Онтариодағы фин-канаддық «Хойто» мейрамханасының тарихы
The Hoito
Канадaлық фин тіліндегі Hoito мейрамханасы (Тандер Бэй, Онтарио) өрттен зардап шекті. 1918 жылдан бері жұмыс істеген тарихи орын, кооперативтік мейрамхана.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Канаданың Онтарио штатындағы мейрамхана
Restaurant in Ontario, Canada
"Хойто" мейрамханасы (жергілікті тұрғындар көбінесе оны "Хойто" деп атайды) – 1918 жылы құрылған және тарихи Финляндия еңбек үйінің төменгі қабатында орналасқан фин-канад мейрамханасы. "Хойто" бір ғасырдан астам уақыт бойы, 2020 жылдың наурыз айында COVID-19 пандемиясына байланысты жабылғанға дейін, тарихи Бей және Алгома ауданындағы 314 Бей көшесінде үздіксіз жұмыс істеді. Бұл Канададағы ең көне кооперативтік меншік және басқарылатын мейрамханалардың бірі болды. 2022 жылдың жазының басында мейрамхана қайта ашылатыны күтілді. Алайда, 2021 жылдың 22 желтоқсанының кешкі сағаттарында жүргізіліп жатқан жөндеу жұмыстары кезінде төбеден түтін көтеріліп, Финляндия еңбек үйінің үстінен шыққан зор өрт салдарынан "Хойто" мейрамханасы көп зиян шекті. Қазір ғимарат жоқ, оның орнында жаңа құрылыс жүріп жатыр.
The Hoito Restaurant (often referred to as “The Hoito” by locals) is a Finnish Canadian restaurant in Thunder Bay, Ontario, Canada established in 1918 and housed in the bottom floor of the historic Finnish Labour Temple. The Hoito operated continuously on 314 Bay Street, in the historic Bay & Algoma neighbourhood, for more than a century until closing due to the COVID 19 pandemic in March 2020. It was one of the oldest co operatively owned and operated restaurants in Canada. It had been anticipated that the restaurant would reopen in early summer 2022. However, during the early evening hours of December 22 2021, amid on going renovations, smoke could be seen billowing from the rooftop, and The Hoito restaurant suffered extensive damage when a massive fire burned through the Finnish Labour Temple building above. The building is now gone, with new construction underway.
Басталуы
"Хойто" атауы фин тілінде "қамқорлық" деген сөзді білдіреді. Ресторан идеясы Онтарионың Нипигон қаласының сыртындағы орман шаруашылығы лагерінде туындады. IWW кәсіподақ ұйымдастырушысы А. Т. Хилл лагерьді кәсіподаққа біріктіру және жаңа фин-канадтық социалистік газеті Vapaus ("Азаттық") газетін насихаттау үшін келді. Лагерьде жақсартулар жасалғаннан кейін, жұмысшылар Порт-Артур (қазіргі Тандр-Бей) қаласында арзан тұрғын табуға болатынына, бірақ үйде пісірілген, қолжетімді бағадағы тамақ таба алмайтындарына алаңдады. Кооперативтік мейрамхана ашу туралы ұсыныс Финляндия Еңбек үйінің директорлар кеңесіне ұсынылып, мақұлданды. 59 адам 5 долларлық "дос қарызы" түрінде ақша жинады. Кәсіподақ ұйымдастырушысы А. Т. Хилл мейрамхананың алғашқы басқарушысы болып тағайындалды. Бірнеше онжылдық бойы мейрамхана қызметкерлері Дүниежүзілік өнеркәсіптік жұмысшылар (IWW) кәсіподағына, кейіннен Канаданың Өнеркәсіптік кәсіподақтарды қолдау лигасы (CTKL) кәсіподағына, одақтың фин бөлімшесіне мүше болды, және жиі жаңылысқандай, Канада Коммунистік партиясына емес. IWW Солтүстік-Батыс Онтариодағы орман лагерьлерінде, негізінен фин-канадтық орман жұмысшылары арасында белсенді болды және коммунистер басқаратын кәсіподақтарға радикалды балама ретінде тиімді жұмыс істеді. Финляндия Еңбек үйі бірнеше жыл бойы IWW-нің Канададағы бас кеңсесі болды. IWW ұйымдастырушысы Дж. А. Макдональд 1926 жылы "Хойто" мен Финляндия Еңбек үйіне келгенде, "әйелдердің қызметі оны ең көп таң қалдырды. Макдональдтың сөзінше, барлық официанттар IWW мүшелері болды, ал аспаздардың бірі – 1918 жылғы фин революциясы кезінде "қызылдар" игілігі үшін қызмет еткені үшін бір жыл түрмеде отырған әйел болды."
The name "Hoito" is Finnish for the word "care". The idea for the restaurant came about in a logging camp outside Nipigon, Ontario. IWW union organizer A. T. Hill had come to organize the camp into the union and promote the new Finnish Canadian socialist newspaper Vapaus (Freedom). After winning some improvements in the camp, the workers expressed a concern that while being able to find cheap accommodation in the city of Port Arthur (now Thunder Bay), they were unable to find reasonably priced, home cooked meals. The request to open a co operative restaurant was taken to the board of directors of the Finnish Labour Temple and approved. 59 people pooled their money together in the form of 5 dollar “comrade loans”. Union organizer A. T. Hill was chosen as the restaurant's first manager. For several decades, workers in the restaurant belonged to the Industrial Workers of the World (IWW) union and later to the Canadan Teollisuusunionistinen Kannatusliitto (CTKL or Support League of Canadian Industrial Unionists), the Finnish section of the union, and not, as is often mistaken, to the Communist Party of Canada. The IWW was active in the bushcamps in Northwestern Ontario primarily among Finnish Canadian bushworkers, and effectively operated as a radical alternative to their rivals in the communist led unions. The Finnish Labour Temple itself was the Canadian administration for the IWW for a number of years. When IWW organizer J. A. McDonald visited the Hoito and Finnish Labour Temple in 1926, "it was the activities of the women that he was most impressed by. According to McDonald all the waitresses were members of the IWW, and one of the cooks was a woman who had served a year in a Finnish prison for her activities on behalf of the Reds during the Finnish Revolution of 1918. ".
Тағам
"Хойто" мейрамханасы клиенттеріне ұсынатын фин блинчиктерімен әйгілі. Олар жұқа, үлкен табақтай келеді, оларды клен сиропымен, құлпынай соусымен немесе қант сеуіп жейді. Фин тілінде "летту" немесе "лятти" деп аталады, бұл Финляндияның қай аймағынан екеніне байланысты, және "Хойто" мейрамханасында берілетін дәстүрлі фин тағамдарының бірі болып табылады. Басқа дайындалатын тағамдар: виили (қышқыл йогурт), карельдік пирог (karjalanpiirakka), карельдік қазан (karjalanpaisti), лосось пен картоптан жасалған гратен (lohiperunalaatikko), пулла (түймедақ иісті нан), тұздалған балық (suolakala), күріш пудингі (riisipuuro), балық сорпасы (kalakeitto), бұршақ сорпасы (hernekeitto) және венский шұжық (nakki). Тағы бір танымал тағам – моякка, бұл сиыр еті, картоп және шалқаннан жасалған, бұрышпен дәмделген тұшпара. "Моякка" сөзі фин тілінде жоқ, оны "Хойто" қызметкерлері өздері ойлап тапқан.
The Hoito Restaurant is best known for the Finnish pancakes they serve to their customers. Thin and the size of a large dinner plate, they are eaten with maple syrup, strawberry sauce or a sprinkle of sugar. Known as lettu or lätty in Finnish, depending on what part of Finland one is from, they are one of the traditional Finnish foods served at the Hoito. Other items prepared include viili (a sour yogurt), Karelian pasty (karjalanpiirakka), Karelian hot pot (karjalanpaisti), salmon potato casserole (lohiperunalaatikko), pulla (sweet cardamon bread), salted fish (suolakala), rice pudding (riisipuuro), fish soup (kalakeitto), pea soup (hernekeitto) and Vienna sausage (nakki). Another well known dish is mojakka, a stew of beef, potatoes and turnips that is seasoned with allspice. The word mojakka is not a Finnish word at all, but a term that was coined by the Hoito staff themselves.
Кооперативтік мейрамхана
1918 жылы ашылғаннан бері, мейрамхана Рочдейл қағидалары негізінде жұмыс істейтін тұтыну кооперативі болып келеді. Тұтынушылар жылдық мүшелік картасын сатып алып, оның арқасында Финляндия Еңбек үйінің жылдық жалпы мүшелер жиналысында дауыс бере алады, онда директорлар кеңесі бірден екі жылға дейінгі мерзімге сайланады. Қызметкерлер өздерін-өз басқару құқығын сақтайды және өз жұмыс кестелерін ұйымдастырады.
Since the restaurant began in 1918, it has operated as a consumer co operative along Rochdale Principles. Customers can buy yearly membership cards that enable them to vote at the Finnish Labour Temple annual general membership meeting, where the board of directors is chosen for one to two year terms. Workers maintain a degree of workers' self management and organize their own work schedules.
Клиенттер
Хойто – Тундер-Бейде жергілікті тұрғындар арасында танымал орын, сенбі және жексенбі күндері таңертеңгілік тамаққа кезек тізіледі. Хойтода студенттер мен жұмысшылардан бастап, белгілі тұлғалар, саясаткерлер және жаңалықтар жасайтындар сияқты әртүрлі адамдарды кездестіруге болады. 1970 жылға дейін асханада ұзын ортақ үстелдер болған, ал клиенттер тамақ билеттерін сатып алатын. Бүгінде мейрамхана жеке үстелдермен және бірнеше кішкентай ортақ үстелдермен әдеттегідей жұмыс істейді.
The Hoito is a popular place with locals in Thunder Bay, with line ups for breakfast on Saturday and Sunday mornings. Clientele from all walks of life can be found at the Hoito, ranging from students and blue collar workers, to visiting celebrities, politicians and newsmakers. Until the 1970s, the dining room featured long communal tables, and customers were able to buy meal tickets. Today, the restaurant operates in a more conventional way, with individual tables and several small communal tables.