Кіріспе

Жапон тілінде дыбыс символы сөздердің көптігі

Жапон тілінде дыбыс символы немесе миметикалық сөздер көп, лингвистикада идеофондар деп аталады. Мұндай сөздер жапон тілінде ауызша да, жазбаша да кездеседі. Көпшілік арасында ономатопея деп танылатын бұл сөздер тек дыбыстарды ғана емес, мағыналардың ауқымды спектрін де көрсетеді; шындығында, жапон тіліндегі көптеген дыбыс символы сөздер бастапқыда дыбыс шығармайтын нәрселерді де білдіреді, мысалы, "тыныш" (2=しーんと) сөзі осыны нақты көрсетеді, оны Шинто дінімен шатастырмау керек.

Басқа түрлері

Сейичи Макино мен Мичио Цуцуи өзінің "Жапон тілінің негізгі грамматикасының сөздігі" еңбегінде жапон тіліндегі дыбыс символикасының тағы бірнеше түрін атап көрсетеді, олар фонемалар мен психологиялық күйлерді байланыстырады. Мысалы, мұрын дыбысы велярлар мен ; -дан гөрі жеке және сөйлеушіге бағытталған әсер береді; бұл қарама-қайшылықты *ноде* (ので) және *кара* (から) сияқты синонимдер жұбында оңай байқауға болады, олардың екеуі де "өйткені" дегенді білдіреді, бірақ біріншісі көбірек субъективті деп есептеледі. Бұл байланысты мұрындық және велярлық дыбыстарды қамтитын феномимдермен байланыстыруға болады: мұрындықты қамтитын феномимдер тактильдік сезім мен жылуды береді, ал велярларды қамтитын феномимдер қаттылықты, өткірлікті және кенеттенділікті көрсетеді. Сол сияқты, *ши* тобындағы фрикативті қамтитын *i* типті сөздер адамның эмоциялық күйлерін білдіреді, мысалы, *канаши* (悲しい), *сабиши* (寂しい), *уреши* (嬉しい) және *таноши* (楽しい) сөздерінде. Бұл да сол феномимдермен және осы фрикативті дыбысты қамтитын психомимдермен байланысты, мысалы, *шитошито фуру* (しとしとと降る) және *шун суру* (しゅんとする). Дыбысты екі еселеу (gemination) сөздің мағынын күшейтіп, эмоционалдық бояуын арттырады, мысалы: *питари / питари* (ぴたり / ぴったり), *яхари / яппари* (やはり / やっぱり), *ханаши / ппанаши* (放し / っ放し) және тағы да басқалары.