Кіріспе

1631 жылы басылған Король Джеймс Киелі кітабының нұсқасы

Зұлым Киелі кітап, кейде Зина жасағандардың Киелі кітабы немесе Күнәкарлардың Киелі кітабы деп аталады, 1631 жылы Лондондағы корольдік баспагерлер Роберт Баркер мен Мартин Лукас басып шығарған, Король Джеймс Киелі кітабының қайта басылымы болуы тиіс нұсқа. Атауы композиторлардың жіберген қатесінен туындаған: Он қағиданың бірінде, "Зина жасамайсың" деген сөйлемнен "жасама" деген сөз жойылып кеткендіктен, аят "Зина жаса" деп оқылып қалған.

Қателер

Wicked Bible "Зина жасамайсың" деген сөйлемдегі "не" сөзін жоғалтқанымен белгілі, осылайша сөйлем "Зина жаса" деп өзгерген. 1886 жылғы "Жұлдыз палатасы және Жоғары комиссия соттарының істері жөніндегі есептер" (Бодли кітапханасының қолжазбасы Роулинсон А 128 осы еңбектің бастау көзі ретінде келтіріледі) бұл қателікті "екі ең ірі қатенің" бірі ретінде, сондай-ақ "басқа да түрлі кемшіліктер" арасында тізімдейді. Гордон Кэмпбелл екінші қателік ("үлкен асси") бар кітаптың сақталған түптемелері жоқ екенін, бірақ сақталған үш түптемеде жоғалған "n" әрпінің орнында сияның дағы бар екенін, бұл қате осы түптемелерде жасырылған болуы мүмкін екенін хабарлайды. Ол сондай-ақ, Wicked Bible басылған кезде "асси" сөзі тек "есек" мағынасын білдіргенін атап өтеді. Хьюстон баптистік университетінің Дунхам Киелі кітап мұражайының директоры Диана Северанс және Гордон Кэмпбелл екінші қателік, мүмкін, біреудің (вероятно, қарсылас баспагердің) Киелі кітапты басып шығару лицензиясынан айырылуы үшін Wicked Bible-дың басылуын қасақана саботаждауы мүмкін екенін болжайды. Басылғаннан бір жыл өткен соң Баркер мен Лукас Жұлдыз палатасына шақырылып, айыпталды және баспа лицензиясынан айырылды. Wicked Bible – Киелі кітаптардағы қателердің ең көрнекті мысалы, онда жиі мәтіннің мағынасын толығымен өзгертетін теріс сөздер кездеседі.

Атаудың шығу тегі

Бұл лақапты алғаш рет 1855 жылы сирек кітаптар сатушы Генри Стивенс қолданған көрінеді. Ол Джеймс Ленокс туралы естеліктерінде былай деп жазды: "1631 жылғы октаволық Киелі кітаптың сол кездегі жалғыз белгілі данасын елу гинеяға сатып алғаннан кейін, 21 маусымда мен бұл томды Лондон Антикварлар қоғамының толық құрамында көрсеттім, сонымен бірге оған 'Жаман Киелі кітап' деп лақап қойдым, және бұл ат оған содан бері жабысты."