Ядролық қару жеткізу жүйелері мен жаңа қауіптер

Кіріспе

Ядролық қару жеткізу жүйесі

Фракциялық орбиталық бомбалау жүйесі (FOBS) – нысанаға жету үшін Жердің төменгі орбитасын пайдаланатын оқ-дәрі жеткізу жүйесі. Нысанаға жақындағанда, ол кері соққылы қозғалтқышпен орбитадан шығады. Кеңес Одағы 1960-шы жылдары FOBS-ты ядролық қару жеткізу жүйесі ретінде алғаш рет әзірледі. Бұл ғарыштан ядролық қаруды жеткізуге бағытталған кеңестік әрекеттердің бірі болды. 2021 жылдың тамызында Қытай Халық Республикасы FOBS-ты гиперүнді жылдамдықпен сырғанатын аппаратпен (гиперзвуқтық жылдамдықпен ұшатын аппарат) біріктірілген қаруды сынақтан өткізді. 2021 жылы Ресей FOBS критерийлеріне сай келуі мүмкін жаңа құрлық аралық баллистикалық зымыранды (ICBM) қабылдады. RS-28 «Сармат» немесе SS-X-30 «Satan II» – сұйық отынмен жұмыс істейтін, 10 000 – 18 000 км қашықтыққа ұша алатын және 10 000 кг пайдалы жүк таси алатын зымыран. Бұл жүк әртүрлі типтегі оқ-дәрілер мен қару-жарақтардан болуы мүмкін. АҚШ Пентагоны RS-28 ICBM-ды FOBS ретінде қолдануға болатынын және қашықтығын 38 000 км-ге дейін ұлғайтуға болатынын мәлімдеді. Ресейдің осы жоғары технологиялық зымыранынан кейін АҚШ ескірген «Минутемен-III» зымыранын алмастыру үшін жаңа зымыранды әзірлеуге көшті. Пентагон мәліметінше, АҚШ-тың қарсы шаралар бағдарламасының құны шамамен 85 миллиард долларға жетеді. Осы зымырандарды әзірлеудің нәтижелері, әсіресе FOBS-ты іске асыруға қабілетті RS-28 «Сармат», екі елдің де «суық соғыстан» кейін қол жеткізген прогресіне кері соққы беретін қарулану жарысының жаңа түрі болуы мүмкін. «Суық соғыс» ядролық қаруларға байланысты көптеген белгісіздіктерді тудырды, бұл екі үлкен держава арасында көптеген келісімдерге әкелді. Бүгінде құрлық аралық баллистикалық зымырандар (ICBM) ядролық қарудың негізгі құралы болып табылады. RS-28 «Сармат» ICBM ретінде жіктеледі, бірақ FOBS ретінде жұмыс істеуге қабілетті болғандықтан, көптеген әлемдік көшбасшыларды алаңдатады. Басты алаңдаушылықты тудыратын ерекшелік – АҚШ-тың Аляскадағы NORAD жүйесінен жасыру үшін төмен траекториямен ұшу арқылы ұзақ қашықтыққа ұшу мүмкіндігі. Байқалмаған зымыран кемінде 10 көп мақсатты қайта кіру аппаратын (MIRV) ұшыруы мүмкін.

A Fractional Orbital Bombardment System (FOBS) is a warhead delivery system that uses a low Earth orbit towards its target destination. Just before reaching the target, it deorbits through a retrograde engine burn. The Soviet Union first developed FOBS as a nuclear weapons delivery system in the 1960s. It was one of the first Soviet efforts to use space to deliver nuclear weapons. In August 2021, the People's Republic of China tested a weapon that combined a FOBS with a hypersonic glide vehicle. In 2021, Russia entered into service a new ICBM that could arguably fit the criteria to be considered a FOBS. The RS 28 Sarmat or SS X 30 Satan II is a liquid fueled missile with a range of 10,000 18,000km and a payload capacity of 10,000kg which can be various types of warheads and weapons. The United States Pentagon claims that the RS 28 ICBM can be deployed as a FOBS and could potentially increase the range up to 38,000km. Following Russia's new highly advanced missile, the United States is leaning towards the development of a new missile to replace the outperformed Minuteman III missile. The United States response program would cost ~$85 billion according to the Pentagon. The results of these missile developments, particularly the RS 28 Sarmat which is capable of FOBS implementation could be a new form of an arms race setting back both countries in the progress made following the Cold War. The Cold War brought many times of uncertainty surrounding nuclear arms which presented many agreements between the two powers. Intercontinental Ballistic Missiles (ICBMs) are the primary weapon of nuclear capability today. The development of the RS 28 Sarmat classified as a ICBM, but possessing the ability to function as an FOBS is concerning to many world leaders. The specifications that present the primary concern is the extreme range with low trajectory flight to prevent detection from the NORAD system in Alaska, US. The undetected missile could release at least 10 multiple targeted re entry vehicles.

Қытайлық FOBS дамуы

Қытай 2021 жылдың шілде және тамыз айларында FOBS зымыран жүйесін сынақтан өткізді. Ракета орбиталық ұшуға жіберіліп, атмосфераға қайта кірген кезде гипердыбыстық жылдамдықпен қозғалған жолтаймалы аппаратты (glide vehicle) қолданды. Дәл соққыдан мүлтiк болған соғыс басының белгісіз нысанадан шамамен жиырма төрт шақырым қашықтықта өткені хабарланды. FOBS – Суық соғыс дәуірінен қалған технология, ал ICBM – ең озық әскери күштердің басты құралы. ICBM-дері үлкен соғыс басын тасымалдай алады, себебі оларға FOBS сияқты орбитадан шығу үшін қосымша ракеталар қажет емес. Аталған аппарат қанша соғыс басын жеткізе алатыны әлі белгісіз. Қытайдың қазіргі ICBM-дерінің мүмкіндіктерін арттырудың орнына FOBS жүйесін іздеуінің себебі белгісіз. Бірақ бұл сынақ әлемдік қауымдастықтың назарын аударып, стратегиялық қауіпсіздік және қару-жарақтарды бақылау мәселелері бойынша пікірталастарды қозғады. FOB зымырандарының өнертабысы жаңалық емес. 1960 жылдары Кеңес Одағы осы зымырандарды сынақтан өткізген. Бірақ 1960 жылдардың соңында бұл жоба тоқтатылды, себебі Кеңес үкіметі олардың аз жүктемесі және оңай анықталуына байланысты тиімсіз деп сапты. Қытай әскері осы зымырандарды жаңа гипердыбыстық жолтаймалы аппараттармен (HGVs) сынақтан өткізді. Басқа орта және ұзақ қашықтыққа баллистикалық зымырандар сияқты, HGV-лер де секундына шамамен 1 шақырым жылдамдықпен 5 Мах жылдамдығына жете алады. HGV-мен жабдықталған және жабдықталмаған зымырандардың арасындағы ерекшелік – HGV зымырандары ұшу кезінде маневр жасап, бағытын өзгерте алады, ал HGV жоқ зымырандар мұндай мүмкіндікке ие емес. Бұл зымырандарды анықтау мүмкін болғанымен, HGV-ге негіделген зымыранның ұшу жолын болжау қиын, және оларды тоқтатуға тырысқандар үшін қиындықтар тудыруы мүмкін. Сынақтарға қарамастан, АҚШ пен Қытай арасындағы технологиялық прогресс тұрғысынан күштер тепе-теңдігінде ешқандай өзгеріс болған жоқ. Қытайда 450 ICBM бар, ал АҚШ-та 400. Алайда, Қытайдың 142 ғана операциялық ICBM-і бар, ал қалғаны құрылыс кезеңінде. Осыны ескере отырып, Қытайдың тіпті жасақталған технологиясының арқасында АҚШ-қа қарағанда артықшылығы болуы екіталай. FOBS жүйесі АҚШ-тың солтүстік аймақтарында орналасқан зымыранға қарсы қорғаныс жүйелерін айналып өтуге мүмкіндік берсе, АҚШ стационарлық және жылжымалы платформалардағы радарларын жаңартып жатыр, бұл гипердыбыстық жолтаймалы аппараттың тиімділігін төмендетуі мүмкін. Жақсырақ радар жүйелері HGV-ге негіделген зымырандарды жақсырақ болжауға және тиімділігін азайтуға көмектеседі. Бұл сынақтар Қытай үшін зиянды болуы мүмкін. Бұл қарулану жарысы АҚШ-тың Қытайға деген сенімсіздігі мен қорқынышын күшейтеді, бұл ел үшін маңызды саяси салдарларға әкелуі мүмкін. Сенімсіздік Қытайдың қару жасауын және басқа да әскери мақсаттарын тоқтату үшін үлкен коалиция құруға да әкелуі мүмкін. Қытай бұл сынақты орбитаға шыққаннан кейін қайта пайдалану мүмкіндігін тексеру үшін жасалған әдеттегі ғарыш кемесінің сынағы деп мәлімдеді, FOBS жүйесін құруға қатысқанын жоққа шығарды. Егер Қытайдың FOBS-і анықталса, АҚШ қалаларына қарсы Қытайдың ядролық соққысы 10%-ға дейін төмендеуі мүмкін, бұл Қытай үшін апатты жағдайға әкелер еді. Олардың болжамды FOBS жүйесін сынап көруі үлкен технологиялық жетістік емес болғанымен, Қытайдың ядролық арсеналын және қару жүйесін дамытуға деген ұмтылысын көрсетеді. Қытай бірінші соққы жасамайтынын ашық айтты, бірақ ядролық арсеналын күшейту және жаңа FOBS жүйесін сынау осы саясатқа күмән тудырады. 2030 жылға қарай 1000 ядролық қаруға ие болуы күтілуде, бұл оларды Ресей мен АҚШ-тан кейін үшінші орынға қояды. Қытайдың ядролық арсеналын кеңейту себебі белгісіз, бірақ оның басшыларының бір нәрсеге алаңдап отырғанын көрсетеді. Қытайдың FOBS жүйесін құруға ұмтылуы қару-жарақтарды бақылау механизмдеріне қатысты сұрақтар тудырады. Қару-жарақтарды бақылау жөніндегі дәстүрлі келісімдер негізінен ICBM және SLBM-дерге бағытталған, бұл FOBS жүйесіндегі кемшіліктерге мүмкіндік береді. Қазіргі уақыттағы ғарышқа ядролық қару орналастыруға тыйым салатын Ғарыш келісімінде кәдімгі қаруларға тыйым салынбаған. Тек ядролық және жаппай қырып-жою қаруларына ғана тыйым салынған, ал кәдімгі қаруларға тыйым жоқ. Бұл теориялық тұрғыдан қарағанда, жойқын болуы мүмкін кәдімгі қару ретінде танылатын басқа да қару технологияларына да мүмкіндік береді. Бұл FOB-тер АҚШ-тың ұстаушылары мен радарлары үшін алаңдатушы фактор болуы мүмкін, өйткені HGV зымырандарының бағыты болжаусыз, бұл АҚШ қорғанысындағы кемшіліктерге әкелуі мүмкін. Қытай АҚШ-қа теңдей жауап беруге қабілетті емес болғанымен, АҚШ қалаларының бірінің жоғалуы да ауыр салдарын тудырады.

China tested a FOBS missile system in July and August of 2021. A rocket was launched into orbital flight and re entered the atmosphere deploying a glide vehicle that traveled at hypersonic speeds. It is claimed that the warhead missed its unidentified target by roughly twenty four miles. FOBS are technologies from the Cold War and ICBMs tend to be the go to for most advanced militaries. ICBMs can hold larger warheads because they do not need retro rockets to get the warhead out of orbit like the FOBS does. The amount of warheads the vehicle can deliver is still unknown. Why China is pursuing a FOBS system instead of increasing the capabilities of its current ICBMs is unknown. One thing that is known is that this testing has raised eyebrows worldwide, sparking debates about strategic security and arms control. The invention of FOB missiles is nothing new. In the 1960s, the Soviet Union tested these missiles. The development was scrapped in the late 1960s however, because the Soviet government thought they were inadequate due to their decreased payload and easier detection. The Chinese military tested these same missiles using the new Hypersonic Glide Vehicle (or HGVs) equipment. Like other medium and long range ballistic missiles, HGVs can reach Mach 5 speeds easily at around 1 mile per second. The difference between missiles equipped with HGVs and those that are not, are that HGV missiles can maneuver and change course after launch far easier than regular ballistic missiles without an HGV. While these missiles can still be detected, the flight path of an HGV based missile is harder to predict, and could cause trouble for anyone attempting to intercept them. Despite the testing, there is no change in the balance of power in terms of technological advances between the United States and China. China boasts an amount of 450 ICBMs, where the U. S. has 400. However, China only has 142 operational ICBMs with the others in construction. With this in mind, it is highly unlikely that China has an advantage, even with the created technology that could give them a slight military advantage over the United States. While a FOBS system could essentially bypass missile defense systems located in the northern regions of the United States, the United States has been upgrading existing radar on stationary and mobile platforms as well, which could diminish the strike rate of a hypersonic glide vehicle. The improved radar systems could better predict the HGV based missiles, also leading to decreased strike rates. If anything, this testing may be doing more harm than good for China. This arms buildup is only feeding growing concerns amongst American distrust and fear of China, which may lead to continued significant perceptual consequences for the country. The distrust could also lead to a bigger coalition to deter China from building more weapons and their other military ambitions. China claimed that the test was simply a routine spacecraft test to see if they could reuse it after it went into orbit, denying their participation in creating a FOBS system. If the Chinese FOBS were detected, the Chinese nuclear retaliation against U. S. cities would decrease to 10 percent, which would be disastrous for the Chinese. While the testing of their presumed FOBS system is not alarming in terms of a major technological advancement, it is a sign of China’s determination to build up its nuclear arsenal and weapons systems. China has clearly stated that they have a no first strike policy, but its actions of ramping up its nuclear arsenal and now testing a new FOBS system are now putting that policy into question. They are projected to have 1,000 nuclear weapons by 2030, which would put them in third place behind Russia and the United States in the amount of nuclear weapons each country possesses. Why China is growing its nuclear arsenal is not known, but it does show that its leaders are concerned about something. China’s pursuit of creating a FOBS system also raises questions about current arms control mechanisms. Traditional arms control agreements primarily focus on ICBMs and SLBMs, leaving room for loopholes in a FOBS system. The current arms treaty preventing any country from putting nuclear weapons in space, the Outer Space Treaty, does not state that a country could not put conventional weapons in space. Only nuclear weapons and weapons of mass destruction are prohibited, conventional weapons are not. This also leaves room for other weapons technologies that could theoretically “pass” as conventional, even though they could be highly destructive. It is possible that these FOBs could be used as a distraction for U. S. interceptors and radars, as the missiles using HGVs are more unpredictable, leading to openings in U. S. defenses for other attacks. While China doesn't have the numbers to retaliate evenly against the United States, the loss of any U. S. city would be devastating.