Кіріспе

VIII ғасырдағы Швеция патшасы Эйстейн Бели немесе Эйстейн хинн иллрадди, швед тілінде Östen Illråde (жаман кеңесші) немесе Östen Beli деп аталады, ол 8-ші ғасырдың соңында билік еткен Швецияның жартылай аңызға толы патшасы болған.

Рагнарсон шатыр

Ең көне нұсқасы, «Рагнарсона þáttr» Рагнар Лодброктың ұлдары Швециядан шығып, Зеландияны, Рейдготаланды (бұл жерде Ютландия), Готланды, Оландты және барлық кіші аралдарды жаулап алды деп хабарлайды. Сүйексіз Ивар, жетекшісі, ағаларымен бірге Лейрде қоныстанды. Рагнар ұлдарының табыстарына қызғанып, Эйнштейнды Швецияның ярлы етіп тағайындады, оған ұлдарынан Швецияны қорғауды тапсырды. Одан кейін ол Балтық теңізінің шығысына олжалау үшін және өз шеберлігін көрсету үшін аттанды. Рагнардың ұлдары Эрик пен Агнар содан кейін Меларен көліне жүзіп барып, король Эйнштейнге олардың Рагнардың ұлдарына бағынуын қалағанын хабарлады, ал Эрик Эйнштейннің қызы Боргильдті әйел ретінде алғысы келетінін айтты. Эйнштейн алдымен швед басшыларымен кеңесемін деді. Басшылар ұсыныстан бас тартып, бүлікші ұлдарына шабуыл жасауға бұйрық берді. Шайқас басталды, Эрик пен Агнар швед әскерлеріне жеңіліп, Агнар қаза тапты, ал Эрик тұтқынға алынды. Эйнштейн Эрикке Уппсаладан қалағанынша берді, ал Боргильдті Агнар үшін құн төлеу ретінде ұсынды. Эрик мұндай жеңілістен кейін өлім күнін өзі таңдауды ғана қалайтынын мәлімдеді. Эрик тірі кезінде найзаға шаншылып, денесінен жоғары көтерілуін сұрады, және оның тілегі орындалды. Зеландияда оның анасы Аслауг және тафл ойнап жатқан ағалары Бьёрн Темірқабық және Хвитсерк қатты ашуланып, үлкен әскермен Швецияға жүзіп кетті. Өзін Рандалин деп атаған Аслауг атты әскермен елді шарлады. Шайқас Эйнштейннің өлімімен аяқталды. Рагнар қайтыс болғаннан кейін Бьёрн Темірқабық Швецияның королі болды.

Рагнар Лодброктың аңызы

Рагнар Лодброктың сағасында Эйстейн Швецияның патшасы және Рагнар Лодброктың жақсы досы болған. Эйстейннің Ингеборг есімді әдемі қызы бар еді. Ол сондай-ақ, шын ниетпен пұтқа табынушы болды және Уппсалада сонша көп құрбандық болды, басқа ешбір орын оған теңесе алмады. Шведтер Сибилья деген қасиетті сиырға табынып, жау шабуыл жасағанда, оны шайқасқа шығарды. Сибильяның құдіреті сонша зор болғандықтан, ол айғайлағанда, жаулар бір-бірімен соғыса бастайтын. Рагнар Лодброк Уппсалада Эйстейнге қонаққа келгенде, Эйстейн Рагнарға Аслагтың (Крака) орнына Ингеборгты әйел ретінде алуды ұсынды. Сондықтан Рагнар Ингеборгқа келісім берді. Бірақ Аслаг үш кішкентай құстан бұл туралы біліп алып, Рагнарға өзінің кедей емес екенін айтты. Ол Сигурд пен Бринхильдтің қызы еді. Рагнар Краканың Ингеборгтан жоғары текті екенін түсінген соң, Швецияға қайтып, Эйстейннің қызына үйленбеуге шешім қабылдады. Эйстейн Рагнардың жоспарларын өзгерткеніне ашуланып, олардың достығы аяқталғанын мәлімдеді. Бұл Рагнардың ұлдары Эрик пен Агнар үшін қызықты жаңалық болды, олар Швецияға барып тонауға шешім қабылдады, өйткені әкелері бұдан былай қарсылық тартпайтын еді. Эйстейн барлық жаққа отты крест жіберіп, швед лидангін шақырып жинады. Олар Сибильяны да әскерге қосты, бірақ оның бағынуын қамтамасыз ету үшін көп күш жұмсады. Олар Эрик пен Агнардың орналасқан жеріне келгенде, Эйстейн швед армиясының үштен бірін Эрик пен Рагнардың әскеріне шабуыл жасауға, ал қалғанын шайқас басталғаннан кейін барлық жақтан шабуылдауға бұйрық берді. Осылай істелді, және Сибилья айғайлап жіберді. Эрик пен Агнардың жауынгерлері бір-бірімен соғыса бастады, соңында Агнар қаза тауып, Эрик тұтқынға алынды. Эрикке бейбітшілік пен Ингеборг ұсынылды, бірақ Эрик шведтердің жерге найзаларын қадап, оның үстіне лақтырып өлтіруін қалады. Аслаг Эрик пен Агнардың қазасы туралы естігенде, қан жылап, Рагнардың ұлдарынан өлген ағаларының кектерін алуларын сұрады. Ивар Сүйексіз Швециядағы сиқырдан қорқып, бірақ үш жасар кішкентай інісі, Жылан көзді Сигурд Эйстейнге шабуыл жасағысы келгенде, ағалары пікірін өзгертті. Сигурдтің асырап алған әкесі оған бес ұзын кеме жасады. Хвицерк пен Бьёрн Айронсайд он төрт кеме жинады, ал Аслауг пен Ивар Сүйексіз әрқайсысы он кемеге қол жеткізді. Ивар анасы Аслаудың теңіз арқылы баруына рұқсат бермеді, бірақ ол құрлықпен жүретін атты әскерге қосыла алатын еді. Ол келісіп, атын Рэндалин деп өзгертті. Әскерлер шайқасқанда, Ивар барлығына Сибильяның айғайын естімеу үшін мүмкіндігінше шу шығаруды бұйырды. Бірақ бұл пайда бермеді, сондықтан Ивар Сибильяның екі көзіне екі жебе атты. Алайда, сиырды тоқтату мүмкін болмады. Содан Ивар өз әскеріне оны сиырдың үстіне лақтырып тастауды бұйырды. Ивар сиырдың үстіне түскенде, оны қатты басып, өлтірді. Швед лидангі жеңіліп, Эйстейн құлады. Рагнардың ұлдары ағаларының кектерін алғанын және шведтерді тонаудан босатуды бұйырды.

Гервар сагасы

Гервар сагасында Айстейн Бели Харальд Вартуттың ұлы болған. Гервар сагасы Харальд Вартутты Швеция патшасы, ал Сигурд Хрингті Дания патшасы етіп көрсетеді, бірақ басқа дереккөздер бұл жағдайды керісінше баяндайды. Сагада Айстейннің әкесі Харальд Вартуттан Швецияны мұраға алғаны және Рагнар Лодброктың ұлдары оны өлтіргенге дейін билік еткені айтылады. Рагнар қайтыс болған соң, Бьёрн Темірқабық Швеция патшасы болды.

Gesta Danorum (Даналық кітап)

Саксо Грамматикустың "Gesta Danorum" (9-том) кітабында да Эйстейн туралы айтылады, бірақ тек қысқаша ғана. Онда Рагнар Лодброктың ұлы Агнар, ағасы Эрик Швеция патшасы Остеннің қолынан өлгенін естігені жазылған. Ол ағасының құнын төлегісі келді, бірақ шайқаста қаза тапты.

Skáldatal (Ауылдық алқап)

Skáldatal айтуынша, Эйстейн Бели көптеген скальдтардың демеушісі болған, олардың ішінде Браги инн гамли, Грунди пруди, Эрпр лютанди, Кальфр срэнзки, Рефр ризки, Ормр офрама, есімдері Өлвальди екеу, Авальди, Флейнн скальд және Рёгнвальдр скальд болды.