Кіріспе

Ханс Петер Мартин мен Харальд Шуманның кітабы «Глобализация апаты: демократия мен әл-ауқатқа қарсы шабуыл» – 1996 жылы жарық көрген, Ханс Петер Мартиннің (1957 жылы Австрияның Брегенц қаласында туған) және Харальд Шуманның (1957 жылы Германияның Кассель қаласында туған) жаһанданудың қазіргі үрдістерінің ықтимал салдарларын сипаттайтын ғылыми-танымдық кітабы. 1997 жылы бұл кітап ағылшын тілінде «Жержүзілік тұзақ: жаһандану және демократия мен өркендеуге шабуыл» деген атпен жарияланды. Ол кезде екі автор да «Der Spiegel» журналының редакторы болып жұмыс істеді. 1999 жылдан 2014 жылға дейін Ханс Петер Мартин, кітапта Фейрмонт конвенциясының барлық іс-шараларына қатысуға рұқсат етілген үш журналистің бірі ретінде көрсетілген, Еуропалық парламент мүшесі болды. Бұл кітап авторларының туған елдері – Австрия мен Германияда ең көп сатылған кітаптардың бірі болды, сондай-ақ 800 000-нан астам данасы сатылып, 27 тілге аударылған әлемдік бестселлер атанды. Кітап ең алдымен «20/80 қоғамы» деген ұғымды қалыптастырғанымен танымал. Бұл 21 ғасырдағы әлеуетті қоғамда жұмысқа қабілетті халықтың 20 пайызы ғана әлемдік экономиканы қолдауға жеткілікті болады. Ал қалған 80 пайызы әлеуметтік жәрдемге мұқтаж болып, «ойын-сауық пен тамақтандыру» (tittytainment) деп аталатын концепция арқылы көңіл көтереді. Бұл концепцияның мақсаты – наразылық білдіріп жүрген 80 пайыз азаматты жанға әсер ететін, ең төменгі деңгейдегі ойын-сауық пен денеге күш беретін нәрселердің қосындысы арқылы бақытты ету.

Мазмұны

Кітапта негізінен жаһанданудың әсері қарастырылған. Ол экономиканың "шектелуі" салдарынан және мемлекеттің экономикалық дамуға қатысты саяси бақылауын жоғалтуынан, жаһандық корпорациялар тарапынан күшейе түсетін әлеуметтік теңсіздіктің өсуін сипаттайды. Авторлар "20-дан 80-ге дейінгі қоғам" деп аталатын жағдай туралы ескертеді. Олар көптеген салаларда 80:20 арақатынасының қалыптасқанын көрсетеді және еркін сауда мен ережесіз қаржы нарықтарының ықтимал экономикалық, әлеуметтік және саяси салдарына тоқталады. Кіріспе бөлімінде, 1995 жылдың 27 қыркүйегінен 1 қазанына дейін Сан-Францискодағы "Фейрмонт" қонақ үйінде Михаил Горбачевтің шақыруымен өткен конференцияда, барлық құрлықтан келген 500 жетекші саясаткер, бизнес өкілі және ғалым қатысқан кезде "бір бестен бір қоғам" термині қалай пайда болғанын айтады. Авторлар жұмыс көлемінің азаюына байланысты өнімділіктің артуын сипаттайды, осылайша бүкіл әлемдік жұмыс күшінің бестен бір бөлігі осы жұмысты атқаруға қабілетті, ал қалған төртеуі жұмыссыз қалуы мүмкін. Авторлар жұмыссыздардың саны көп болатынын болжайды, олардың көңіл-күйін көтеру үшін төмен жалақы төленетін қоғамдық, ерікті жұмыстарға тартылуы мүмкін.