Кіріспе
Құрып кеткен сүтқоректілер туысы Hyracotherium (,/h//aɪ//r//ə//k//oʊ/'/θ//ɪər//i//ə//m//, // //k//ə// / HYrəkoTHEEReeəm; "hyrax сияқты аң") – өте кішкентай (шамамен 60 см ұзындығы бар) жұптұяқты сүтқоректілердің құрып кеткен туысы. Ол Лондон сазды қабаттарынан табылған. Бұл кішкентай, түлкідей жануар (кейбір ғалымдар үшін) H. leporinum түрі палеотер ретінде жіктеліп қайта қараудан бұрын, Equidae туысының ең ерте белгілі өкілі саналады. Палеотерлер – жылқылар мен бронтотерлерге жақын, жұптұяқты сүтқоректілердің бастапқы туысы. Қалған түрлер қазір басқа туыстарға жатады деп есептеледі, мысалы, Эохиппус, бұрын ол Гиракотериуммен бірдей түр деп есептелген.
Hyracotherium (,/h//aɪ//r//ə//k//oʊ/'/θ//ɪər//i//ə//m//, // //k//ə// / HYrəkoTHEEReeəm; "hyrax like beast") is an extinct genus of very small (about 60 cm in length) perissodactyl ungulates that was found in the London Clay formation. This small, fox sized animal is (for some scientists) considered to be the earliest known member of Equidae before the type species, H. leporinum, was reclassified as a palaeothere, a perissodactyl family basal to both horses and brontotheres. The remaining species are now thought to belong to different genera, such as Eohippus, which had previously been synonymised with Hyracotherium.
Сипаттама
Гиракотерийдің орташа ұзындығы 78 см (2,5 фут) және салмағы шамамен 9 кг (20 фунт) болды. Оның ортасында көз ұялары орналасқан қысқа беті және алдыңғы тістер мен жең тістері арасындағы қысқа диастемасы (бос кеңістік) болды. Бас сүйегі 44 төмен қабатты тісі бар, ұзын болды. Төмен қабатты тістері болғанымен, молярлардағы жылқыға тән тілімдердің бастамасын көруге болады. Гиракотерийдің негізінен жұмсақ жапырақтармен, сондай-ақ кейбір жемістермен, жаңғақтармен және өсімдік бүршіктерімен қоректенетін жапырақ жеуші шөпқоректі болған деп саналады.
Ашылу
Бұл туысқа жататын алғашқы қазба, холотиптік үлгі BMNH M16336, Кент графтығының Херн-Бей қаласына жақын Студд Хилл жартасынан табылды және палеонтолог Ричард Оуэн 1839 жылғы 18 желтоқсанда Лондон геологиялық қоғамында оқыған баяндамасында оны "қоянның мөлшеріндегі, қираған бас сүйек" деп сипаттады. Ол оны жойылған пахидермалар тобына жатқызды, тістері шаерпотамусқа ұқсас, ал бас сүйегінің жалпы пішіні "доңыз бен гиракстың аралық белгілерін сақтайды, бірақ үлкен көздері тірі жануардың сыртқы келбетін кеміргіштерге ұқсататын еді". Осы гираксқа ұқсастығын ескере отырып, Оуэн осы жаңа туысқа Hyracotherium деген ат қойды. Геологиялық қоғам 1841 жылы жариялаған ресми сипаттамасында Оуэн былай деп жазды: "Осы кішкентай жойылған пахидерманың гираксқа жақындығын көрсетуді ниеттенбеймін, тек олардың бір топқа жататындығын және шамасының ұқсас екенін ескере отырып, осы туыстың анық көрсететін жаңа туысын Hyracotherium деп атауды ұсынамын, ал түрлік аты leporinum болсын". 1876 жылы Отниел К. Марш Нью-Мексикода табылған толық қаңқаның сипаттамасын жариялады және оны жаңа Eohippus туысына жатқызды. 1932 жылғы сэр Клайв Форстер Купердің мақаласында Оуэн сипаттаған қазбалармен оның ұқсастығына назар аударылды. E. angustidens түрі ғана Hyracotherium туысына көшірілді, ол туыс атын беруде басымдыққа ие болды, ал Eohippus осы туыстың кіші синониміне айналды. Hyracotherium туысының көптеген басқа түрлері әлі де жылқылар тобына жатады деп саналады, бірақ олар Arenahippus, Minippus, Sifrhippus, Xenicohippus, Pliolophus, Protorohippus және қайта жандандырылған Eohippus сияқты бірнеше басқа туыстарға жатқызылды. Бір кезде Xenicohippus ертедегі бронтотерид деп есептелген. Жылқы эволюциясының негізгі ағыны Солтүстік Америка құрлығында жүрді.