Кіріспе
Жорунд немесе Jörundr (5 ғасыр) – Yngling әулетінің швед патшасы. Ол Йнгвидің ұлы болды және өзінің әулеті үшін Швеция тағын Хакиден (Хагбард пен Сигни жырларының батыры Хагбардтың ағасы) қайтарып алды. Снорри бұл жырлардан екі кеннинг келтіреді: Сигардың аты мен Хагардтың жоңқасы, Жорундты айтқанда. Снорри Стурлусонның айтуынша, жас кезінде ол ағасы Эрикпен бірге теңізде саяхаттап, олжаға ұшыраған. Бір жазда олар Данияда тонаған, онда олар басқа тонаушымен кездесті – Халогаландтың (Норвегияның провинциясы) патшасы Гудлог, олармен соғысты. Олар оны тұтқынға алып, Стромонеске алып барып, асып тастады. Гудлаугтың тірі қалған серіктері оның үстіне үйінді тұрғызды. Содан кейін Снорри норвегиялық скальд Эйвиндр скалдаспиллирдің «Háleygjatal» поэмасын келтіреді: En Guðlaugr grimman tamdi við ofrkapp austrkonunga Sigars jó, er synir Yngva menglötuð við meið reiddu. Шығыстың қатал патшаларының қатал мақтанышымен Гудлог жабайы аттың үстінде жүруі керек. Сіз көрген ең жабайы жылқы: Stromones ағаш өсті, Гудлогтың денесі бұтақта тербелді. Стромоның даласында биік тас тұр, батырдың өлімін жариялау үшін. Бұл іс швед князьдері Эрик пен Жорундты одан да танымал етті және олар одан да ұлы адамдар ретінде саналды. Олар Хаки патшаның әскері жоқ екенін білгенде, жауларын жоюды шешті. Олар үлкен күш жинап, швециялықтар да қосылды. Олар Мелларенге (сол кездегі шығанаққа) кірді және Уппсалаға қарай бет алды. Олар кемелерін Файрис-Волдс-қа тастап, Хакимен кездесті, оның жасағы аз болды. Хаки мықты жауынгер болғандықтан, шайқастың бағытын өзгертуге қол жеткізді. Ол байрақты ұстаған Эрикті өлтіріп, Жорунд өз адамдарымен бірге кері шегінді. Хаки ауыр жарақат алып, қайтыс болды. Содан кейін Жорунд Швециямен Уппсаладан билік жүргізді, бірақ ол жазды әдетте тонаумен өткізді. Бір жазда ол Ютландияда тонағаннан кейін Лимфьорденге кірді, ол жерде ол тонауды жалғастырды. Олар Оддесундқа (1825 жылғы дауыл алдында, ол фьордтың ішкі бөлігіне жақын және оның аузынан 200 шақырым қашықтықта) бекінді, бірақ оны Гудлаугтың ұлы, Хологаландтың норвегиялық қарақшысы Гюлауг тапты. Гиллаг пен оның адамдары оларға шабуыл жасап, кек алуды қалаған жергілікті күштерге қосылды. Жорундты сан жағынан басып тастағандықтан (фьордтан шығу үшін 200 шақырымға жуық қашықтықта жүгіру керек болды), ол шайқаста жеңіліп, Гиллаг оны асып тастады. Снорри бұл оқиғаны Ynglingatal-дан алынған строфамен көрсетеді: Varð Jörundr hinn er endr of dó, lífs of lattr í Limafirði, þá er hábrjóstr hörva Sleipnir bana Goðlaugs of bera skyldi; ok Hagbarðs hersa valdi höðnu leif at halsi gekk. Жорунд алыс-жақын жерлерге саяхаттап келді, бірақ ол батыр Гудлогты мінгізген сол атты мінгізуі керек. Ол да, үшін, мойынтірек кию керек, Хагберт құлаған бұғау ортасында ауада. Сол себепті әскер басшысы Лимфьордтың жанында Хорваның атына мініп жүруге тиіс. Одан кейін оның ұлы Жорунд билік құрды, ол даниялықтарға қарсы соғысқа қатысқаннан кейін өлім жазасына кесілді, оны Даниядағы теңіздің бір бұрышында, жерлестері Лимфьорден деп атайды. Ол Аукунның әкесі болды, [ ] Тіпті бұрынғы дереккөз Íslendingabók да Ynglingatal-дағы ұрпақ сызығын келтіреді және ол сол ұрпақ сызығын береді: xiiii Yngvi. xv Жорундр. xvi Аун-ин-гамли. Скьёлдунга сагасы мен Бьяркаримурда Жорундты Дания патшасы Фроди жеңгенін айтады (Бейовульфтегі Фродаға сәйкес келеді), ол оны табысты етіп, қызын алып кеткен. Қыз Хафданды дүниеге әкелді, бірақ басқа әйел Фродидің заңды әйелі болды және оған Инджальдр есімді мұрагер берді (Бейовульфтегі Ингельд деген басбардқа сәйкес келеді). Бірге өзінің бір графтарымен, Свертингпен, Жорунд Фродиге қарсы сөз байласып, оны құрбандық кезінде өлтірді.
En Guðlaugr
grimman tamdi
við ofrkapp
austrkonunga
Sigars jó,
er synir Yngva
menglötuð
við meið reiddu. Og náreiðr
á nesi drúpir
vingameiðr,
þar er víkur deilir,
þar er fjölkunnt
um fylkis hreyr
steini merkt,
Straumeyjarnes. By the fierce East kings' cruel pride,
Gudlog must on the wild horse ride
The wildest horse you e'er did see:
'Tis Sigur's steedthe gallows tree. At Stromones the tree did grow,
Where Gudlog's corpse waves on the bough. A high stone stands on Stromo's heath,
To tell the gallant hero's death. This act rendered the Swedish princes, Eric and Jorund, even more famous and they were thought of as even greater men. When they learnt that King Haki no longer had his forces around him, they decided to take care of their enemy. They assembled a large force that was joined by Swedes as they approached. They entered Mälaren (a bay at the time) and steered towards Uppsala. They left their ships at the Fyris Wolds and were met by Haki who had fewer men. Haki was a brutal fighter and managed to turn the tide of the battle. He slew Erik who held the banner and Jorund retreated with his men. Haki had been seriously wounded and died. Jorund then ruled Sweden at Uppsala, but he usually spent the summers pillaging. One summer, he plundered in Jutland and entered Limfjorden, where he continued the pillaging. They anchored in Oddesund (before a storm in 1825, it was near the innermost part of the fjord and almost 200 km from its mouth) but were discovered by the Norwegian pirate Gylaug of Hålogaland, the son of Gudlaug. Gylaug and his men attacked them and were joined by local forces who wanted revenge. As Jorund was vastly outnumbered (and had to run an almost 200 km long gauntlet to get out of the fjord), he lost the battle, and Gylaug had him hanged. Snorri illustrates this event with the stanza from Ynglingatal:
Varð Jörundr
hinn er endr of dó,
lífs of lattr
í Limafirði,
þá er hábrjóstr
hörva Sleipnir
bana Goðlaugs
of bera skyldi;
ok Hagbarðs
hersa valdi
höðnu leif
at halsi gekk. Jorund has travelled far and wide,
But the same horse he must bestride
On which he made brave Gudlog ride. He too must for a necklace wear
Hagbert's fell noose in middle air. The army leader thus must ride
On Horva's horse, at Lymfjord's side. After him his son Jorund ruled, who ended his days unhappily once he had fought a war against the Danes, who hanged him at Oddesund, on an arm of the sea in Denmark which the natives call Limfjorden. He became the father of Aukun, [ ]
The even earlier source Íslendingabók also cites the line of descent in Ynglingatal and it gives the same line of succession: xiiii Yngvi. xv Jörundr. xvi Aun inn gamli. The Skjöldunga saga and the Bjarkarímur tell that Jorund was defeated by the Danish king Fróði (corresponds to the Heaðobard Froda in Beowulf), who made him a tributary and took his daughter. The daughter gave birth to Halfdan, but another woman became Fróði's legitimate wife and gave him an heir named Ingjaldr (corresponds to the Heaðobard Ingeld in Beowulf). Together with one of his earls, Swerting, Jorund conspired against Fróði and killed him during the blót.
Екіншілік көздер
Нерман, Б. Швеция мемлекетінің қалыптасуы. Стокгольм, 1925 жыл.