Кіріспе

Ресейлік саясаткер граф Дмитрий Андреевич Толстой (Дмитрий Андреевич Толстой; 13 наурыз 1823 [е.с. 1 наурыз 1823], Мәскеу – 7 мамыр 1889 [е.с. 25 сәуір 1889], Санкт-Петербург) – орыс саясаткері және Императорлық Ресейдің Мемлекеттік кеңесінің мүшесі (1866). Ол Толстой әулетінің графтық тармағынан шыққан.

Мансап

Толстой 1843 жылы Царское Село лицейін бітірді. 1853 жылдан бастап Теңіз министрлігінде басшылық қызмет атқарды. Толстой 1865–1880 жылдары Киелі Синодтың Жоғарғы прокуроры болды, сонымен бірге 1866–1880 жылдары Ұлттық ағарту министрі лауазымын атқарды. 1882–1889 жылдары Толстой ішкі істер министрі және жандармерия бастығы болды. Ол 1880-жылдардағы саяси реакцияның тіректерінің бірі және күшті биліктің жақтаушысы саналады. Толстойдың қызметі дворянствоны қолдауға, шаруалардың өмір салтын реттеуге және оның әкімшілігінің жергілікті билікке ықпалын кеңейтуге бағытталған. Толстойдың бастамасымен 1882 жылы «Уақытша ережелер» деп аталатын жарлық шығарылды, ол баспасөз бостандығын одан да күшті шектеді. Толстой А. Пазухинмен бірге Ресейде кең танылмаған «қарсы реформаларды» жоспарлап, дайындады. Қырым соғысынан кейінгі кезеңнің ірі контрреформаторларының бірі ретінде Толстой білім министрі лауазымын пайдаланып, университеттер мен орта білім беруде оқуды ынталандырды, бұл Ресейді адал адамдар биліктегі, православие мен автократияны сақтауға ұмтылған ел ретінде нығайтуға септіктері тиді. Толстой Ресейді, сондай-ақ православие мен автократияны сақтап, Батысқа бәсекелесе алатын Ресей элитасын тәрбиелеуге бар күшін жұмсады. Оның басты назары білім берудегі билігін консолидациялау және цензура және т.б. арқылы революциялық көзқарастарды басу болды. 1882 жылы Толстой Санкт-Петербург Ғылым академиясының президенті болып сайланды. Ол Ресей тарихы бойынша бірнеше кітап жазды.

Жоғары білім

1871 жылы Толстой колледж реформасын басқарды, нәтижесінде классикалық білім (латын және грек тілдері, көне әдебиет және басқа да пәндерді қамтиды) кеңінен таралды. Феминист белсенділері Мария Трубникова, Надежда Стасова және Анна Философова 1867 жылдан бастап Ресей университеттерінде әйелдерге арналған курстар ашуға ұсыныс жасады. Тарихшы Кристин Йохансонның сөзіне сәйкес, әйелдер "халық қолдауын жинауда ерекше шеберлік танытып", Александр II патшаға мұқият жазылған петиция жолдады. Олар орта және жоғары топтағы әйелдерден 400-ден астам қолтаңба жинады. Толстой әйелдер үйленген соң білім алудан бас тартады деп санайтын, ал петицияға қол қойғандарды "соңғы сәндікке еліктейтін қойлар" деп ескеріп, олардың пікірін жоққа шығарды. Ол 1868 жылдың соңында петицияны қабылдамады, бірақ патшаның (Александр II) қысымымен әйелдерге де қатысуға рұқсат етілген аралас жынысты қоғамдық лекцияларды өткізуге келісті. Бірақ бұл лекцияларға көбінесе әйелдер қатысты. Феминисттер үштігі соғыс министрі Дмитрий Милютинге де жүгінді, ол әйелі, қызы және Философованың көндіруімен курстарды өткізуге келісті. Толстой лекцияларды өз пәтерінде өткізуге рұқсат берді, осылайша оларды бақылай алды. Әйелдердің білімі үшін күрес күшейді, 1869 жылдың қазан айына қарай Ресей үкіметі әйелдерге арналған жоғары деңгейдегі курстарға рұқсат берді (оның ішінде "химия, тарих, анатомия, зоология және орыс әдебиеті" пәндері). Стасова осы курстарды ұйымдастырып, оқытушыларды шақырды, ал курстар 1870 жылдың қаңтарында басталды. 200-ден астам әйел қатысқан бұл курстар 1872 жылы ашылған Владимир колледжінің негізінде Владимиров курстары деп аталды.