Кіріспе
Оңтүстік Африка полиция қызметкері және банкті тонаушы Андре Чарльз Стэндер (22 қараша 1946 – 13 ақпан 1984) – Оңтүстік Африкалық қылмыскер және полицей. Оңтүстік Африка тарихындағы ең әйгілі банкті тонаушылардың бірі болған Стэндер, өте батыл және қайратты түрде қылмыстар жасауымен танымал болды; ол кейде тамақ үзілісінде қылмыс жасап, жиі қылмыс орнына тергеуші ретінде оралып тұратын. 2003 жылы «Стандер» фильмінде американдық актер Томас Джейн осы рөлді сомдады.
André Charles Stander (22 November 1946 – 13 February 1984) was a South African criminal and policeman. One of the most infamous bank robbers in South Africa's history, Stander was notorious for the audacious manner with which he carried out his crimes; he sometimes carried out the crime on his lunch break, often returning to the scene as an investigating officer. Stander was portrayed by American actor Thomas Jane in the 2003 film Stander.
Полициядағы мансабы
Оңтүстік Африка түрме қызметінің көрнекті тұлғасы, генерал-майор Франсуа Якобус Стандердің (1916–2001) ұлы Андре, ерте жасынан-ақ құқық қорғау органдарында мансап жасауға үлкен қысымға ұшырады. 1963 жылы ол Претория маңындағы Оңтүстік Африка полициясының оқу орталығына қабылданды және курсын үздік бітірді. Содан кейін ол Кемптон Парк қаласындағы қылмыстық тергеу бөліміне жұмысқа орналасты.
Ұрлық
1977 жылы Стэндер Дурбанға ұшып барып, алғашқы банкін тонады. 1977 мен 1980 жылдар аралығында ол шамамен жүз мың ранд ұрлаған деп саналады. Стэндер Алан Хейл мен Ли Макколлмен Зондервотер қатаң қауіпсіздік түрмесінде кездесті.
Стандер тобы
1983 жылдың 11 тамызында Стандер мен Макколл, тағы бес тұтқынмен бірге физиотерапия тағайынына түрмеден шығарылды. Тұтқындар физиотерапевтпен жалғыз қалғаннан кейін Стандер мен Макколл оны күшпен басып алып, қашып кетті. Басқа тұтқындар қатысудан бас тартып, орнында қалды. Стандер мен Макколл 1983 жылдың 31 қазанында Зондервотерге Аллан Хейлді сауда емтиханы тапсырып жатқан орыннан босату үшін оралды. Сол күннен бастап 1984 жылдың қаңтар айының соңына дейін үш адам бірге банк тонаумен айналысты, оларды жаңалықтар құралдары "Стандер тобы" деп атады. Макколл 1984 жылдың 30 қаңтарында Гаутенг провинциясының Хоутон-Эстейт ауданындағы топтың тығылған жеріне полиция шабуыл жасағанда қаза тапты. Хейл Грекияға, содан кейін Англияға, одан кейін Испанияға қашып, ақырында Англияға оралды. Ұлыбританияда жазасын өтегеннен кейін Оңтүстік Африкаға қайтарылды, онда оған тағы 33 жылға бас бостандығынан айыру жазасы берілді. Хейл 2005 жылдың 18 мамырында мерзімінен бұрын босатылды. Полиция Оңтүстік Африкада Макколлды ұстауға жақындаған кезде Стандер Флорида штатының Форт-Лодердейл қаласында болып, топтың жақында сатып алған "Лили Роуз" атты желкенді қайығын сатуға тырысып, жеткілікті ақша жинағаннан кейін соңғы қашу үшін пайдалануды жоспарлады.
Флорида және өлім
Стандер АҚШ-та болған кезде, оны тұтқындауға халықаралық ордерлер мен іздестіру бюллетендері шығарылды. Жағдайды жақсартуға тырысқан Стандер «Питер Харрис» деген австралиялық автордың жалған жеке куәлігін жасап, жүргізуші куәлігін қоса жасады. Содан кейін ол қолданылған автомобильдер сататын орынға барып, Энтони Томаселло деген сатушыдан 1973 жылғы Ford Mustang сатып алды. 1984 жылдың 10 ақпанында полиция Стандерді жүргізіп бара жатқанда тоқтатып, тіркеусіз көлік жүргізгені үшін ұстады. Америка билігіне сол кезде аса таныс болмағандықтан, Стандер полицияға жалған куәлігін көрсетті, олар оның жалған екенін анықтады және оны тәркіледі – осылай жүргізуші куәлігін жалған жасау қылмысын тізіміне қосты, бірақ оның жеке басы туралы айтқанына сене келіп, босатты. Сол күні кешке босатылғаннан кейін, Стандер полицияның қоймасына қайтып келді, онда тәркіленген Mustang сақталып тұрды, ішке кіріп көлікті ұрлады. Келесі күні таңертең Стандер көлікті сатып алған сол автомобиль сататын орынға барып, сол сатушы Томаселлодан көлікті басқа түске бояуды сұрады. Бірақ Томаселло сол күні жергілікті газеттен «Стандер тобы» туралы оқыған еді. Ол Стандерге көмектесетінін айтты, оның ақпаратын алды, Стандер кеткеннен кейін Томаселло өз адвокатына қоңырау шалды. Адвокатының кеңесімен Томаселло жергілікті полицияға хабарласты. Томаселло берген мәлімет бойынша полицияның тактикалық тобы Стандердің жасырынған пәтерін қоршап алды, бірақ Стандер онда болған жоқ. Ол машинасын Томаселлоға бояуға жіберген кезде пайдалану үшін велосипед сатып алған. Ол пәтерден велосипедпен кетіп, полиция қоршағаннан кейін ғана қайтып келді. Ол білмей тұрып пәтер кешеніне велосипедпен келгенде, периметрде кезекшілік етіп тұрған офицер Майкл ван Стетина оны танып, тоқтатуға тырысты. Стандер қашуға тырысты, бірақ Стетина оның қашуына кедері келтіргенде офицердің мылтығы үшін күрес басталды. Мылтық оқ атты және Стандерге тиді, ол көп қабатты үйдің ауласына құлап, көп қан жоғалтты. Стетина дереу жедел жәрдем шақырды. Офицер Стетина алғашқы көмек көрсетуге тырысқанмен, Стандердің жаралары тым ауыр болды және жедел жәрдем келгенге дейін қансырап қайтыс болды.