқоршысы ретінде Әулие Матайдың орнын басты. 1799 ж. Донато Сулит Сан-Матеоның алғашқы тұрақты Губернадорсильосы болып тағайындалды. 27 сәуір 1871 ж. Сан-Матео бөлінді, капитан-генерал Изкьердо Балите, Бургос, Маранг және Калипахан бариоларын Сан-Матеодан Монтальбанды (Родригес) құру үшін бөлу туралы жарлық шығарды. 1895 ж. Исмаэль Амадо Сан-Матеоның соңғы Губернадорсильосы ретінде төрағалық етті. Ол 1901 ж. Америкалық билік астында Азаматтық үкімет құрылғаннан кейін де 1905 жылға дейін қызмет етті, сол кезде ол АҚШ армиясының әскери губернаторымен Капитан Муниципаль болып тағайындалды. 2 қараша 1896 ж. Сан-Матео Андрес Бонифасио басқаратын революциялық күштердің бақылауына өтті, муниципалдық залды басып алып, қаладағы испан гарнизонын қоршап алды. 5 қараша 1896 ж. Бонифасио Монтальбанға кері шегінді, ал қоршалған испан гарнизоны Маниладан келген күшейтулермен көмектесілді. 1896 жылдың қарашасы Филиппин революциясы кезінде генерал Мариано Лланера Сан-Матеоде штаб-пәтерін құрды. 6 тамыз 1898 ж. Сан-Матео генерал Эмилио Агиналдоның революциялық үкіметіне қосылды. 1900 жылдың қазанында генерал Лисерио Геронимоның Сан-Матео және Монтальбанның (Родригес) етегіндегі партизандық топтары Филиппин-Америка соғысы кезінде американдық әскерлерге шабуыл жасады. 11 маусым 1901 ж. Сан-Матео Америкалық оккупация кезінде Филиппин Комиссиясының № 137 заңы арқылы жаңа провинция Ризаль құрамына енді. 1903 ж. Филиппин Комиссиясының № 942 заңы Сан-Матео және Монтальбан (Родригес) муниципалитеттерін біріктірді, Сан-Матео фискалдық экономика және орталықтандырылған басқару саяғатымен сәйкес үкімет орны болды. 1906 ж. Лукас Сантьяго Сан-Матеоның алғашқы мэрі болып қызмет етті. 29 ақпан 1908 ж. Сан-Матео № 20 атқару бұйрығы бойынша тәуелсіз муниципалитетке айналды, бұл Сан-Матео мен Монтальбанды (Родригес) бөліп тұрады. 25 маусым 1983 ж. Сан-Матео шіркеуі жаңадан құрылған Антиполо Рим-католик епархиясына қарастырылды. 1996 ж. Сан-Матео 1993 ж. төртінші сыныпты муниципалитеттен сол кездегі мэр Криспин "Амо" Сантостың (1992–2001) мерзімінде бірінші сыныпты муниципалитетке дейін көтерілді. 1997–1999 ж. Сан-Матео Ризалдағы "Ең таза және ең жасыл муниципалитет" атағын алды. 2001–2006 ж. Сан-Матеода марқұм мэр Хосе Ф. Диас мерзімінде жаңа қалалық әкімдік ашылды. 2001–2006 ж. Гулод Малаяда жаңа емхана, Памантасан нг Баян Сан-Матео және түрлі жол желілері салынды. 2003 жылдың қазанында Тимберленд Хайтс қаласында құрылыс басталды, ол бастапқыда Мандала тұрғын шаруашылық фермаларын ұсынды 1. Бұл қала Сан-Матео тауларында орналасқан. 2004 жылдың ақпанында Нуэстра Сеньора де Аранзасу шіркеуі Антиполо епархиясының епископы Габриэль В. Рейес, Д. Д. тарапынан епархиялық киелі орын деп жарияланды, бұл Филиппинде осы Мариандық атақпен жалғыз шіркеу. 2004 жылдың шілдесінде Аранзасудағы біздің ханымның епархиялық киелі орыны канондық тұрғызылды. 2007 ж. Сан-Матео халқы 150 000-нан асты. 11 тамыз 2007 ж. Филиппиннің біріккен супермаркеттер қауымдастығының (PAGASA Inc.) мүшесі Budgetlane Sulitmarket көпшілікке ашылды. 2008 жылдың қыркүйегінде Сан-Матео өз тарихында "каканиннің ең ұзын шеруі" рекордын жасады. 19 желтоқсан 2008 ж. Puregold Price Club Сан-Матеода Gen. Luna Avenue және Batasan San Mateo Road қиылысында ашылды. 26 қыркүйек 2009 ж. Сан-Матеоны Ондай тайфуны қиратты. Сан-Матеоның 80%-ы лайлы су астында қалды. 27 қыркүйек 2011 ж. Педринг тайфуны Лусонға, соның ішінде Метро Манила мен жақын маңдағы провинцияларға Ондай сияқты қатты жаңбыр жаудырды. Су тасқыны Марикина мен Сан-Матеоның бірнеше барагайларын, соның ішінде Санта-Ана, Банаба, Ампид 1 және Ампид 2 үйлерін су астына батырды. Қала бір адамның өлімі туралы хабарлады, ал 29 қыркүйек 2011 ж. сулар басылды. 15 мамыр 2015 ж. Елдің ең ірі сауда орталықтарын салушы SM Prime Holdings SM City San Mateo-ны көпшілікке ашты, бұл Сан-Матеоның алғашқы толық қызмет көрсететін сауда орталығы. 31 мамыр 2017 ж. Аранзасудағы біздің ханымның бейнесі канондық түрде тәждікпен безенді, бұл Филиппинде тәждікпен безенген 34-ші Мариандық бейне.

Date/Year Milestone 1571–1572 San Mateo was discovered as a town annexed to Pasig. 1639 Battle between Chinese rebels and combined Spanish and native troops. The Chinese were defeated and retreated east to the Sierra Madre. 16 May 1687 The territory and convent of San Mateo are annexed to Pasig by the Augustinians. 1689 Jesuit priests formally replace the Augustinian priests who were in San Mateo as early as 1637. They brought the image of the Virgin Mary from the town of Aranzazu in Spain. 1705 Fr. Juan Echazabal, a Jesuit priest, introduced devotion to Our Lady of Aranzazu, replacing Saint Matthew as the town patron. 1799 Donato Sulit is appointed as the first resident Gobernadorcillo of San Mateo. 27 April 1871 San Mateo is partitionee when Captain General Izquierdo issued a decree separating the barrios of Balite, Burgos, Marang and Calipahan from San Mateo to form Montalban (Rodriguez). 1895 Ismael Amado, Jr. presides over San Mateo as its last Gobernadorcillo. He serves up to 1905 even after the establishment of the Civil Government under the American Regime in 1901, when he was appointed Capitán Municipal by the Military Governor of the United States Army Department.2 November 1896San Mateo would fall under the revolutionary forces led by Andres Bonifacio, capturing the municipal hall and besieging the Spanish garrison in the town. 5 November 1896Bonifacio would be pushed back to Montalban, and the besieged Spanish garrison would be relieved by reinforcements from Manila. November 1896 General Mariano Llanera makes San Mateo his headquarters during the Philippine Revolution. 6 August 1898 San Mateo joins the revolutionary government of Gen. Emilio Aguinaldo. October 1900 Gen. Licerio Gerónimo's guerrilla bands from the foothills of San Mateo and Montalban (Rodriguez) attack the American troops during the Philippine–American War. 11 June 1901 San Mateo is incorporated into the new province of Rizal through the Philippine Commission Act No. 137 during the American Occupation. 1903 Act No. 942 of the Philippine Commission enacts the consolidation of the municipalities of San Mateo and Montalban (Rodriguez) with San Mateo serving as the seat of government in line with its policy of fiscal economy and centralized governance. 1906 Lucas Santiago serves San Mateo as its first mayor. 29 February 1908 San Mateo becomes an independent municipality under Executive Order No. 20 which separates San Mateo and Montalban (Rodriguez). 25 June 1983 The Church of San Mateo is placed under the newly erected Roman Catholic Diocese of Antipolo. 1996 San Mateo is raised from being a fourth class municipality in 1993 to a first class municipality under the term (1992–2001) of then Mayor Crispin "Amo" Santos 1997–1999 San Mateo is awarded the title of "The Cleanest and Greenest Municipality" in Rizal. 2001–2006 San Mateo inaugurates a new town hall during the term of the late Mayor José F. Díaz 2001–2006 A new lying in clinic in Gulod Malaya, the Pamantasan ng Bayan San Mateo and various improvement road networks are built. October 2003 Construction began on Timberland Heights, a premier mountain resort town, initially offering Mandala Residential Farm Estates 1. It is nestled in the mountains of San Mateo. February 2004 The Parish of Nuestra Señora de Aranzazu is declared a Diocesan Shrine by the Most Rev. Gabriel V. Reyes, D. D., then Bishop of the Diocese of Antipolo, it is the only church in the Philippines under this Marian title. July 2004 The Diocesan Shrine of Our Lady of Aranzazu is canonically erected. 2007 San Mateo's population exceeds 150,000. 11 August 2007 Budgetlane Sulitmarket, a member of Philippine Amalgamated Supermarkets Association Incorporated (PAGASA Inc.), opens to the public. September 2008 San Mateo achieved the record of "longest parade of kakanin" in its history. 19 December 2008 Puregold Price Club opened in San Mateo at the intersection of Gen. Luna Avenue and Batasan San Mateo Road. 26 September 2009 San Mateo was devastated by Typhoon Ondoy. 80% of San Mateo was submerged in muddy water. 27 September 2011 Typhoon Pedring dumped heavy rains like Ondoy over Luzon including Metro Manila and nearby provinces. Floods submerged houses in several barangays of Marikina and San Mateo, including Santa Ana, Banaba, Ampid 1, and Ampid 2. The town records one death, and by 29 September 2011, the waters subsided. 15 May 2015 The country's largest mall developer SM Prime Holdings opens SM City San Mateo to the public, the first full service mall of San Mateo. 31 May 2017 The image of Our Lady of Aranzazu receives a canonical coronation, being the 34th crowned Marian image in the Philippines.

География

Қала Марикина аңғарында жатыр. Марикина өзені муниципалитеттің батыс бөлігі арқылы ағып өтеді, ал Нанка өзені оңтүстіктен өтеді, Марикинамен шектеседі. Сан-Матеоның басқа жоғары жатқан аймақтарында да жасыл желектей ағаштар өседі. Муниципалитеттің көп бөлігі тұрғын үйлерден құралған, ал шығыс жағы биік платолар мен Сьерра-Мадре тауларының алдындағы төбелерден тұрады.

Барангай

Сан-Матео саяси тұрғыдан 15 барангайға бөлінеді. Әр барангай пуроктардан тұрады, ал кейбіреулерінде сайтолар бар. Барангай ауданы (км²) Халық саны (2020 жылғы санақ) Халық тығыздығы (/км²) Ампид 1 1.316 27,346 20,794.07 Ампид 2 0.245 4,657 15,040.82 Банаба 1.382 27,910 15,595.51 Дулон Баян 1 0.5879 5,229 8,555.88 Дулон Баян 2 4.3 13,072 1,590 Гвинаянг 2.73 9,871 2,625.27 Гвитанг Баян 1 4.12 35,121 5,996.84 Гвитанг Баян 2 6.14 19,661 2,228.01 Гулод Малайя 1.394 12,962 6,143.47 Маландай 3.53 14,526 3,836.83 Мали 5.65 14,612 2,638.05 Пинтонг Букаве 7.53 5,657 541.83 Санта Ана 0.8 10,862 11,470 Санто Ниньо 0.8711 12,769 12,650.67 Силанган 7.655 59,051 7,095.32 Сан-Матео 48.251 273,306 6,915.26

2020 жылғы санақ бойынша, Сан-Матео, Ризал халқы 273,306 адамды құрады, ал халық тығыздығы шамамен сондай болды.

Өнеркәсіп саласы

Сан-Матеодағы өнеркәсіптік мекемелер жеңіл және орта өнеркәсіп салаларына жатады. Дәнекерлеу шеберханалары мен автопарк муниципалитет аумағындағы ең көп таралған өнеркәсіптердің қатарында. Басқа өнеркәсіптік мекемелер салыстырмалы түрде шағын, мысалы, былғары бұйымдар жасау және кискисан. Сонымен қатар, муниципалитет аумағында құс және шошқа шаруашылығын қамтитын агробизнес мекемелері де бар. Сан-Матеода түрлі өнімдер өндіріледі. Шындығында, Барангай Гуитнанг Баян 2-дегі Камбал көшесі бойында әртүрлі фабрикалар шоғырланған. Оларға San Mateo Rubber Corp. (Nikon және Durawalk таптырмасы), Jolly Food Corp., First Win Corp. (таптырмасы), және Golden Union Footwear Inc. (Evans аяқ киімдері) кіреді. Coca Cola қоймасы Барангай Дулонг Баян 2-де, Патис көшесі мен GSIS көшесінің (Даң Тубо) қиылысында орналасқан. Сан-Матео, негізінен, қиыршық тас және құм қоспаларын, сондай-ақ муниципалитет аумағындағы аппараттық дүкендерде таралған басқа да құрылыс материалдарын өндіреді.

Сауда және сауда

Орталық бизнес ауданы елді мекендердің шоғырлануының ортасында стратегиялық тұрғыдан орналасқан. Ірі сауда аймағы қоғамдық базардың жанынан басталады, Родригеске (Монталбан) қатынайтын ұлттық жолмен және Гитнанг Баян 2-ші бағындағы Даң Бакал көшесімен шектеледі. Бұл сауда аймағы қаржы институттары, қоғамдық базар, мейрамханалар/шағын асханалар, бөлшек сауда дүкендері және басқа да ұқсас орындардың жиынтығы болып табылады. Тағы бір маңызды сауда аймағы – De los Santos көшесі мен Gen. Luna даңғылының қиылысындағы, Ampid 1 бағында орналасқан. Сан-Матео мен Марикина шекарасына жақын жердегі Сент-Мэттьюс медициналық ауруханасына дейінгі басқа да сауда аймақтары Банаба бағындағы Puregold San Mateo (бұрынғы Өндірушілер базары) және Маландай бағындағы Patiis жолы мен Gen. Luna даңғылының қиылысында орналасқан. SM City San Mateo, Gen. Luna даңғылындағы Ampid 1 бағында, Сан-Матеоның ірі сауда орталықтарының тізіміне қосылады. Бұл SM супермаркеті және Сан-Матеодағы алғашқы толық қызмет көрсететін сауда орталығы 2015 жылдың 15 мамырында ашылды, ол жергілікті тұрғындар мен көршілес аймақтарға қызмет етеді. Бұл сауда орталығының арқасында Сан-Матео экономикасының одан әрі дамуы күтілуде.

Банктік қызмет

Сан-Матеода Banco de Oro (BDO), Филиппин аралдары банкі, Metrobank, Филиппин жинақ банкі (PSBank), EastWest Bank, China Bank, Филиппин ұлттық банкі (PNB), Premiere Bank, Merchants Bank, Banco San Juan, Marikina Valley San Mateo (MVSM) Bank, RCBC жинақ банкі, Біріккен кокос плантаторлары банкі (UCPB), Banco Rodriguez, Country Builders Bank және Реалдық банк (сақтаушы банк) сияқты көптеген банк филиалдары бар. Сан-Матеодағы көптеген банкоматтар қылмысқа қарсы дабылдар сияқты қауіпсіздік жүйелерімен жабдықталған. Клиенттердің қауіпсіздігі үшін Сан-Матеодағы банктердің аумағын күзетшілер бақылап отырады.

Көлік

Сан-Матео тұрғындарына көлікпен жүруге мүмкіндік беретін түрлі көлік құралдары бар. Бұл қалада қоғамдық көліктер, автобустар, үш дөңгелекті велосипедтер, педикабтар және UV Express қызметтері жұмыс істейді. Бұл адамдар мен тауарлардың Метро Манилаға және жақын маңдағы Ризал қалаларына өтуін жеңілдетеді. Сан-Матеода алты джипни терминалы бар: Сан-Матео алаңы, Барангай Пинтонг Букаве, Барангай Банаба (Puregold), Барангай Силанган (AFP Housing & Tierra Monte) және Барангай Санто Нино (Modesta). Сан-Матеодан өтетін көлік жолдары: Монтальбан Кубао (джипнилер), Монтальбан Сан-Матео (джипнилер) және Сан-Матео Батасан көпірі арқылы Коммуналдық, Филкоа Сан-Матео (джипнилер). Бұл бағыттар Кесон-Сити, Марикина, Сан-Матео және Родригес (Монтальбан) арқылы өтеді. Пинтонг Букавеге өтудің жалғыз жолы - Антиполодағы Маркос тас жолы, Кабадинг және Сапинит жолдары. Манила жеңіл темір жолының транзиттік жүйесі 2000 жылдардың басында Пасиг-Марикина шекарасындағы Сантолан қаласында өз қызметін ашқанға дейін, бу пойыз қызметі бұрын осы жерлерге қызмет көрсеткен, тіпті Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын. Марикинада "Даңбакал" деп аталатын көше бар, оны "Шоу даңғылының кеңейтілуі", "Мундинг даңғылы" және "Багонг Силанг" деп те атайды. Сан-Матео-Монтальбан (Родригес) ауданында да осындай "Даңбакал" бар, ал карталарда екі жолдың бір-бірімен байланысты болуы керектігін байқауға болады. Тагалог тіліндегі атаудан көрінетіндей, бұл көшелер бір кезде бір темір жол желісі болған. "Даңбакал" жолдарының екі жағы бір кездері Сан-Матео-Марикина шекарасындағы көпірмен байланысты. Алайда, жапондық оккупациядан кейін темір жол желілері негізінен елемеліп, жеке автомобиль жолдары болып өзгергендіктен, темір жол байланысы тоқтатылды. Марикина желісі деп аталатын ескі темір жол Маниладағы Тутубан станциясынан Марикина қаласына дейін Монтальбанға дейін баратын Трамо (Барангай Росарио, Пасиг) арқылы жалғастырылды. Монтальбандағы "Даңбакал" жолының солтүстік шетінде баскетбол алаңы орналасқан. Қазіргі баскетбол алаңы, Монтальбан католик шіркеуі мен зиратымен қоршалған, бір кездері осы желідегі темір жол станциясының соңғы пункті болған. Қазіргі Санто-Нино бастауыш мектебі Марикинада теміржол депосы болған. Сондай-ақ, Марикина қаласының спорт паркіне темір жол стансасы тұрды делінген. Марикина желісі 1906 жылы аяқталып, 1936 жылға дейін жұмыс істеді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Жапон императорлық әскері осы темір жолды пайдаланған. Бұл темір жолдар 1960 жылдары бөлшектеліп, қарапайым жолдарға айналдырылды. Бүгінде азаматтар Метрополитен Маниланың күнделікті ерекше және төзімсіз қозғалысына ықпал ететін үш дөңгелекті велосипедтер, джипнилер, таксилер, FX, автобустар мен AUV-ге тәуелді. Тіпті қазірдің өзінде Манила мен Лусонның солтүстік провинцияларын байланыстыратын Northrail жобасында жобаның құрылысындағы сыбайлас жемқорлықтан кейін белгісіздік бар. Марикина желісінен басқа, бұған дейін тағы екі желі болған, бірақ қазір олар тұрақты түрде алынып тасталды. Біріншісі - Кавите желісі, ол Пако, Паранаке, Бакуордан өтіп, Наик, Кавитке дейін өтетін. 1908 жылы салынып біткен бұл ғимарат 1936 жылға дейін жұмыс істеді. Екіншісі - Антиполо желісі, ол Санта-Меса, Мандалуёнг, Пасиг, Каинта, Тайтай арқылы "Хинлуганг Тактак" шарлауығына жақын Антиполоға дейін өтті. Антиполода "Даңбакал" деп аталатын көше де бар, онда Марикина мен Сан-Матеодағы "Даңбакал" жолдары сияқты темір жол да болған. Темір жолдар қазіргі Ортигас даңғылының ұзартылымы арқылы да өтті. Оның жұмысы 1917 жылы тоқтады. Джипнилер - бұл басқа көлік түрлеріне қарағанда ыңғайлы және арзан жол жүру түрі. Басқа көлік түрлері - үш дөңгелекті велосипедтер мен педикабилеттер, олар негізінен адамдар мен жүктерді тасымалдау үшін қолданылады, өйткені тұрақты джипни маршруттары жоқ. Автобустар – Марикина Авто желілік көлік корпорациясының (MALTC) автобустары - негізінен Сан-Матеода жұмыс істейтін қоғамдық автобустар. Олар жолаушыларға қауіпсіз жол жүруді қамтамасыз ететін кәдімгі автобустар мен жаңадан сатып алынған кондиционерлі автобустарды пайдаланады. Fortune темекі зауытында және Марикинаның басқа да фабрикаларында жұмыс істейтін адамдарды тасымалдау үшін жеке автобустар бар. COVID-19 пандемиясы кезінде Жер қатынасы франчайзинг және реттеуші кеңесі (LTFRB) қалалық автобустардың маршруттарын рационализациялау жүйесін іске асырды. MALTC-мен бірге бірнеше автобус компаниялары Монтальбаннан Кесон даңғылына (7-жол) және Кубаоға (8-жол) Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының Қазақстан Республикасының

San Mateo has a variety of conveyances that provide the residents with ready means of transportation. These are public utility jeepneys, buses, tricycles, pedicabs and UV Express Service are operating in the town. These facilitate the movement of people and goods to Metro Manila and nearby towns of Rizal. There are six jeepney terminals in San Mateo: San Mateo Plaza, Barangay Pintong Bukawe, Barangay Banaba (Puregold), Barangay Silangan (AFP Housing & Tierra Monte) and Barangay Santo Niño (Modesta). Transportation routes passing San Mateo, are Montalban Cubao (jeepneys), Montalban San Mateo (jeepneys), and Commonwealth, Philcoa San Mateo (jeepneys) thru the San Mateo Batasan Bridge. These routes traverses Quezon City, Marikina, San Mateo and Rodriguez (Montalban). The only way to get through Pintong Bukawe is through Marcos Hi way, Cabading & Sapinit Roads in Antipolo. Long before the Manila Light Rail Transit System opened its services in Santolan in the Pasig Marikina border in the early 2000s, steam train services had once served those places in the past, even before World War II. In Marikina, there is a street named "Daangbakal", also called by the names of "Shoe Avenue Extension", "Munding Avenue" and "Bagong Silang". There is also a similar "Daangbakal" in the San Mateo Montalban (Rodriguez) area, and on the maps one can notice that the two roads should have been connected with each other. In fact, as the name suggests in Tagalog, these streets were once a single railway line. The two sides of the "Daangbakal" roads were once connected by a bridge in the San Mateo Marikina border. However, as the railroad tracks have been largely ignored after the Japanese Occupation and was transformed into separate highways, the railway connection was abandoned. The old railroad tracks, called the Marikina Line, was connected from Tutuban station in Manila, passing through Tramo (Barangay Rosario, Pasig) coming all the way to the town of Marikina up to Montalban. On the northern end of the "Daangbakal" road in Montalban is a basketball court. That basketball court which stands today, surrounded by the Montalban Catholic Church and Cemetery, was once the railway station terminus of that particular line. The present day Santo Niño Elementary School in Marikina was said to be a train depot. And also it was said that a railroad station once stood in the Marikina City Sports Park. The Marikina Line was completed in 1906, and continued its operation until 1936. It was said that the Japanese Imperial Army made use of this railway line during the Second World War. These railways were dismantled during the 1960s and were converted into ordinary roads. Today, the citizens are dependent on tricycles, jeepneys, Taxis, FX, Buses, and AUV's which contribute to the everyday unusual and unbearable traffic of Metropolitan Manila. Even now, there is uncertainty in the Northrail project, which links Manila to the northern provinces of Luzon, because of corruption within the project's construction. Aside from the Marikina Line, two other lines have existed before but are now removed permanently. First is the Cavite Line, which passed through Paco, Parañaque, Bacoor and up to Naic, Cavite. Completed in 1908, its operation continued until 1936. Second is the Antipolo Line, which passed through Santa Mesa, Mandaluyong, Pasig, Cainta, Taytay, up to Antipolo near the "Hinulugang Taktak" Falls. There is also a street named "Daangbakal" in Antipolo, where like the "Daangbakal" roads on Marikina and San Mateo, a railway line once existed. The railroad tracks also passed through what is now the Ortigas Avenue Extension. Its operation ceased in 1917. Jeepneys are the most common form of transportation within the municipality because of its convenience and low fare as compared to other forms of transportation. Other modes are tricycles and pedicabs which are used mainly to transport people and goods where regular jeepney routes are not available. Buses – The Marikina Auto Line Transport Corporation (MALTC) buses are the public utility buses that mainly operate in San Mateo. They operate ordinary type buses, and newly acquired airconditioned buses which provide safe travel to passengers. There are some private buses that transport people who work at the Fortune Tobacco Plant and other nearby factories in Marikina. During the COVID 19 pandemic, the Land Transportation Franchising and Regulatory Board (LTFRB) implemented a route rationalization system for city buses. Along with MALTC, multiple bus companies operated routes from Montalban to Quezon Avenue (Route 7), and Cubao (Route 8) in Quezon City, both of which passes through San Mateo. In 2022, the LTFRB announced that they will modify Route 7 as Montalban to PITX via Quezon Avenue (Route 34), while Route 8 was cancelled because of stiff competition with smaller modes of transportation.

Қуат

Қаладағы электр қуатын «Манила электр компаниясы» (Meralco) қамтамасыз етеді, Пинтонг Букаве таулық аймағынан басқа. 1999 жылдың наурыз айына қарай Сан-Матеода 23 189 абонент болды. Олардың 27 115-і немесе 95,37 пайызы жеке тұтынушылар, ал коммерциялық, өнеркәсіптік және көше шамдарының саны сәйкесінше 971 (4,19 пайыз), 36 (0,15 пайыз) және 67 (0,29 пайыз) құрады. 1998 жылы Сан-Матео муниципалитетінің жалпы сұранысы 55 355 мегаватт сағатты құрады.

Сан-Матео шағын су электр станциясы

2,46 мегаватттық шағын су электр стансасы 2016 жылы пайдалануға берілуге дайын, бұл жыл Германияның "Hydrotec Renewables, Inc." компаниясының жобаны бастап салушы компаниясы жобаны аяқтайтын мерзім. Бұл станса Сан-Матео өзені бойында, Марикина өзенінің бір бөлігінде салынуда. Компания Энергетика министрлігінен "Қоршаған ортаға әсері жоқ" деген сертификат алды, ол құрылысты жалғастыруға рұқсат береді. Бұл су электр стансасы жобасы Hydrotec компаниясының солтүстік-батыс Ризаль-Марикина аймағындағы сегіз су электр стансасы жобасының бірі болып табылады, олар Лусон желісіне немесе Meralco қызмет көрсету аймағына барлығы 25-30 мегаватт экологиялық таза және жасыл энергияны қосады. Сондай-ақ, жаңа су электр стансасының салынуы жергілікті жердегі су тасқындарын азайтуға көмектеседі деп күтілуде.

Су

Муниципалитеттің негізгі су көзі – терең құдықтар, сорғы құдықтары (Manila Water компаниясы басқарады), ашық құдықтар, бұлақтар және басқа да жер асты су ресурстары. Муниципалитеттің кейбір жоғары жатқан бөліктері су қорғау аймақтары болып табылады, себебі топографиясы дөңгелек және таулы жерлермен сипатталады. 2006 жылы Manila Water компаниясының жұмысы арқасында Сан-Матео қаласының су тазалығы 0,65%-дан 100%-ға дейін жетті.

Сан-Матео санитарлық қоқыс полигоны

2008 жылы екі барангайдың аумағында 200 гектарлық санитарлық полигон салу туралы ұсыныс бірнеше экологиялық ұйымдардың қарсылығына ұшырады. Аталған полигон қорғалатын орман ішіндегі жерге салынуы тиіс болған. Қоршаған ортаны қорғаушы белсенділердің қарсылығына қарамастан, Сан-Матео қоқыс полигонының операторы оны іске қосуға дайын. Сан-Матео санитарлық полигоны мен дамыту корпорациясының президенті Энди Сантьяго Ризал провинциясындағы 19 гектарлық нысанға бизнес жүргізуге рұқсат бергенін мәлімдеді.

Байланыс

Телекоммуникациялар экономиканың ішкі секторлары мен басқа да секторлары арасында, халық көп тұратын орталықтар мен шалқары аймақтарда маңызды байланыс құралы болып табылады. Ол сонымен қатар өсім мен дамудың катализаторы болып табылады. Телефон (тұрақты және сымсыз) және DSL кеңжолақты интернет қызметтерін Филиппиннің алыс қашықтыққа телефон компаниясы (PLDT), PT&T және Converge ICT ұсынады. Ал ұялы телефон қызметтерін Globe Telecom, Smart Communications және Dito Telecommunity компаниялары көрсетеді.

Білім

Сан-Матеоде мемлекеттік және жеке білім беру ұйымдары, оның ішінде колледждер бар.