Джеймс Ларкин: Ирландияның социалистік және кәсіби одақ жетекшісі

Джеймс Ларкин: ирланд су социалисті, профсоюз лидері (1874-1947). Ирландия еңбек партиясын, халықтық армияны құрған, саяси белсенді.

26 мин оқу

100%

Дереккөз: James Larkin — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Ирландиялық социалист және кәсіподақ жетекшісі (1874–1947)

Джеймс Ларкин (28 қаңтар 1874 – 30 қаңтар 1947), кейде Джим Ларкин немесе Үлкен Джим деп аталды, ирландтық республикашыл, социалист және кәсіподақ жетекшісі болды. Ол Джеймс Коннолли мен Уильям О’Брайенмен бірге Ирландияның Еңбек партиясын құрушылардың бірі болды, кейіннен Ирландия жұмысшылар лигасының (коминтерн әлемдік коммунистік қозғалыстың ирландтық бөлімі ретінде мойындаған коммунистік партия), сондай-ақ Ирландия көлік және жалпы жұмысшылар одағының (ITGWU) және Ирландия жұмысшылар одағының (екі одақ кейіннен бірігіп, Ирландияның ең ірі кәсіподағы SIPTU болды) негізін қалады. Коннолли мен Джек Уайтпен бірге ол Ирландия азаматтық армиясын (ICA; Дублин тұйықталуы мен Пасха көтерілісіне тікелей қатысқан жарымәскери ұйым) құрушылардың бірі болды. Ларкин синдикалистік қозғалыстың жетекші тұлғасы болды. Ларкин ағылшынның Ливерпуль қаласында ирландтық ата-анасының отбасында дүниеге келді. Кедейлікте өскен ол аз білім алды және бала кезінен түрлі жұмыстар істеді. 1905 жылы ол толық уақытты кәсіподақ ұйымдастырушысы болды. Ларкин 1907 жылы Белфастқа көшіп, кәсіподақ қызметімен және синдикалистік ереуілдермен айналысты, соның ішінде 1907 жылғы Белфаст док ереуілін ұйымдастырды. Кейіннен Ларкин оңтүстікке көшіп, Дублин, Корк және Уотерфордта жұмысшыларды ұйымдастырды, бұл оған үлкен жетістіктер әкелді. Ол Ирландия көлік және жалпы жұмысшылар одағын құрды. Дублиндегі ереуілге қатысқаны үшін Ұлттық кемежай жұмысшылары одағынан шығарылғаннан кейін, бұл жаңа одақ Ирландиядағы NUDL-ді тез алмастырды. Кейін ол Дублинге көшіп, оның кәсіподағының штаб-пәтеріне және кәсіподақ қызметінің орталығына айналды, сондай-ақ Ирландияның Еңбек партиясы құрылған орынға айналды. Ларкин 1913 жылғы Дублин тұйықталуына әкелген ереуілді ұйымдастырудағы рөлімен ең танымал. Тұйықталу жұмыскерлердің жалақысы мен еңбек жағдайлары, сондай-ақ ұйым құру құқығы үшін болған өнеркәсіптік дау болды және бүкіл әлемде назар аударды. Ол «Ирландия кәсіподақ қозғалысының есейгені» деп сипатталды. Ирландия азаматтық армиясы тұйықталу кезінде жұмысшыларды полиция зорлық-зомбылығынан қорғау үшін құрылды. Тұйықталудан кейін Ларкин ИКА-ның тікелей басқаруын қабылдады, оны революциялық жарымәскери ұйымға қайта құру процесін бастады, оларды Ирландия еріктілері Германиядан сатып алған және 1914 жылдың шілдесінде Хаутқа контрабандалық жолмен әкелінген Маузер мылтықтарымен қаруландырды. 1914 жылдың қазан айында Ларкин Ирландиядан шығып, Америкаға ITGWU және ICA үшін қаражат жинау үшін сапарлады, Коннолли екі ұйымның да басшысы болып қалды. Америкада болған кезінде Ларкин сол жердегі социалистік қозғалысқа қатысып, Америка социалистік партиясының мүшесі болды. Содан кейін Ларкин Америкадағы коммунистік қозғалыстың алғашқы кезеңдеріне қатысты және 1920 жылы «Қызыл қорқыныш» кезінде «қылмыстық анархия» үшін кінәлі деп танылып түрмеге қамалды. Кейін ол бірнеше жыл Синг-Сингте болды, содан кейін Нью-Йорк губернаторы Аль Смит оны 1923 жылы кешірді және депортациялады. Ларкин Ирландияға оралып, ол қайтадан Ирландия социализмі мен саясатына, Еңбек партиясына және жаңадан құрылған Ирландия жұмысшылар лигасына қатысты. Осы уақытқа дейін Коннолли Пасха көтерілісіне қатысқаны үшін жазаға тартылды және Ларкин досы мен әріптесінің қазасын жоқтады. Владимир Ленин оны «керемет сөйлеуші және біліктілігі жоқ жұмысшылар арасында кереметтер жасаған қайнар энергиясы бар адам» деп атады. Алайда басқа пікір білдірушілер Ларкиннің «бұрынғы жолдастарымен бұзушы ретінде қорланды» деп атап өтті. Антолог Донал Невин Ларкиннің кейбір әрекеттері, оның ішінде еңбек қозғалысындағы басқаларға шабуыл жасағаны, Ларкиннің «қозғалыстың барлық басшыларын және кәсіподақ мүшелерінің көпшілігін» 1920-ші жылдардың ортасына дейін «азаттыққа әкелгенін» білдірді. «Үлкен Джим» Ларкин Дублиннің ұжымдық естелігінде және көшелерінде өз орнын сақтап тұр, оның мүсіні 1979 жылы О’Коннелл көшесінде ашылды.

James Larkin (28 January 1874 – 30 January 1947), sometimes known as Jim Larkin or Big Jim, was an Irish republican, socialist and trade union leader. He was one of the founders of the Irish Labour Party along with James Connolly and William O'Brien, and later the founder of the Irish Worker League (a communist party which was recognised by the Comintern as the Irish section of the world communist movement), as well as the Irish Transport and General Workers' Union (ITGWU) and the Workers' Union of Ireland (the two unions later merged to become SIPTU, Ireland's largest trade union). Along with Connolly and Jack White, he was also a founder of the Irish Citizen Army (ICA; a paramilitary group which was integral to both the Dublin lock out and the Easter Rising). Larkin was a leading figure in the Syndicalist movement. Larkin was born to Irish parents in Toxteth, Liverpool, England. Growing up in poverty, he received little formal education and began working in a variety of jobs while still a child. He became a full time trade union organiser in 1905. Larkin moved to Belfast in 1907, where he was involved in trade unionism and syndicalist strike action including organising the 1907 Belfast Dock strike. Larkin later moved south and organised workers in Dublin, Cork and Waterford, with considerable success. He founded the Irish Transport and General Workers' Union after his expulsion from the National Union of Dock Labourers for his taking part in strike action in Dublin against union instructions, this new union would quickly replace the NUDL in Ireland. He later moved to Dublin which would become the headquarters of his union and the focus of his union activity, as well as where the Irish Labour Party would be formed. Larkin is perhaps best known for his role in organising the 1913 strike that led to the Dublin lock out. The lock out was an industrial dispute over workers' pay and conditions as well as their right to organise, and received worldwide attention and coverage. It has been described as the "coming of age of the Irish trade union movement". The Irish Citizen Army was formed during the lock out to protect striking workers from police violence. Not long after the lockout Larkin assumed direct command of the ICA, beginning the process of its reform into a revolutionary paramilitary organisation by arming them with Mauser rifles bought from Germany by the Irish Volunteers and smuggled into Ireland at Howth in July 1914. In October 1914 Larkin left Ireland and travelled to America to raise funds for the ITGWU and the ICA, leaving Connolly in charge of both organisations. During his time in America, Larkin became involved in the socialist movement there, becoming a member of the Socialist Party of America. Larkin then became involved in the early communist movement in America, and he was later jailed in 1920 in the midst of the Red Scare after being found guilty of 'criminal anarchy'. He then spent several years in Sing Sing, before he was eventually pardoned by the Governor of New York Al Smith in 1923 and later deported. Larkin then returned to Ireland where he again became involved in Irish socialism and politics, both in the Labour Party and then his newly formed Irish Worker League. Connolly by this time had been executed for his part in the Easter Rising and Larkin mourned the passing of his friend and colleague. and Vladimir Lenin noting him as 'a remarkable speaker and a man of seething energy [who] performed miracles amongst the unskilled workers'. However other commentators have noted that Larkin was "vilified as a wrecker by former comrades", with anthologist Donal Nevin noting that some of Larkin's actions, including his attacks on others in the labour movement, meant Larkin had "alienated practically all the leaders of the movement [and] the mass of trade union members" by the mid 1920s. "Big Jim" Larkin continues to occupy a position in Dublin's collective memory and streetscape, with a statue of him unveiled on O'Connell Street in 1979.

Алғашқы жылдар

Ларкин 1876 жылғы 21 қаңтарда туған деген әңгіме бар, және ол өзінің бұл күнді дұрыс деп есептеген. Дегенмен, қазіргі кезде ол шындығында 1874 жылғы 28 қаңтарда туған деп саналады. Ол ирландиялық эмигранттардың, Джеймс Ларкиннің (Друминтиіден) және Мэри Энн МакНалтидің (Буррен, Даун графтығынан) екінші ұлы. Ларкин отбасының жағдайы қиын болғандықтан, оның өмірінің алғашқы жылдары Ливерпульдің кемтар аудандарында өтті. Жеті жасынан бастап ол таңертең мектепке барып, түстен кейін отбасының кірісін арттыру үшін жұмыс істеді, сол кездегі жұмысшы отбасыларында бұл әдеттегі жағдай еді. Он төрт жасқа келгенде, әкесі қайтыс болғаннан кейін, ол әкесі жұмыс істеген фирмаға шәкірт болып орналасты, бірақ екі жылдан кейін жұмыстан шығарылды. Біраз уақыт жұмыссыз жүрген соң, теңізші және докер болып жұмыс істеді. 1903 жылға қарай ол док жұмысшыларының бригадирі болды, ал сол жылдың 8 қыркүйегінде Элизабет Браунға үйленді. 1893 жылдан бастап Ларкин социализмге қызығушылық танытып, Тәуелсіз Еңбек партиясына мүше болды. 1905 жылы ол Ливерпуль доктеріндегі ереуілге қатысқан бірнеше бригадирдің бірі болды. Ол ереуіл комитетіне сайланды, және нәтижесінде бригадирлік қызметінен айырылса да, оның жұмысы Ұлттық докерлер одағына (NUDL) үлкен әсер етті, соның нәтижесінде ол уақытша ұйымдастырушы болып тағайындалды. Кейіннен ол одақта тұрақты жұмысқа орналасты, ол 1906 жылы оны Шотландияға жіберді, онда ол Престон және Глазго қалаларында жұмысшыларды табысты ұйымдастырды. Ларкин қытай иммиграциясына қарсы күресті, оны жұмысшылардың жалақысын төмендетіп, оларға қауіп тудыратын фактор ретінде көрсетті, 1906 жылы Ливерпульде елу докерді «қытайлықтар» болып киіндіріп, жасанды «қысқа шаштар» тағып, «сары бет» жасау үшін ұнтақ септіріп шеруге шығарды.

Белфаст доктарының шабуылдау

1907 жылғы қаңтарда Ларкин Ирландиядағы кәсіподақ қозғалысы тапсырмасымен алғаш рет жұмыс істеді, ол Белфастқа қаланың док жұмысшыларын NUDL-ге ұйымдастыру үшін келді. Ол жұмыс күшін кәсіподаққа біріктіруге қол жеткізді және жұмыс берушілер жалақы талаптарын қанағаттандырудан бас тартқандықтан, маусым айында док жұмысшыларын ереуілге шақырды. Белфаст док ереуіліне көп ұзамай жүк тасушылар мен көміршілер де қосылды, соңғылары бір айдан кейін дауды шешті. Тәуелсіз Оранж Ордені және оның Ұлы шебері Р. Линдсей Кроуфордтың белсенді қолдауымен, "барлық ирландтардың бірлігін" қадағалап, Ларкин протестант және католик жұмысшыларын біріктіруге қол жеткізді, тіпті жергілікті Корольдік Ирландия полициясын бір кезде ереуілге шығаруға көндірді, бірақ ереуіл қараша айында маңызды жетістіктерсіз аяқталды. Ларкин мен NUDL бас хатшысы Джеймс Секстон арасында басшылық мәселесі бойынша шиеленіс туды. Секстонның келіссөздерді жүргізуі және соңғы ереуілшілер үшін апатқа әкеп соққан келісімге қол қоюы Секстон мен Ларкин арасындағы ұзақ араздықты тудырды.

Ирландиялық көлік және жалпы жұмысшылар одағының құрылуы және Ирландияның еңбек партиясының құрылуы

1908 жылы Ларкин оңтүстікке көшіп, Дублинде, Коркте және Уотерфордта жұмысшыларды ұйымдастырды, бұл үлкен табысқа жеткізді. Оның кәсіподақ нұсқауларына қарсы Дублиндегі дауға қатысуы NUDL-ден шығарылуына әкелді. Кейіннен кәсіподақ оны ресми емес дауға қатысқан Корк жұмысшыларына ереуіл ақысын төлеу үшін кәсіподақ қаражатын жұмсағаны үшін соттады. 1910 жылы сотқа тартылып, талан-таражға түскені үшін айыпты деп танылды және бір жылға бас бостандығынан айырылды. Бұл әділетсіздік деп есептелді, ал лорд-лейтенант лорд Абердин үш ай түрмеде отырғаннан кейін оны кешірді. 1908 жылы Дублин арбагерлерінің ереуілі кезінде Артур Гриффит Ларкинды «осы елге шетелдік саяси кедергілерді әкеліп, отандық өнеркәсіпті қауіпке ұшыратып отырған ағылшын» деп сипаттады. NUDL-ден шығарылғаннан кейін Ларкин 1908 жылдың желтоқсанының соңында Ирландияның көлік және жалпы жұмысшылар одағын (ITGWU) құрды. Бүгінгі таңда бұл ұйым Қызметтер индустриялық кәсіби және техникалық одақ (SIPTU) ретінде жұмыс істейді. Ол тез арада Дублиндегі, Корктегі, Дандалктағы, Уотерфордтағы және Слайгодағы NUDL филиалдарының қолдауын алды. Дерри мен Дрогедадағы NUDL филиалдары британдық одақпен бірге қалды, ал Белфаст діни топтарға бөлінді. Жаңа жылдың басында, 1909 жылы, Ларкин Дублинге көшіп барды, ол ITGWU-ның негізгі базасы және Ирландиядағы барлық болашақ кәсіподақ қызметінің орталығы болды. 1911 жылы маусымда Ларкин «Ирландиялық жұмысшы және халық адвокаты» газетін капиталистік баспасөздің альтернативасы ретінде құрды. Бұл басылым үгіт-насихат әдісімен және әділетсіз жұмыс берушілерді және Ларкиннің саяси жауларын айыптаумен ерекшеленді. Оның бағандарында зиялылардың мақалалары да жарияланды. 1915 жылы билік оны тоқтатуға дейін газет шығарылды. Содан кейін «Worker» жаңа «Ireland Echo» болып өзгерді. 1912 жылы мамыр айында Джеймс Коннолли мен Уильям О'Брайен Ларкинмен бірлесіп, Ирландияның еңбек партиясын Ирландияның кәсіподақ конгресінің саяси қанаты ретінде құрды. Сол жылы ол Дублин корпорациясына сайланды. Бір айдан кейін ол 1910 жылы сотталғандықтан қылмыстық тіркелімі болғандықтан, оны қызметтен шеттетуге мәжбүр болды. Ларкиннің басшылығымен одақ өсуін жалғастырып, Дублинге дейін 20 000-ға жуық мүшеге жетті. 1913 жылдың тамызында Ларкинды Владимир Ленин «талантты басшы» және «керемет оратор, қайнап тұрған энергиялы адам, білікті емес жұмысшылар арасында кереметтер жасаған» деп сипаттады. Ларкин социализмнің революциялық түрі болған синдикализмді жақтады. Ларкинге іштен аз қолдау көрсетілді, әсіресе британдық кәсіподақ конгресінен, олар ереуілдің радикализмнің өсуіне әкелуі мүмкін деп қауіптенді. Гиннес қызметкерлеріне салыстырмалы түрде жақсы ақы төленді және Дублиннің барлық ірі жұмыс берушілері кәсіподақтанған қызметкерлерін жұмыстан босатудан бас тартқан патерналистік басқарудан жомарт жеңілдіктер алды. Бұл трамвайдағы жағдайдан мүлдем өзгеше болды. Дублин Біріккен трамвай компаниясының төрағасы, өнеркәсіпші және газет иесі Уильям Мартин Мерфи ITGWU-ның өз жұмысшыларын кәсіподаққа қосуына жол бермеуге бел буған. 15 тамызда ол 40 жұмысшыны, ITGWU мүшесі болуден күдіктенгендерін жұмыстан босатты, содан кейін келесі аптада тағы 300 адам жұмыстан босатылды. 1913 жылы 26 тамызда трамвайшылар ресми түрде ереуілге шықты. Мёрфи бастаған 400-ден астам қалалық жұмыс берушілер өз жұмыскерлерінің ITGWU мүшесі болмауға және симпатиялық ереуілдерге қатыспауға уәде беруге қол қоюын талап етіп, жауап берді. Нәтижесінде туындаған өндірістік дау Ирландия тарихындағы ең ауыр дау болды. Дублиндегі жұмыс берушілер өздерінің жұмысшыларын жақтады, олардың келісімшартқа қол қоюдан бас тартқан кезде, Ұлыбританиядан және Ирландияның басқа жерлерінен қара аяқ жұмысшысын жұмысқа алды. Дублиндегі ең ірі жұмыс беруші Гиннес жұмыс берушілердің жұмыскерлерін жұмыстан босату туралы шақыруын қабылдамады, бірақ олар өздерінің жанашырлықтарын білдірген 15 жұмыскерін жұмыстан босатты. Дублин жұмысшылары сол кездегі Ұлыбритания мен Ирландияның ең кедейлерінің қатарында болды, олар ITGWU таратып отырған Британдық кәсіподақ конгресінің (TUC) және Ирландиядағы көздердің жомарт, бірақ жеткіліксіз қайырымдылықтарына өмір сүруге мәжбүр болды. Жеті ай бойы жұмыс тоқтату Дублиндегі он мыңдаған жұмысшылар мен жұмыс берушілерге әсер етті, Ларкинды Мерфидің үш негізгі газеттері - «Ирландтық тәуелсіз», «жексенбілік тәуелсіз» және «кешкі геральд» және Ирландиядағы басқа да буржуазиялық басылымдар жамандады. ITGWU-дағы басқа да көшбасшылар Джеймс Коннолли және Уильям О'Брайен болды; Патрик Пирс, Констанс Маркиевич және В. Б. Йейтс сияқты ықпалды тұлғалар жалпы түрде Ларкинге қарсы Ирландия баспасөзінде жұмысшыларды қолдады. «Ирландиялық жұмысшы» ереуіл бұзушылардың есімдерін және мекенжайларын жариялады, ал «Ирландтық тәуелсіз» балаларын Белфаст пен Ұлыбританиядағы балама үйлерге жіберуге тырысқан ер адамдар мен әйелдердің есімдерін және мекенжайларын жариялады. Алайда Ларкин ешқашан зорлыққа жүгінбеді. Ол оның кәсіподаққа қарсы компаниялардың қолына ойнайтынын және мүшелері жұмыс істейтін фирмаларды қирату арқылы жаппай кәсіподақ құра алмайтынын білді. 30 тамызда Ларкиннің тұтқынға алуға ордері шығарылды, ол қайтадан бүлік тудырды және адамдарды дүкендерді тоналауға үгіттеді деп айтылды. 31 тамыз күні Ларкин шақырған жиынға тыйым салынғанда, Констанс Маркиевич және оның күйеуі Казимир Ларкинды Казимирдің фрагі мен шалбарына және сахналық макияж мен сақалға кигізіп, Нелли Гиффорд, полицияға белгісіз болған, оны Уильям Мартин Мерфидің «Империал» қонақүйіне алып келді, оның тоңған, саңырау қарт дін қызметкері болып көрінді (оның бірден танылатын Ливерпуль акцентін жасыру үшін). Ларкин қонақүй ішінде сақалын жыртып, төмендегі көпшілікке сөз сөйледі. Полиция – 300-ге жуық Ирландия Корольдік полициясы Дублин қалалық полициясын күшейтіп – көпшілікке қатысты зорлық көрсетті, 400 мен 600 адамға дейін жарақат алды. Сол жерде болған депутат Хендел Бут полиция «иеленген адамдар сияқты әрекет етті. Олар көпшілікті қосымша үкіметтік әскерлермен кездесетін қосымша көшелерге айдап, қолдарындағы таяқтарымен барлық адамдарды аяусыз ұрып-соқты». Аз ғана бұзылғандар бірінші болып кетіп қалды, көптеген адал адамдар шляпаларын қалдырып, қанды баспен қашып кетті. Жатқан адамдарды тебу полиция бағдарламасының бір бөлігі болды». Ларкин жасырынып, бейбітшілікке бұзушылық жасады және бүлікке және дүкендерді тоналауға үгіттеді деп айыпталды. Кейіннен Ларкин қайтадан тұтқынға алынып, бүлік жасады деп айыпталды және жеті айға сотталды. Бас прокурор Ларкиннің 8 000 адамдық көпшілікке «Адамдар патшалар жасайды және оларды жоюға болады. Мен «Құдай патшаны сақтасын» демедім, бірақ масқаралап айттым. Мен оны қазір де масқаралап айтамын» дегенін мәлімдеді. Бұл үкім әділетсіздік деп кеңінен танылды. Ларкин бір аптадан кейін босатылды. Жұмыс тоқтату кезінде Ларкин жұмысшылар мен олардың отбасыларының жағдайлары туралы айтқысын тоқтатпады. 1913 жылдың 4 қазанында Ларкин жұмыс тоқтатуға қатысты тергеу трибунасында сөйледі:
мәтін= Дублиндегі жұмысшылардың жағдайы ескерілгенде, Ларкиннің пайда болуының себебі қандай екеніне таң қалмауға бола ма және менің өмірімдегі ең маңызды нәрсе – Дублин жұмысшыларын олардың қатал және төмендетуші жағдайларынан құтқаруға атсалысқан рөлім болды. Біз нәсілдік және діни кедергілерді жоюға тырысудамыз. Мен жұмыс берушілерге егер олар бейбітшілік қаласа, біз олармен кездесуге дайынбыз деуге ұсыныс жасаймын, бірақ егер олар соғыс қаласа, соғыс болады.

In 1908, Larkin moved south and organised workers in Dublin, Cork and Waterford, with considerable success. His involvement, against union instructions, in a dispute in Dublin resulted in his expulsion from the NUDL. The union later prosecuted him for diverting union funds to give strike pay to Cork workers engaged in an unofficial dispute. After trial and conviction for embezzlement in 1910, he was sentenced to prison for a year. This was widely regarded as unjust, and the Lord Lieutenant, Lord Aberdeen, pardoned him after he had served three months in prison. Also in 1908, Arthur Griffith during the Dublin carter's strike described Larkin as an "Englishman importing foreign political disruption into this country and putting native industry at risk". After his expulsion from the NUDL, Larkin founded the Irish Transport and General Workers' Union (ITGWU) at the end of December 1908. The organisation exists today as the Services Industrial Professional & Technical Union (SIPTU). It quickly gained the affiliation of the NUDL branches in Dublin, Cork, Dundalk, Waterford and Sligo. The Derry and Drogheda NUDL branches stayed with the British union, and Belfast split along sectarian lines. Early in the new year, 1909, Larkin moved to Dublin, which became the main base of the ITGWU and the focus of all his future union activity in Ireland. In June 1911, Larkin established a newspaper, The Irish Worker and People's Advocate, as a pro labour alternative to the capitalist owned press. This organ was characterised by a campaigning approach and the denunciation of unfair employers and of Larkin's political enemies. Its columns also included pieces by intellectuals. The paper was produced until its suppression by the authorities in 1915. Afterwards, the Worker metamorphosed into the new Ireland Echo. In May 1912, in partnership with James Connolly and William O'Brien Larkin formed the Irish Labour Party as the political wing of the Irish Trades Union Congress. Later that year, he was elected to Dublin Corporation. He did not hold his seat long, as a month later he was removed because he had a criminal record from his conviction in 1910. Under Larkin's leadership, the union continued to grow, reaching approximately 20,000 members in the time leading up to the Dublin lock out. In August 1913 during the lock out, Larkin was described by Vladimir Lenin as a 'talented leader' as well as 'a remarkable speaker and a man of seething energy [who] has performed miracles amongst the unskilled workers'. Larkin advocated Syndicalism, which was a revolutionary brand of socialism. Larkin gained few supporters from within, particularly from the British Trade Union Congress who did not want strike action such as the lock out to lead to a growth in radicalism. Guinness staff were relatively well paid and enjoyed generous benefits from a paternalistic management that refused to join a lockout of unionised staff by virtually all the major Dublin employers. This was far from the case on the tramways. The chairman of the Dublin United Tramway Company, industrialist and newspaper proprietor William Martin Murphy, was determined not to allow the ITGWU to unionise his workforce. On 15 August, he dismissed 40 workers he suspected of ITGWU membership, followed by another 300 over the next week. On 26 August 1913, the tramway workers officially went on strike. Led by Murphy, over 400 of the city's employers retaliated by requiring their workers to sign a pledge not to be a member of the ITGWU and not to engage in sympathetic strikes. The resulting industrial dispute was the most severe in Ireland's history. Employers in Dublin engaged in a sympathetic lockout of their workers when the latter refused to sign the pledge, employing blackleg labour from Britain and from elsewhere in Ireland. Guinness, the largest employer in Dublin, refused the employers' call to lock out its workers but it sacked 15 workers who struck in sympathy. Dublin's workers, amongst the poorest in the whole of what was then the Great Britain and Ireland, were forced to survive on generous but inadequate donations from the British Trades Union Congress (TUC) and sources in Ireland, distributed by the ITGWU. For seven months, the lockout affected tens of thousands of Dublin workers and employers, with Larkin portrayed as the villain by Murphy's three main newspapers, the Irish Independent, the Sunday Independent and the Evening Herald, and by other bourgeois publications in Ireland. Other leaders in the ITGWU at the time were James Connolly and William O'Brien; influential figures such as Patrick Pearse, Constance Markievicz and W. B. Yeats supported the workers in the generally anti Larkin Irish press. The Irish Worker published the names and addresses of strike breakers, and the Irish Independent published the names and addresses of men and women who attempted to send their children out of the city to be cared for in foster homes in Belfast and Britain. However, Larkin never resorted to violence. He knew it would play into the hands of the anti union companies, and that he could not build a mass trade union by wrecking the firms where his members worked. On 30 August, a warrant for Larkin's arrest was put out, claiming he had again been seditious and had incited people to riot and to pillage shops. When a meeting called by Larkin for Sunday 31 August 1913 was proscribed, Constance Markievicz and her husband Casimir disguised Larkin in Casimir's frock coat and trousers and stage makeup and beard, and Nellie Gifford, who was unknown to the police, led him into William Martin Murphy's Imperial Hotel, pretending to be her stooped, deaf old clergyman uncle (to disguise his instantly recognisable Liverpool accent). Larkin tore off his beard inside the hotel and raced to a balcony, where he shouted his speech to the crowd below. The police – some 300 Royal Irish Constabulary reinforcing Dublin Metropolitan Police – savagely baton charged the crowd, injuring between 400 and 600 people. MP Handel Booth, who was present, said that the police "behaved like men possessed. They drove the crowd into the side streets to meet other batches of the government's minions, wildly striking with their truncheons at everyone within reach The few roughs got away first, most respectable people left their hats and crawled away with bleeding heads. Kicking victims when prostrate was a settled part of the police programme." Larkin went into hiding, charged with incitement to breach the peace. Larkin was later re arrested, charged with sedition and was handed a 7 month imprisonment. The Attorney General claimed Larkin had said: "People make kings and can unmake them. I never said 'God Save the King', but in derision. I say it now in derision." to a crowd of 8,000 people from the windows of Liberty Hall. The sentence was widely seen as unjust. Larkin was released about a week later. As the lock out continued Larkin continued to speak out about the conditions being faced by workers and their families. On 4 October 1913 Larkin spoke at the lock out Tribunal of Inquiry:
text= When the position of the workers in Dublin was taken into consideration, was it any wonder that there was necessity for a Larkin to arise, and if there was one thing more than another in my life of which I will always be proud it was the part I have taken in rescuing the workers of Dublin from the brutalizing and degrading conditions under which they labored. We are out to break down racial and sectarian barriers. My suggestion to the employers is that if they want peace we are prepared to meet them, but if they want war, then war they will have.

Ирландиялық Азаматтық Армияның құрылуы

Ереуіл кезінде кәсіподақ митингілеріндегі зорлық-зомбылық Ларкинды полициядан қорғану үшін жұмысшылар жасағын құруға итермеледі, сондықтан Ларкин, Джеймс Коннолли және Джек Уайт Ирландия Азаматтық Армиясын құрды. Азаматтық армия ереуіл кезеңінде херлилермен (ирландтық ұлттық спортында қолданылатын таяқтар) және бейсбол таяқтарымен қаруланып, жұмысшылардың демонстрацияларын полициядан қорғады. Британ армиясының бұрынғы капитаны Джек Уайт осы жасақты даярлауға ерікті түрде келіп, жұмысшыларға жаттығу үшін аяқ киім сатып алуға 50 фунт көмектесуге ұсынды. Өзін-өзі қорғау ұйымы ретіндегі қызметінен бөлек, Фэрвьюдегі Кройдон паркінде Уайтпен жаттығу өткізген армия, дау кезінде жұмыссыз және бос отырған жұмысшыларға көңіл көтеруге мүмкіндік берді.

Қалпына келтірудің аяқталуы

1914 жылдың басында Коннолли мен Ларкиннің Ұлыбританияда наразылық ереуіліне шақырулары британдық TUC-тің тарапынан қабылданбады. Ларкиннің осы позициясы үшін TUC басшылығына жасаған шабуылдары ITGWU-ға қаржылық көмектің тоқтатылуына әкелді, ол бәрібір TUC-ке мүше емес еді. ITGWU және кіші UBLU-ның әрекеттері жұмысшылар үшін едәуір жақсы жалақы мен жағдайға қол жеткізуде сәтсіз болғанымен, олар ирландия еңбек тарихындағы маңызды кезең болды. Кәсіподақ әрекеті мен жұмысшылардың ынтымақтастығы принципі берік орнатылды. Бәлкім, одан да маңыздысы, Ларкиннің кедейлік пен әділетсіздікті айыптаған және қанаушыларды өздерін қорғауға шақырған сөздері ұзаққа соқты. Локауттан кейін көп ұзамай Джек Уайт командирліктен кетіп, Ларкин ICA-ның тікелей басқаруын өз қолына алды. Ирландиялық еріктілер Германиядан сатып алынған және 1914 жылдың шілдесінде Хаутқа контрабандалық жолмен әкелінген Маузер мылтықтарымен оларды қаруландыру арқылы революциялық жартылай әскери ұйымға қайта құру процесін бастады.

Қалпына келтіруден кейін

Одақ жұмысын ұйымдастырудың ауыртпалығынан шаршаған Ларкин депрессияға ұшырады, қазір мүгедек болған ITGWU-ға деген қызығушылығы азайды және онымен жұмыс істеу қиынға соқты. Ол Америкаға кетуді жоспарлап отыр деген болжамдар карантин кезінде күшейді. 1913 жылдың қараша айында және келесі айда Билл Хейвуд Ларкинге Жаңа әлемде лекциялық турне жасауды ұсынды. Осы болжамдарға байланысты «Нью-Йорк Таймс» газеті «Ларкин келеді» деген тақырыпта редакциялық мақала жариялады. Бұл ITGWU-дегі әріптестерін алаңдатты және Ларкин қашуды жоспарлағанын жоққа шығаруға мәжбүр болды. Дегенмен, Ларкинге карантиннің салдарының тигізген әсерін байқаған кәсіподақ шенеуніктері, ойланып, оған демалыс үлкен пайда әкелер деген қорытындыға келді. Сондықтан «Үлкен Биллдің» кеңесімен «Үлкен Джим» Америкаға кетті. Оның кетуі көптеген кәсіподақ белсенділерін, соның ішінде ITGWU-дегі көптеген әріптестерін алаңдатты. Ларкин карантиннің салдарынан қалпына келіп, АҚШ-қа сапар шегумен қатар, одақ пен жаңадан құрылған ИКА үшін қаражат жинауды және олардың бас кеңсесі – Либерти Холлды қайта жаңартуды көздеді. Көптеген одақ мүшелері Ларкиннің сапары қысқа болады және ол жақын арада оралады деп ойлады. Алайда, бұл болмайтыны тез анық болды. Кетуге азық қалғанда, ол Ирландия Кәсіподақ Конгресінің Еңбек партиясына қаражат жинау мақсатындағы екі адамнан тұратын миссияға қосылу туралы өтінішін қабылдамады, егер ол барса, «жеке және тәуелсіз жұмыс істейтінін» айтты. Оның ниеті Америкада ұйымдастыру емес, үгіт-насихат жүргізу болды, бірақ ол қайтып оралуға ниетті ме, жоқ па – белгісіз. Ларкин 1914 жылдың 25 қазанында Америкаға аттанды, ITGWU және ИКА басшылығын ұзақ жылдар бойы серіктесі болған Джеймс Конноллиге тапсырды, соңғысын ол жақын арада революциялық күш ретінде пайдаланатын еді.

Америкаға келу - белсенділік және тыңшылықпен байланысы

Ларкин 1914 жылдың 5 қарашасында Нью-Йоркке келді. Оның келгеннен кейін бастапқыда жағымды перспективалар болды. Бұл оқиға Америкада кеңінен жарияланды және ол жердегі социалистер оны жылы қабылдады. Ол бүкіл Еуропаны шарпып жатқан дүниежүзілік соғысқа қатысты өз ұстанымын естігісі келетін социалистер мен ирландтық американдықтардан қолдау тапты. Америкада болған кезде оның негізгі ұстанымы соғысқа қарсылық білдіру болуы керек еді. Американың Социалистік партиясына және Clan na Gael (Америкадағы жетекші ирландтық республикалық қолдау ұйымы) ирландтық көшбасшысы Джон Девойға өзінің сенімхаттарын ұсынғаннан кейін, оның қызметтерін екеуі де тез қабылдады, сонымен қатар ол Дүниежүзілік өнеркәсіп жұмысшылары одағына (Wobblies) қатысты. Елге келгеннен кейін бірнеше күн өткен соң ол Мэдисон Сквер Гарденде жиналған 15 000 адам алдында сөйлеп, Социалистік партияның үміткері Мейер Лондонның АҚШ Өкілдер палатасына сайлануын атап өтті. Мэдисон Гардендегі сөйлегенінен кейін көп ұзамай, Девой оны Филадельфиядағы неміс уландары мен ирландтық еріктілердің біріктірілген тыңдаушылар алдында сөйлеуге шақырды, онда ол Ирландиядағы республикалық іске ақша мен қару-жарақ беруге ынталанды. Бұл сөзінде Ларкин Ирландияға контрабандалық жолмен әкелінген мылтықтардың бірін көрсетті, ол жақсырақ болуы мүмкін екенін, бірақ әлі де жұмыс істейтінін айтты. (Ол көбірек ақшамен жақсырақ қару-жарақ алуға болатынын қосты.) Ол оны Джон Редмонд ирландтық еріктілерге берген мылтықпен салыстырды, ол ескірген қару болды және оған жаңа оқ-дәрі алу мүмкін емес еді, осы арқылы Редмондты ирланд халқына сатқын деп айыптады және ол Ирландияның тәуелсіздігі үшін қозғалысты тиімді қаруландыруға ниеттенбегенін көрсетті. Ол сондай-ақ, қаруды қабылдау және қорғау кезінде ИКА-дан 100 адамы, оқ-дәрісі мен штығы жоқ, корольдік Шотландия шекаралық полкінің 150 әскеріне қарсы тұрып, оларды жеңгенін айтты, оларды олар "Англияның ең жақсысы" деп еске алды. 1914 жылдың қараша айында Clan na Gael алдында сөйлеген сөзінде Ларкин өзінің ирландтық республикалық идеалдарын былай білдірді: "Сіздерге Ирландия жұмысшыларының сүйікті, қара шашты ананың жағында екенін айтамын, олар оның шақыруына ешқашан жауап бермейтін, бірақ шақыру Caithlin ni Houlihan шақыруына жауап берген адамдарға төбелер мен аңғарлардан естіледі. Біз осы сәтті жеті жүз жыл бойы күттік. Толқын бізбен бірге [және біз] Айдың көтерілуіне дайын болуымыз керек". Дегенмен, Ларкин неміс саботаж операцияларын бірінші қолынан білген, оларға барлау және байланыспен көмектескен және немістерден ирландтық республикалықтарға ақша аударуға қатысқан. Ол неміс байланыстарымен байланыста болды. Бірақ олар оның зорлық-зомбылыққа қатысудан бас тартуынан жалықты және 1917 жылы Мехико қаласындағы кездесуден кейін онымен байланысты үзді.

Larkin arrived in New York on 5 November 1914. Following his arrival there were positive initial prospects. The lock out had been widely reported in America and he was well received by socialists there. He found support from both socialists and Irish Americans, who were eager to hear his position on the World War which was by now raging throughout Europe. Opposition to the war was intended to be his main position whilst in America. Upon presenting his credentials to the Socialist Party of America and John Devoy, the Irish leader of Clan na Gael (the leading Irish republican supporting organisation in America), his services were quickly taken up by both and he also became involved in the Industrial Workers of the World union (the Wobblies). Within days of arriving in the country, he addressed a crowd of 15,000 people gathered at Madison Square Garden to celebrate the election of Socialist candidate Meyer London to the United States House of Representatives. Soon after his speech at Maddison Garden, he was invited by Devoy to speak to a combined audience of German Uhlans and Irish Volunteers in Philadelphia, where he enthusiastically called for money and arms for the Republican cause in Ireland to a cheering crowd. During this speech, Larkin showed one of the rifles that had been smuggled into Ireland at Howth, which he noted could be better but still worked. (He added that better weapons could be obtained with more money.) He compared it with a rifle given to the Irish Volunteers by John Redmond, which was an obsolete weapon for which no new ammunition could be procured, using this to vilify Redmond as a traitor to the Irish people and who had had no intention of arming the movement effectively for Irish independence. He also claimed that in the process of receiving and protecting the guns, 100 of his men from the ICA with no ammunition or bayonets had faced and routed 150 of the King's Own Scottish Borderers, whom he disparagingly said had been referred to as 'England's best'. In a speech to Clan na Gael in November 1914, Larkin promoted his Irish Republican ideals stating 'I assure you that the workers of Ireland are on the side of the dear, dark haired mother, whose call they never failed to answer yet again will the call ring out over hill and dale to the men who have always answered the call of Caithlin ni Houlihan. For seven hundred long, weary years we have waited for this hour. The flowing tide is with us [and we must be] ready for the Rising of the Moon'.</blockquote>

Larkin, however, had first hand knowledge of German sabotage operations, supplied them with intelligence and contacts and was involved in the transfer of monies from the Germans to Irish Republican causes. He maintained communication with his German contacts. However, they began to tire of his refusals to cooperate with violence and broke contact with him after a rendezvous in Mexico City in 1917.

Коммунизм және "қылмыстық анархия" үшін тұтқындалу

Осыдан кейін Ларкин Нью-Йоркке қоныстанғанға дейін Сан-Францискодағы IWW ұйымында қысқа уақыт жұмыс істеді, содан соң Америка Социалистік партиясына қайтадан қосылды. Ол солшыл саясаттың күшеюінен және ирландтық американдықтар арасындағы ирланд республикашылдығының артуынан өзінің беделін арттыру үшін пайдаланды. Ларкин 1918 жылғы Сент-Патрик күні Нью-Йорк Джеймс Коннолли Социалистік клубын құруға белсенді түрде атсалысты. Америкада Ларкин кеңестік үкіметтің ынталы жақтауына айналды. Джек Рид Ресейден оралғаннан кейін клубта сөйлеген сөзінен кейін большевиктерге деген қызығушылық қайта жанданды. Ларкин Америка Социалистік партиясын (SPA) коммунистік партияға айналдыруға бар күшін салуға шешім қабылдады. Осының салдарынан 1919 жылғы наурыз айында Сент-Лоуренс Милл ереуіліне жетекшілік ету ұсынысынан бас тартуға мәжбүр болды. Коннолли клубы жаңа коммунистік жобаның ұлттық орталығына айналды, онда Ларкиннің SPA фракциясының «Революциялық дәуір» және Ридтің «Еңбек дауысы» газеттерінің кеңселері орналасқан. 1919 жылғы маусымда Ларкин ұлттық солшыл кеңеске сайлауда ең көп дауыс жинады. Ол SPA-ның сол жақтарының тамыз айындағы ұлттық съезде билікті өз қолына алуға тырысуын қолдады. Азшылық фракция бірден жаңа коммунистік партия құруды жақтады және наразылық білдіріп, съезді қалдырды. Ларкин, сондай-ақ көптеген большевиктермен бірге сол жылы «Қызыл үрей» кезінде Америка Социалистік партиясының ұлттық съезінде партиядан шығарылды. Осыдан кейін SPA-ның бұрынғы коммунистік мүшелерінен екі жаңа партия құрылды: Америка коммунистік партиясы және Америка коммунистік еңбек партиясы. Ларкин соңғысын артық көріп, оны «америкалық» деп санады (ол үшін бұл маңызды болды) және олардың қатарына қосылды. Ларкиннің кеңестерді қолдаған сөздері, Америка коммунистік партиясы мен Америка коммунистік еңбек партиясының негізін қалаушыларымен байланысы және оның радикалды жарияланымдары оны АҚШ-ты қампқан «Бірінші қызыл қорқыныш» нысанасына айналдырды. Ол 1919 жылғы 7 қарашада большевиктерге қарсы рейдтер кезінде тұтқындалды. Ларкинге «Революциялық дәуір» журналында SPA-ның «Солшыл манифестін» жариялауға қатысқаны үшін «қылмыстық анархия» айыбы тағылды. Ол 15 000 долларлық кепілдік төленгеннен кейін 20 қарашада босатылды, оның ішінде Джон Девой 5 000 доллар төледі. Ол саяси қызметін жалғастырды, бірақ ұзақ мерзімге бас бостандығынан айырылатынын сезіп, болашақта не болатынын білді. Нью-Йорк штатының прокуроры Александр Рурк Ларкинге Оңтүстік Африкаға саяхаттауға рұқсат беру туралы Скотланд-Ярдтың сұрағын пайдаланып, ирланд ұлтшыл қозғалысындағы оның одақтастарын, соның ішінде Девойды оған қарсы қайтармақ болды. Бірақ бұл сұраныс Ұлыбритания билігінен келген жоқ, Оңтүстік Африка Еңбек федерациясының президенті Арчи Кроуфордтың Ларкинге ел бойынша сөйлеу сапары ұйымдастыру үшін шақыруынан туындады. Сотта Ларкин өзінен қорғанып, оның іс-әрекеттері емес, сенімдері сотталып жатқанын айтты және жаңадан табылған большевизмімен қатар христиандық, социализм, синдикализм, коммунизм және ирланд ұлтшылдығын қамтитын философиясын көрсетті. Көптеген бақылаушылар ол қазылар алқасын бөліп тастауға жеткілікті қолдау тапқанын айтса да, Ларкиннің қорқыныштары расталды: ол кінәлі деп танылып, бес жылдан он жылға дейін Синг-Синг түрмесінде жазасын өтеуге сотталды.

Following this, Larkin briefly worked with the IWW in San Francisco, before settling in New York and becoming involved with the Socialist Party of America again. He took advantage of the growing support for left wing politics, and also of the increasing support for Irish republicanism amongst Irish Americans to gain influence amongst its ranks. Larkin was instrumental in the establishment of the New York James Connolly Socialist Club on St Patrick's Day, 1918. Whilst in America, Larkin had become an enthusiastic supporter of the Soviets and, following an address at the club by Jack Reed, who had recently returned from Russia, interest in the Bolsheviks was revitalised. Larkin decided to put all his efforts into reforming the SPA into a communist party. This meant that he had to turn down an offer to lead the St Lawrence Mill Strike in March 1919. The Connolly Club became the national hub of the new communist project, housing the offices of Larkin's SPA faction's Revolutionary Age and Reed's Voice of Labour. In June 1919, Larkin topped the polls for elections to the national left wing council. He supported the view that the left of the SPA should attempt to take control at its national convention in August. A minority faction favoured the immediate creation of a new communist party and left in protest. Larkin, along with numerous other sympathisers of the Bolsheviks, was expelled from the Socialist Party of America at its national convention during the Red Scare of that year. As a result of this exodus, two new parties were formed from the ranks of the SPA's communist former members, namely the American Communist Party and the Communist Labor Party of America. Favouring the latter, as he believed it to be more 'American' (something which he believed was crucial), Larkin joined their ranks. Larkin's speeches in support of the Soviets, his association with founding members of both the American Communist Party and Communist Labor Party of America, and his radical publications made him a target of the "First Red Scare" that was sweeping the US and he was arrested on 7 November 1919 during a series of anti Bolshevik raids. Larkin was charged with 'criminal anarchy' due to his part in the publishing of the SPA's 'Left wing manifesto' in Revolutionary Age. Larkin was released on 20 November, after $15,000 bail was paid, of which John Devoy paid $5,000. He resumed his political activities but was under no illusion of what was to come, expecting to be handed a lengthy jail sentence. New York State Prosecutor Alexander Rourke took advantage of a query from Scotland Yard as to whether Larkin would be allowed to travel to South Africa to turn his allies in the Irish nationalist movement, including Devoy, against him. In reality, this request did not stem from any association with figures of authority in Britain, but rather a request by Archie Crawford, President of the South African Federation of Labour who wanted Larkin for a speaking tour of the country. A trial took place in which Larkin represented himself, presenting his view that his own beliefs rather than his deeds were on trial, and exhibiting a philosophy incorporating his new found Bolshevism as well as his Christianity, Socialism, Syndicalism, Communism and Irish nationalism. Despite many onlookers being of the opinion that he had gained enough sympathy to divide the jury, Larkin's fears were instead realised: he was found guilty and sentenced to five to ten years, to be served in the notorious Sing Sing prison.

Түрмеде болған уақыты

Лакин өзінің жазасының көп бөлігін Синг-Синг түрмесінде өткергенімен, Американың басқа түрмелерінде де уақыт өткізді. Синг-Сингте бір ай болған соң, ол қысқа мерзімге Клинтон түрмесіне (Даннемора) ауыстырылды. Бұл ауыстырудың мақсаты – келушілерді кеміту болды. «Нью-Йорк Call» газетінің журналисі Ларкинмен түрмеде кездесіп сұхбат алды, ал Ларкиннің денсаулығының нашарлауы халықаралық наразылықтарға ұласты, нәтижесінде ол сол жылдың соңында Синг-Сингке қайта оралды. Синг-Сингте Ларкинге кітаптар, сондай-ақ сыртқы әлеммен хабарласуға қажетті құралдар берілді. Ирландиядағы жағдайды тығыз қадағалап, Ларкин 1921 жылдың 10 желтоқсанында Дублинге «Англо-ирланд келісімін қатты айыптаған» хат жіберді. Ларкиннің түрмедегі ең белгілі келушісі – Чарли Чаплин болды. Ол Ларкиннің «ұялмастығын» және «отбасына деген алаңдауын» атап өтті, түрмеге түскеннен бері ол олар туралы ештеңе естімегенін айтты. Чаплин Ларкиннің әйелі Элизабет және олардың балаларына сыйлықтар жолдады. Кейін Ларкин Great Meadow түрмесіне, жағдайы жақсы, ашық түрмеге ауыстырылды. Онда ол Констанс Маркевичпен кездесті, ол Ларкиннің өзінің жағдайын бағалайтынын байқағанмен, саясаттан үзіліп қалғанына қынжылғанын сезді. 1922 жылдың 6 мамырында Ларкин босатылды, бірақ көп ұзамай қылмыстық анархия айыбымен қайта қамауға алынып, депортация ордері берілді. Ларкин сотқа шағымданып, түрмеден босатылғаннан кейін Коммунистік Интернационал (Коминтерн) президенті Григорий Зиновьев оған «демократиялық» түрмеден босатылған қайраткерге деген «шынайы сәлемдерін» жеткізді. Сол жылдың ақпан айында Ларкин Мәскеу Кеңесіне сайланды, ол Мәскеудегі Халықаралық Коммунистік тігін фабрикасын білдіретін өкіл болды, бұл сайлауды көптеген тігіншілер, олардың көп бөлігі АҚШ-тан қайтып келгендер, ұйымдастырды. Ларкиннің сотқа берген шағымы қабылданбады және 31 тамызға дейін ол қайтадан қамауға алынды. Бұл кезде түрлі жоспарлар талқыланды, соның ішінде ITGWU-дан Томас Форан ұсынған қашу жоспары және көптеген заңдық шағымдар да қарастырылды. Ларкин уақытын күтуге шешім қабылдады. Осы уақыт ішінде Ларкиннің ұлы Джеймстің түрмеде оны көруі де жоспарланды.

While most of his sentence was served at Sing Sing, Larkin also spent time in other prisons in America, briefly moving to Clinton prison (Dannemora) after only one month at Sing Sing. This move was in order to discourage visitation. A journalist from the New York Call managed to gain an interview with Larkin whilst he was incarcerated there, and the reported deterioration of Larkin's condition led to international protests which ultimately resulted in him moving back to Sing Sing later that year. Whilst at Sing Sing, Larkin was supplied with books and the means to write and communicate with the outside world. Keeping a keen eye on Irish affairs, Larkin sent a 'thunderous denunciation of the Anglo Irish Treaty' to Dublin on 10 December 1921. Larkin's most famous visitor whilst he was imprisoned was Charlie Chaplin who noted that he was 'diffident' and 'concerned for his family', about whom he had heard nothing since his incarceration. Chaplin sent presents to Larkin's wife Elizabeth and their children. Larkin was later moved to Great Meadow, a comfortable, open prison, where he was visited by Constance Markievicz who, whilst noting his apparent appreciation of his conditions, also sensed his fretfulness at being cut off from politics. On 6 May 1922, Larkin was released before being rearrested shortly afterwards for another charge of criminal anarchy and served with a deportation warrant. Larkin appealed and, during his time out of jail, he was cabled by Grigory Zinoviev President of the Communist International (Comintern) who gave their 'warmest greetings to the undaunted fighter released from the "democratic" prisons'. In February of that year, Larkin had been elected to the Moscow Soviet to represent the Moscow International Communist Tailoring Factory by a union of tailors, most of them returnees to Russia from the USA. Larkin's court appeal failed and he was back in custody by 31 August, despite various plans being discussed, including a potential escape plan raised by Thomas Foran of the ITGWU and numerous legal challenges. Larkin decided to bide his time. During this time it was also arranged for Larkin's son, James, to visit him in prison.

АҚШ-тан босату және кету

1922 жылдың қарашасында ирланд-американдық Ал Смит Нью-Йорк штатының губернаторы болып сайлануы – жағдайдың өзгеруін көрсетті, сондай-ақ Қызыл үрейдің көбінесе басылғанының айқын белгісі болды. Смит Ларкинге 1923 жылдың қаңтарына белгіленген кешірім туралы тыңдау өткізуге рұқсат берді, кешірім берілді және ол түрмеден босатылды. Форан Ларкинге телеграмма жіберіп, ITGWU-ның оқиғаға қанағаттанғанын білдірді және Ирландияға қайтып оралу күнін сұрады. Ларкин Ирландияға оралуды жоспарласа да, оның кәсіподақ жұмысына қайта оралудан гөрі зор жоспарлары болды. Коминтерн 3 ақпанда Ларкинге оның босатылуына «үлкен қуаныш» білдіріп, «халықаралық революциялық қозғалысқа қатысты бірқатар маңызды мәселелерді талқылау» үшін Совет Ресейіне мүмкіндігі болғанда баруға шақырды. Ларкин ITGWU-ға бірнеше қаржылық өтініштер жіберді, оның ішінде бу кемесімен саяхат құнын жабуды сұрады, бірақ оның себебін, әдеттегідей, жасырды. Кәсіподақтың жаңа басшылығы оның байланыстан шығып қалғанын сезіне бастады және рұқсат берілсе, ол бұрынғыдай кәсіподақтың толық бақылауына қайтаруға тырысады деп ойлады. Кәсіподақ бұрыннан-ақ Ларкин үшін үлкен қаржы жұмсаған еді – оның әйелі Элизабеттің күтіміне, медициналық шығындарына және Джеймс кішінің Америкаға бару шығындарына. Осы себептерге байланысты қосымша қаржылық өтініштер қабылданбады, бұл шешім Ирландиядағы кәсіподақ қозғалысындағы қақтығыстың бастауы болды. Еңбек министрінен депортация бұйрығын алу үшін лоббилеуден кейін, ол тұтқындалды және шетелдік белсенді деп айыпталды. Одан кейін оны британ консулдығына алып барды, онда ол кемемен Ұлыбританияға, содан кейін Ирландияға баруға рұқсат беретін паспорт алды. Ларкин Германия, Австрия және Ресейге іскерлік сапарға баруға үміттенсе де, бұл өтініш қабылданбады. 21 сәуірде ол Саутгемптонға бағытталған кемеге мінді және Американы мәңгілікке тастап кетті.

The election of Irish American Al Smith to the position of Governor of New York in November 1922 represented a change in circumstances and was also a clear indication that the Red Scare had largely abated. Smith granted Larkin a pardon hearing which was set for January 1923, the pardon was granted and he was released from prison. Foran cabled Larkin to convey the ITGWU's satisfaction with the events and to seek the date of his return to Ireland. Although Larkin had his mind set on a return to Ireland, he had grander plans than a return to union work. The Comintern wrote to Larkin on 3 February to express their 'great joy' at his release and to extend an invitation to visit Soviet Russia at his earliest opportunity, to 'discuss a number of burning questions affecting the international revolutionary movement'. Larkin made a number of financial requests to the ITGWU, including asking them to cover the costs of purchasing passage on a steamer ship, although he, in characteristic fashion, did not reveal the reason. The union's new leadership began to see him as out of touch, and that if allowed to do so he would attempt to restore his previous near total command over the union. The union had also already spent large sums of money on Larkin's behalf—making sure his wife Elizabeth was taken care of, covering his medical expenses and covering the costs of James Jnr's visit to see him in America. For these reasons, the additional financial requests were denied, a decision which begat what would become an intense split in the union movement in Ireland. After lobbying the Secretary for Labor for a deportation order, which was granted, he was arrested and charged with being an alien activist. He was then taken to the British consulate where he was given a passport to travel by ship first to the United Kingdom and then to Ireland. Although Larkin had hoped to have been allowed to travel to Germany, Austria and Russia on business matters, this request was denied. On 21 April, he boarded a ship bound for Southampton and left America for good.

Ирландияға оралу - коммунистік белсенділік және Ирландиядағы кәсіподақ қозғалысының бөлінуі

1923 жылдың сәуір айында Ирландияға оралғаннан кейін Ларкинге қаһармандық қарсы алу және дереу елді аралап, кәсіподақ мүшелерімен кездесіп, Ирландия Азамат соғысын тоқтатуға шақыру. Бірақ ол көп ұзамай Уильям О’Брайенмен келіспеушілікке түсті, ол Ларкиннің болмаған кезінде ITGWU және Ирландияның Еңбек партиясы мен Кәсіподақтар Конгресінің жетекші тұлғасына айналды. Ларкин ITGWU-ның ресми бас хатшысы қызметін әлі де атқарып тұрды. ITGWU басшылары (Томас Форан, Уильям О’Брайен, Томас Кеннеди: Ларкиннің 1913 жылғы Локаут кезіндегі барлық әріптестері) оған сотқа шағымданып, талас ашты. 1913 жылғы Локауттың бұрынғы ұйымдастырушылары арасындағы сот процесі 20 жылдан астам уақытқа созылды. Ларкин Дублин Солтүстік округінен сайлауға түсіп, көптеген адамды таң қалдырғандай, сайланды. Ол Dáil Éireann-ға сайланған алғашқы және жалғыз коммунист болды. Бірақ Уильям О’Брайеннің оған қарсы жала жабу ісін жеңіп алғаннан кейін, ол төлеуден бас тартқандықтан, банкрот болып, мандатын ала алмады. Сол жылдың қарашасынан 1928 жылдың наурызына дейін Ларкиннің ұлы Джеймс Ларкин кішісі бар, алты студент Халықаралық Ленин мектебінде оқу үшін Мәскеуге жіберілді. 1928 жылдың ақпанында Ларкин Коммунистік Интернационалдың Атқару комитетінің тоғызыншы пленумына Мәскеуге соңғы сапарын жасады. Мұнда ол әдеттегі тақырыбынан ауытқыды. Оның Ресейдегі қоғамдық сөздері әдетте және тек кәсіподақ ынтымағына қатысты болды және коммунистік саясатқа қатысты пікірлерден аулақ болды. Бірақ ол енді Мәскеу Кеңесінде «Ирландия, кәсіподақтар және шаруалар» тақырыбында лекция оқып, тыңдаушылардан Иосиф Сталинді қолдауды өтінді. Ол сондай-ақ Ұлыбритания Коммунистік партиясының Ұлыбританияның Еңбек партиясына қарсы жауырықтай қарым-қатынас танытуы керек деген Коминтерн позициясын қолдады, сондай-ақ CPGB-нің британдық кәсіподақтарды Ирландиядан шығаруды және олардың кәсіподақтарға қатысты жазбаларын қолдамауын айыптады. Кету алдында Ларкин Соломон Лозовскийге (Profintern бас хатшысы) WUI басшылығы уәделерін орындамаса, Profintern-мен ажырасып кететінін ескертті. Ларкин мен Мәскеу арасындағы қарым-қатынас, кейде уәделерге қарамастан, шиеленісіп, 1930 жылдарға жақындаған сайын, соңғы үзіліс жақындады. 1929 жылы Ларкин Мәскеуге жазған хатында белсенді саяси жұмыстан зейнетке шыққандығын жариялады. Бірақ ол Ленин мектебіндегі ирландтарды қолдауды сұрады, Джеймс кішінің «өз адамы және адал коммунист» екенін атап өтті. Ларкин өмір бойы саяси белсенді болып, 1930 жылдары Лиганы саяси платформа ретінде пайдаланды. Бірақ ол Profintern-мен байланысын үзді, олар WUI-ге тиісті қаржылық қолдау көрсетпегенін мәлімдеді және Лозовскийді өзіне қарсы интрига жасауда айыптады. 1929 жылдың қыркүйегінде Дублинде жаңа коммунистік топ белсенділікке шықты, бірақ оған «үлкен шуды» алаңдатпау туралы бұйрық берілді, Мәскеу Ларкин қаладағы бастамаларын жоқ етеді деп қорқып, сонымен қатар Ларкин Ирландияда қалаған бұқаралық базаны қамтамасыз етеді деп жасырын үміттенді. Ақырында Ларкин коммунистік қызметті қолдамады және оның ізбасарларына қарсы шықпады. Ларкиннің Кеңес Одағының Ирландиядағы сауда өкілі лауазымына қол жеткізуге жасаған сәтсіз әрекеттері сталинизмге деген көңілінің тоңуына себеп болған болуы мүмкін. Кеңестер өз тарапынан оның тиімді емес басшылығына шыдамсыздық танытты. 1930 жылдардың басында Ларкин КСРО-дан толыққанды алшақтады. 1932 жылғы жалпы сайлауда ол коммунист ретінде, ал 1933 жылы және одан кейін «Тәуелсіз еңбек» ретінде сайлауға түсті. Кеңес Одағы мен Ларкин арасындағы қарым-қатынастың күрт нашарлауының себептерін оның негізгі мақсаттарымен байланыстыруға болады. Эммет О’Коннордың айтуынша, оның мақсаты «ITWGU және Еңбек партиясының басшылығын жамандау, британдық кәсіподақтарды Ирландиядан шығару және республикашылармен антиимпериалистік майдан құру» болды. Оның синдикалистік идеологиясы да лениндік контексте орынсыз болды, соңында Коминтерн оны 1914 жылға дейінгі кезеңде қалыптасқан «бірінші буын коммунистік көшбасшы» деп қарастырды. Сондай-ақ, ол осы уақытқа дейін эгоманияның нашарлаған күйіне түсіп, өзін-өзі есепке алудан басқа ешкімге жауап беруге «қатыгез» қарсы болды және осылайша өзінің жеке бақылауынан тыс нәрсеге күдікпен қарады. Ларкиннің кейбір күдіктері мен параноясы ақталды деп айтуға болады, өйткені Ұлыбритания Коммунистік партиясы оны ИРА және Жұмысшы партиясымен байланыс жасағанда айналып өтуге жиі тырысты. Бұған қоса, оның азшылық қозғалысы Profintern нұсқауларын ашықтан-ашық елемеді және британдық кәсіподақтарды Ирландиядан алып тастау туралы келісімді орындаудан бас тартты, нәтижесінде Ларкин ашуын Profintern-ге бағыттады. Ларкиннің Кеңес Одағымен байланысынан күткен негізгі мақсаты – жаңа кәсіподағын қаржыландыру болды, сондықтан Джеймс Конноллимен болған кезінде туған көптеген мәселелер қайтадан туды. Яғни, кәсіподақ қызметіне ерекше назар аудару, саяси жұмылдыру кейінге қалдырылды, Еңбек партиясы осы назардың ауысуынан зардап шекті, нәтижесінде IWL да зардап шекті. Ларкин революциялық социализмді жақтады. Бірақ Ларкин де, Коннолли да революциялық партия құруға назар аударған жоқ, саяси оқиғаларды индустриялық күрестің тек «эхосы» ретінде қарастырып, тұрақты және нақты идеологиясы мен әлемге деген көзқарасы бар партияның қажеттілігін азайтып, жаппай кәсіподақтардың ұйымдастырылуы жеткілікті деп ойлады. 1913 жылғы локауттың қақпасында, адамдар ең үлкен танымалдылыққа ие болғанда, олар социалистік партияға жұмыскерлерді жалдауға ерекше күш жұмсаған жоқ. Бұл басқа саяси партияларға локаут кезінде жұмыскерлерді қолдамағандықтарына қарамастан, олардың жұмысының көп бөлігін пайдалануға мүмкіндік берді, Германияға зиян келтіру туралы істі қайта қарауға мүмкіндік берді, бәлкім Германияның жаңа наци үкіметінің себебінен. Осы кезеңде ол Католик шіркеуімен де жақындасты, ол коммунизмнің қызыл сызығынан кейін шіркеумен алыс қатынаста болды, бұл 1929 жылы Католик азаттығының 100 жылдығы және 1931 жылы Quadragesimo anno жариялануынан туындаған Католик әлеуметтік билігінің жаңаруынан туды. 1936 жылы ол Дублин Корпорациясына оралды. Одан кейін ол 1937 жылғы жалпы сайлауда Dáil-ге оралды, бірақ келесі жылы оны қайтадан жоғалтты.

Upon his return to Ireland in April 1923, Larkin received a hero's welcome and immediately set about touring the country, meeting trade union members and appealing for an end to the Irish Civil War. However, he soon found himself at variance with William O'Brien, who, in Larkin's absence, had become the leading figure in the ITGWU and the Irish Labour Party and Trades Union Congress. Larkin was still officially general secretary of the ITGWU. The ITGWU leaders (Thomas Foran, William O'Brien, Thomas Kennedy: all colleagues of Larkin during the Lockout) sued him. The bitterness of the court case between the former organisers of the 1913 Lockout would last over 20 years. Larkin ran in Dublin North and, in circumstances that surprised many, was elected, becoming the first and only communist to be elected to Dáil Éireann. However, as a result of a libel award won against him by William O'Brien, which he had refused to pay, he was an undischarged bankrupt and could not take up his seat. Between November of that year and March 1928, six students including Larkin's son James Larkin Jnr were sent to Moscow to attend the International Lenin School. In February 1928, Larkin made what would be his penultimate visit to Moscow for the ninth plenum of the Executive Committee of the Communist International. Here he departed from his usual subject matter. His public speeches in Russia were usually and almost exclusively centred on the need for trade union solidarity and largely avoided comment on communist politics. However, he now delivered a lecture on 'Ireland, trade unions and the peasantry' at the Moscow Soviet, and asked the audience to support Josef Stalin. He also endorsed the Comintern line that the Communist Party of Great Britain should adopt a hostile rather than fraternal attitude towards the British Labour Party as well as denouncing the CPGB's refusal to back the removal of British unions from Ireland and their record on trade unions in general. Before leaving, Larkin warned Solomon Lozovsky (General Secretary of Profintern) that the WUI executive wanted to break with Profintern unless their promises were made good. Relations between Larkin and Moscow would ultimately continue to strain, despite occasional apparent promise, and, in the time building up to the 1930s, the final break was fast approaching. In 1929, in a letter to Moscow, Larkin announced his retirement from active political work. However, he asked that the Irish at the Lenin School be supported, noting that James Jnr was 'his own man and an earnest communist'. Larkin would, in fact, continue to be politically active for all of his life and used the League as a political platform into the 1930s. He did, however, sever ties with Profintern, declaring that they had not given the WUI proper financial support and accusing Lozovsky of intriguing against him. In September 1929, a new communist group became active in Dublin but had orders not to 'disturb the big noise', with Moscow fearing that Larkin would smash its initiatives in the city, whilst also secretly still hoping that Larkin would provide the mass base it desired in Ireland. Ultimately, Larkin would neither support communist activity nor oppose his successors. Larkin's unsuccessful attempts to gain a position as a commercial agent in Ireland for the Soviet Union may have contributed to his disenchantment with Stalinism. The Soviets, for their part, had been increasingly impatient with what they saw as his ineffective leadership. From the early 1930s, Larkin drew away from the Soviet Union entirely. In the 1932 general election, he stood, without success, as a communist and, in 1933 and subsequently, he ran as "Independent Labour". The reasons for the eventual collapse in relations between the Soviet Union and Larkin can, to some extent, be put down to his underlying motivations. According to Emmet O'Connor, his aims were to; 'discredit the ITWGU, and Labour Party leadership, drive the British unions out of Ireland, and build an anti imperialist front with republicans'. His Syndicalist ideology was also largely out of place in a Leninist context, eventually being regarded by Comintern as a 'first generation communist leader' whose ideology had been formed during the period prior to 1914. It is also claimed that he had, by this time, fallen into a degenerated state of egomania, was 'violently' averse to being accountable to anyone but himself and consequently suspicious of anything that was outside of his own personal control. It could be said that some of Larkin's suspicions and apparent paranoias were justified, as it was clear that the Communist Party of Great Britain frequently attempted to circumvent him in liaising with the IRA and the Worker's Party behind his back. Additionally its Minority Movement blatantly ignored Profintern instructions and refused to honour the agreement on the withdrawal of British unions from Ireland, which resulted in Larkin directing much of his irritation on the matter towards Profintern. One of Larkin's primary ambitions from his association with the Soviet Union was to finance his new trade union, and thus many of the same issues that had arisen from his time with James Connolly arose again. That being the hyperfocus on union activity, with political mobilisation an after thought, the Labour Party had suffered from this diversion of attention and so consequently did the IWL. Larkin had advocated revolutionary socialism. However, neither Larkin nor Connolly had focused on building a revolutionary party, frequently seeing political developments as only ‘an echo’ of the industrial battle, and played down the need for a party that had a consistent and clear ideology and view of the world, thinking mass unionisation would be enough. At the height of the 1913 lock out, when the men were at the height of their popularity, they made no particular concerted effort to recruit workers to a socialist party. This allowed other political parties to take advantage of much of their work, despite not having supported workers during the lock out. allowing a case for damages against Germany to be reopened, presumably because of Germany's new Nazi government. During this period, he also engaged in a rapprochement with the Catholic Church, from whom he had become distant after the Church's vehement ostracisation of communism, which had followed a resurgence of Catholic social power, stemming from the centenary celebrations of Catholic emancipation in 1929, and the publishing of Quadragesimo anno in 1931. In 1936, he regained his seat on Dublin Corporation. He then regained his Dáil seat at the 1937 general election but lost it again the following year.

Өлім

1946 жылдың соңында Ларкин Дублиндегі Ирландия жұмысшылар одағының Томас Аш залындағы жөндеу жұмыстарын бақылап тұрғанда еденнен құлап түсті. Ол ауыр ішкі жарақаттар алды және дереу ауруханаға жеткізілді. Ол апаттан құтылды, бірақ жарақаттарынан толыққан толық айықпады және 1947 жылдың 30 қаңтарында Мит ауруханасында ұйықтаған күйі қайтыс болды. Әйгілі абат Алойсиус Траверс, OFM (1916 жылы Джеймс Конноллиге соңғы діни қадамдар жасаған) Ларкинге де соңғы жамау рәсімін жасады. Оның қабірге қойылған күні Дублиннің католик архиепископы Джон Чарльз МакКвейд қатысты, ол қайтыс болғанға дейін оны ауруханада барып көріп келген еді. Көшелер бойында мыңдаған адам жиналды, тізіліп тұрып, қабірге апаратын кортежді қарсы алды, ал кортежді Ирландия азаматтық армиясы соңғы рет қошеметтеп шығарып салды.

Дін және жеке өмір

Ларкин христиан социалисті болған деп айтылады. Ларкин өмірінің соңына дейін католик дінін ұстанды және оның діни көзқарастары мен саясаты арасында ешқандай қайшылық жоқ екенін мәлімдеді: «Крест пен социализмнің арасында ешқандай қақтығыс жоқ! Адам Иса шеберге дұға етіп, осы арқылы жақсы социалист бола алады. Дұрыс түсінілсе, Маркс пен Христианның көзқарастары арасында да ешқандай қайшылық жоқ. Мен Крестті де, Карл Марксті де қолдаймын. Мен үшін «Капитал» да, «Киелі кітап» та – қасиетті кітаптар.» Ларкин бұл сөздерін 1915 жылғы 17 қаңтарда Нью-Йорк қаласындағы «Жаңа жұлдыз» казиносында айтқан. Колум Кенни Ларкиннің «Жүдейдің шилінгі» атты еңбегін тағы бір мысал ретінде келтірген.

Әндер

Джеймс Ларкин Нью-Йорк ирландтық рок тобы Black 47-нің "The Day They Set Jim Larkin Free" әнінде есте қалды. Дона Макдонаның "Джеймс Ларкиннің балладасы" әнін Кристи Мур, The Dubliners және The Buskers орындады. Пэдди Райли жұмысшылардың жағдайын және Ларкин мен Коннолли жасаған өзгерістерге олардың алғысын білдіретін, жай ғана "Жим Ларкин" деп аталатын әнді орындайды. Джо О'Салливанның "The Lockout" әні Ларкиннің жұмысшыларды ұйымдастыруын, осының нәтижесінде 1913 жылғы Дублин жұмыс тоқтауы болғанын көрсетеді.

Жолдар мен ғимараттар

Дублиннің солтүстігіндегі Рахенидегі жағалау жолы оның құрметіне аталған. Оның туған қаласы Ливерпульдегі L4 1YQ, Киркдейл ауданында, Шотландия жолынан жақын жердегі жол Джеймс Ларкин жолы деп аталады. Дублиннің Солтүстік Стрэндіндегі Джеймс Ларкин үйі – пәтерлер оның есімін иеленеді.

Ливерпуль ирланд фестивалі 2008

Ливерпульдің Еуропа мәдениет астанасы ретіндегі жылын тойлауға арналған Ливерпуль ирланд фестивалі Ливерпульдің орталық бөлігіндегі "Casa" барында Джеймс Ларкин кешін өткізді – теңізшілердің бары. Бұл шараға Дублиндегі кәсіби одақ қозғалысының жалпы тарихын және SIPTU құрылуын жазған Фрэнсис Девин қатысты. Кешті Ливерпульдік ирландиялық Маркус Махер ұсынды, ол Дублиннен арнайы тапсырыспен салынған Финбар Койлдің суретін Джеймс Ларкиннің Ливерпульдегі соңғы туысы Том Ларкинге табыс ету үшін келді. Суреттің бір жағында Дублин, екінші жағында Ливерпульдің нышаны – Бауыр құсы және оның туған қаласы Ливерпуль бейнеленген.

Адамдар

Көлік және жалпы жұмысшылар одағының белсендісі Джек Джонс, толық аты – Джеймс Ларкин Джонс, оның құрметіне осы қалалық (Ливерпуль) жерлес азаматының есімі берілді.