Кіріспе
Ватикан қаласындағы қоғамдық алаң – Санкт-Петер алаңы (Forum Sancti Petri, ˈpjattsa sam ˈpjɛːtro) – Ватикан қаласындағы Киелі Петр базиликасының тікелей алдында, Римдегі Папалық анклавтың батысында орналасқан үлкен алаң. Алаң да, базилика да Исаның елшісі, католиктердің алғашқы Папасы деп санайтын Қасиетті Петрдің есімімен аталады. Алаңның ортасында Ватикан обелискі орналасқан – бұл 1586 жылы қазіргі орнына қойылған ежелгі Египет обелискі. Джан Лоренцо Бернини шамамен 100 жылдан кейін алаңның жобасын жасады, оның ішінде төрт қатарлы, төрт бағаналы алып дориялық колоннадалары бар, олар келушілерді "Ана шіркеуінің аналық құшағына" алады. Бернини 1675 жылы салған гранитті фонтан Карло Мадерноның 1613 жылы салған тағы бір фонтанымен үйлеседі.
Saint Peter's Square (Forum Sancti Petri, ˈpjattsa sam ˈpjɛːtro) is a large plaza located directly in front of St. Peter's Basilica in Vatican City, the papal enclave in Rome, directly west of the neighborhood (rione) of Borgo. Both the square and the basilica are named after Saint Peter, an apostle of Jesus whom Catholics consider to be the first Pope. At the centre of the square is the Vatican obelisk, an ancient Egyptian obelisk erected at the current site in 1586. Gian Lorenzo Bernini designed the square almost 100 years later, including the massive Doric colonnades, four columns deep, which embrace visitors in "the maternal arms of Mother Church". A granite fountain constructed by Bernini in 1675 matches another fountain designed by Carlo Maderno in 1613.
Тарих
Базиликаның алдындағы ашық кеңістік 1656 жылдан 1667 жылға дейін папа Александр VII басшылығымен Джан Лоренцо Бернинидің жобалауымен қайта жаңартылды, оның мақсаты "көптеген адамдар папаның батасын беруін шіркеу қасбетінің ортасынан немесе Ватикан сарайындағы терезеден көре алуы үшін" болды. Бернини ондаған жылдар бойы Санкт-Петер ғибадатханасының ішкі бөлігімен айналысқан; енді ол кеңістікті өзінің әйгілі колоннадаларымен реттеді, Карло Мадерноның қасбеті сияқты сараймен бәсекелеспеу үшін қарапайым дор стилін қолданды, бірақ кеңістікке сай және қорқыныш сезімін тудыру үшін бұрын-соңды болмаған ауқымды қолданды. Бар болған құрылымдардың көптеген шектеулері болды (суретті қараңыз, оң жақта). Ватикан сарайының көп қабатты құрылыстары базилика қасбетінің оң жағындағы кеңістікті тығыздап тастады; Папаның пәтерлерін жасырмай, құрылыстарды жасыру қажет болды. Ватикан обелискі орталық нүкте болды, ал Мадерноның граниттен жасалған фонтаны бір жағында тұрды: Бернини фонтанды өзінің колоннадаларымен шеңберленген овальдiк пішіннің ошақтарының бірі ретінде көрсетті және 1675 жылы, өлімінен бес жыл бұрын, екінші жағында оған сәйкес фонтан орнатты. Базиликадан шығып бара жатқан адамға перспективаны күшейтетін және барокко театрының шедеврi ретiнде мақталған алаңның трапеция тәрізді пішіні (суретті қараңыз, оң жақта төменде) негізінен жер учаскесінің шектеулерінің нәтижесі болып табылады. Латеран шарты бойынша, Санкт-Петер алаңы Ватикан мемлекетінің бөлігі болғанымен, көпшілікті бақылау үшін итальян полициясының билігінде болады.
Колоннадалар
Ғұлама дориялық бағаналар, төрт қатармен орналасқан, базиликаның трапеция пішіндес кіреберісін және оның алдындағы алып эллипс тәрізді кеңістікті шеңкейді. Базиликаның қасбетіне параллель овато-тондоның ұзын осі, барокко монументалдығына тән алға жылжудың үздіксіз тізбегінде бір тоқтап тұруды тудырады. Бағаналар алаңның пішінін қалыптастырады. Алаңның трапеция пішіндес кіреберісімен контраст жасаған эллипс орталығы, Бернини айтуынша, "Ана шіркеудің аналық құшағымен" келушіні қоршап алады. Оңтүстік жағында бағаналар кеңістікті анықтап, ресімдейді, ал Барберини бақтары әлі де шамшырақ тәрізді қарағайлардың көкжиегіне қарай көтеріледі. Солтүстік жағында бағаналар Ватикан құрылыстарының әртүрлі бөліктерін жасырады; Ватикан сарайының жоғарғы қабаттары биікке көтеріледі.
Обелиск
Овато-тондоның ортасында Ватикан обелискі тұр, қызыл граниттен жасалған, биік, қола арыстандарға тірелген және қоладан жасалған Чиги елтаңбасымен безендірілген, барлығы жоғарғы жағындағы крестке дейін. Бұл обелискі алғаш рет Египеттің Гелиополис қаласында белгісіз перғауын тұрғызған. Император Август обелискі Александриядағы Юлий форумына көшірді, онда ол 37 жылға дейін тұрды, содан кейін Калигула форумды бұзуға және обелискі Римге көшіруге бұйрық берді. Ол оны Нерон циркінің ортасымен созылатын тірекке орналастырды. 1586 жылы инженер-архитектор Доменико Фонтана папа Сикст V-нің басшылығымен оны қазіргі орнына көшірді; оның зор салмағын қайта орнатудың инженерлік тәжірибесі граверліктер жинағында мәңгілендірілді. Бұл обелиск – Римдегі ежелгі заманнан бері құлап көрмеген жалғыз обелиск. Орта ғасырларда обелискінің үстіндегі алтын шарға Юлий Цезарьдің күлі салынған деп сенген. Кейіннен Фонтана ежелгі металл шарды алып тастады, ол қазір Рим мұражайында сақталады, ал ішінде тек шаң табылды; алайда Кристофер Хибберт шардың қатты болғанын тапқандығын жазады. Бернини обелискіні орнатуға тікелей қатыспаса да, оны өзінің сәнімен әсем алаңының орталық бөлігі ретінде пайдаланды және меценаты Александр VII-нің құрметіне шығы елтаңбасын үстіне қосты.
Қабырғалау
Жол төсемі травертиннен жасалған сәулелі сызықтармен әрлендірілген, бұл әйтпесе жинақы төселген тастардың біртекті көрінісін жұмсартады. 1817 жылы күн зодиак белгілерінің әрқайсысына кіргенде обелисктің түскі көлеңкесінің ұшын көрсету үшін дөңгелек тастар орнатылды, осылайша обелиск алып күн сағатының гномонына айналды. Төменде 2007 жылдың маусым айында күмбезден (күмбездің ең жоғарғы бөлігінен) алынған Санкт-Петер алаңының көрінісі көрсетілген.
Омыртқа
Бүгін Киелі Петір алаңына Сант-Анжело көпірінен Виа-делла-Консилиация жолының кең бағыты арқылы (1929 жылғы Латеран келісімін құрметтеп) жетуге болады. Алаңға дейінгі бұл кең даңғылды бір кезде алып жатқан спина (Борго Веккио және Борго Новидоның екі жолын бөліп тұрған ғимараттармен орталық жолақ) 1936 жылғы 23 қазанда Бенито Муссолининің өзі салтанатты түрде бұзды, ал 1937 жылғы 8 қазанда толығымен жойылды. Енді Киелі Петір базиликасы Сант-Анжело бекінісінен еркін көріне бастады. Спина бұзылғаннан кейін, 1937 мен 1950 жылдар аралығында пассеттоның оңтүстігіндегі дерлік барлық ғимараттар бұзылды, соның салдарынан қаланың ең маңызды орта ғасырлық және Ренессанс дәуіріндегі аудандарының бірі жойылды. Бұған қоса, спинаның бұзылуы ерекше барокко стиліндегі көріністі жойды, ол қазір тек Борго Санто Спиритодан келетін келушілер үшін сақталған. Виа-делла-Консилиация 1950 жылғы Ұлы мерейтойға дейін аяқталды.