Герман Роршах: Дақтар әлемі мен психологиясы

Кіріспе

Швейцариялық фрейдистік психиатр және психоаналитик (1884–1922)

Герман Роршах (8 қараша 1884 – 2 сәуір 1922) – швейцариялық психиатр және психоаналитик. Оның көркем өнердегі білімі, адамның санасынан тыс жатқан әртүрлі ерекшеліктерін өлшеу үшін тәжірибелік түрде қолданылатын сия дақтары жиынтығын жасауға ықпал етті. Оның әдісі Роршах тесті деп аталады, оның түрлері жылдар бойы тұлға, психоздық және неврологиялық ауруларды анықтауға көмектесу үшін қолданылып келеді. Роршах 37 жасында ерте қайтыс болғанға дейін тестіні жетілдіріп жатты.

Ерте өмір

Роршах Швейцарияның Цюрих қаласында туған. Ол Ульрих пен Филиппина Роршахтың үш баласының ең үлкені еді. Оның Анна есімді әпкесі мен Пол есімді інісі болды. Балалық шағы мен жастығын Швейцарияның солтүстігіндегі Шаффхаузен қаласында өткізді. Ол мектептегі достары мен Scaphusia Schaffhausen [de] студенттік бірлестігінде Клекс, яғни «сиялы дақ» деп танымал болды, себебі ол қиялға толы «сиялы дақ» суреттерін жасауға құмар болған клексографиямен айналысты. Роршахтың жастық шағында сиялы дақтардың проекциялық маңызын қарастырудың қандай да бір тарихи контексі болған. Мысалы, 1857 жылы неміс дәрігері Юстинус Кернер бір кездейсоқ сиялы дақтан шабыттанған өлеңдер жинағын жариялаған. Бұл кітап Роршахқа белгілі болған болуы мүмкін. Француз психологы Альфред Бине де шығармашылықты бағалау үшін сиялы дақтарды тәжірибелік құрал ретінде қолданған, сурет салу және дәстүрлі суреттер салу арқылы. Роршах мектепті бітіруге жақындағанда, өнер мен ғылымның қайсысын таңдауға шешім бере алмады. Ол кеңес алу үшін неміс биологы Эрнст Геккельге хат жазды. Роршахтың әкесінен өзгеше, өнерге емес, ғылымға ұмтылуына себеп болған маңызды фактор – ол не оқымақшы екенін анықтауға тырысып жатқанда әкесі қайтыс болды. Швейцарияның Шаффхаузен қаласында. Роршах әуел бастан-ақ жақсы оқушы болды және мектепте жиі басқа оқушыларға көмектесіп, сабақ берді. Эрнст Геккель ғылымда мансап табуды ұсынғаннан кейін, Роршах 1904 жылы геология мен ботаниканы оқу үшін Нойшатель академиясына түсті. Бір семестрден кейін ол француз тілін үйрену үшін Дижон университетіне ауысты. Сол жылы ол Цюрих университетінің медицина факультетіне қабылданды. Олардың екі баласы болды: қызы Элизабет («Лиза», 1917–2006) және ұлы Ульрих Вадин («Вадим», 1919–2010). Лиза мен Вадимнің балалары жоқ еді. «Психодиагностика» еңбегін жазғаннан кейін бір жыл өткен соң Роршах перитониттен қайтыс болды, бұл, әдетте, апендикс жарылуынан туындаған. Ол қайтыс болған кезде, 1922 жылдың 2 сәуірінде, 37 жасында, әлі де Херизау ауруханасының директорының орынбасары болып қызмет етіп жатқан еді.

Rorschach was born in Zürich, Switzerland, the eldest of three children born to Ulrich and Philippine Rorschach. He had one sister, Anna, and one brother, Paul. He spent his childhood and youth in Schaffhausen, in northern Switzerland. He was known to his school friends and in his fraternity (Scaphusia Schaffhausen [de]) as Klex, or "inkblot" since he enjoyed klecksography, the making of fanciful inkblot "pictures". By the time of Rorschach's youth, consideration of the projective significance of inkblots already had some historical context. For example, in 1857, German doctor Justinus Kerner had published a popular book of poems, each of which was inspired by an accidental inkblot. It has been speculated that the book was known to Rorschach. French psychologist Alfred Binet had also experimented with inkblots as a creativity test. through painting and drawing conventional pictures. As the time of Rorschach's high school graduation approached, he could not decide between a career in art and one in science. He wrote a letter to the German biologist Ernst Haeckel asking his advice. A major factor that led Rorschach to differ from his father and not pursue art was that his father died while he was still trying to decide what to study. in Schaffhausen, Switzerland. Rorschach was a bright student from the beginning, and he often tutored other students at his school. After Ernst Haeckel suggested a career in science, Rorschach attended Académie de Neuchâtel in 1904 studying geology and botany. After just a single term, he transferred to the Université de Dijon to take French classes. The same year he enrolled in medical school at the University of Zurich. They had two children, a daughter Elizabeth (called "Lisa", 1917–2006) and a son, Ulrich Wadin (called "Wadim", 1919–2010). Neither Lisa nor Wadim had children. One year after writing Psychodiagnostik, Rorschach died of peritonitis, probably resulting from a ruptured appendix. He was still associate director of the Herisau Hospital when he died, aged 37, on 2 April 1922.

Мұра

2001 жылы сиялы дақ сынағы жалған ғылым ретінде сынға ұшырады және оның қолданылуы Scientific American журналы тарапынан даулы деп жарияланды, себебі әртүрлі психологтар бірдей деректерден әртүрлі нәтижелерге келді, бұл олардың нәтижелері объективті емес, субъективті екенін көрсетті. 2013 және 2015 жылдары жүзеге асырылған екі жүйелі шолу және мета-талдау нәтижесінде, жалған ғылым ретіндегі сын алынып тасталды. 2013 жылдың қараша айында Google Роршахтың туылған күнінің 129 жылдығын Google Doodle арқылы атап өтті. MMPI-ден басқа, Роршахтың сиялы дақ әдісі басқа психологиялық тұлғалық өлшемдерге қарағанда көбірек зерттеу жұмыстарына арналды. 2005 жылы Vintage Books баспасындағы "Vintage Freud" сериясынан шыққан Зигмунд Фрейдтің "Психоанализ негіздері" кітабының мұқабасында Майкл Салудың Роршахтың сиялы дағы негізінде салған суреті бейнеленген. 2016 жылы Phobrain веб-сайты динамикалық түрде жасалған фотосуреттер жұбын көрсетуді бастады, автор оларды пайдаланушы қабылдайды/қабылдамайды деп белгілеген кезде "Роршах жұптары" деп атады. Сиялы дақтардың сипаттамаларынан және олардың түсіндірмелерінен өзгеше, Роршах концепциясының бұл нұсқасы сандық/топологиялық талдауға жарамды, нейрондық желілер мен жасырын кеңістік геометриясы 90%-ға дейін дәлдікпен қалауды болжауға мүмкіндік береді. Тікелей қолданылуы – қабылдауды зерттеу, жаңашылдық тудыру және өзіндік тануға арналған жұмыс ортасы. Ашық кодты бағдарлама 2023 жылы AGPL лицензиясымен жарияланды.

Жарияланымдар

Роршах, Х. (1924). Роршахтың сыялы дақтар тестісінің нұсқаулығы. Чикаго, ИЛ: Стоэлтинг.
Роршах, Х., Оберхольцер, Е. (1924). Психоанализде форманы түсіндірудің қолданылуы. Чикаго.
Роршах, Х., Бек, С. Ж. (1932). Роршах тестісінің әлсіз саналы топқа қолданылуы. Нью-Йорк.
Роршах, Х., Клопфер, Б. (1938). Роршах зерттеулер алмасу орталығы. Нью-Йорк.
Роршах, Х. (1942). Психодиагностика: Түсінік негізіндегі диагностикалық тест (П. Лемкау және Б. Кроненберг аударған). Берн, Швейцария: Ханс Хубер.
Роршах, Х. (1948). Психодиагностика (тақталар): Психодиагностика (суреттер). Берн: Ханс Хубер; АҚШ-тағы таратушылар: Грун және Страттон, Нью-Йорк, Нью-Йорк.