Кіріспе

Шотландтық кәсіподақ жетекшісі, белсенді және коммунист Уильям Галлахер (25 желтоқсан 1881 – 12 тамыз 1965) – шотландтық кәсіподақ жетекшісі, белсенді және коммунист. Ол соғыс кезінде Глазгодағы (Қызыл Клайдсайд дәуірінде) цехтік комитеттер қозғалысының басты тұлғаларының бірі және Ұлыбритания Коммунистік партиясын құрушылардың бірі болды. Ол Ұлыбритания Парламентінің соңғы коммунистік депутатының бірі ретінде екі рет депутаттық қызмет атқарды.

Ерте мансап

Галлахер 1881 жылғы 25 желтоқсанда Шотландияның Пейсли қаласында ирландтық әке мен шотландтық ананың ұлы болып дүниеге келді. Оның әкесі жеті жасында қайтыс болды, сондықтан оның ерте мақсаттарының бірі – анасының кір жуушы болып жұмыс істемейтіндей жеткілікті ақша табу еді. Әпкелерімен бірге ол 19 жасында осы мақсатқа жетті, бірақ анасы көп ұзамай 54 жасында қайтыс болды. Ол 10 жасында жұмыс істей бастады және 12 жасында мектепті тастады. Бір кезде ол азық-түлік дүкенінде жеткізуші болып жұмыс істеді, онда ол жұмыс берушімен алғашқы рет дауласты, содан кейін санитарлық-инженерлік шеберханада жұмыс тапты. Кейін Атлантика арқылы жүретін кемелерде стюард болып жұмыс істеді, 1912 жылы Глазгодағы «Альбион Мотор Уоркс» зауытында жұмыс істей бастады. 1913 жылы Чикагодағы әпкелеріне бара үшін АҚШ-қа барғаннан кейін, ол Белфастта мұрағат құрылысын жасады. Глазгоға оралғаннан кейін, ол 1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін «Альбион Мотор Уоркс» зауытында қайтадан жұмыс тапты. Әкесі мен үлкен ағасының «алкогольге құмарлығы» және анасының осыдан шеккен азабы оны жасөспірім шағында сарттылық қозғалысына қатысуға итерді. Алайда, 1906 жылғы жалпы сайлауда әріптестерінің қоғамдық үй директорын қолдауға шақырғанын білгеннен кейін, Галлахер ұйымдастырылған сарттылық қозғалысымен байланысын үзді. Ол өмірі бойы ішімдік ішпеді. Тәуелсіз Еңбек партиясының мүшелігімен өткен кезең де тез аяқталды, ол Социал-демократиялық федерацияға қосылды, бұл оны Джон Маклинмен таныстырды. Шотландияның батысындағы көптеген социалистер сияқты, Галлахерге Маклиннің ықпалы зор болды, бірақ кейін олар араларында қарым-қатынас нашарлады. Пейслидегі СДФ бөлімшесі оны Джон Росс Кэмпбеллмен таныстырды, ол да танымал британдық коммунист және 1949 жылдан 1959 жылға дейін «Daily Worker» газетінің редакторы болды.

Соғыс уақытындағы іс-шаралар

Галлахер Ұлыбританияның Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысуына қарсы болды. Ол Клайд жұмысшылары комитетінің төрағасы болды, бұл ұйым Клайдсайд жұмысшыларын ұйымдастыру және әсіресе 1915 жылғы Соғыс қару-жарағы заңына қарсы күресу үшін құрылған еді, бұл заң инженерлерге жұмыс істейтін орнынан кетуге тыйым салды. Дэвид Ллойд Джордж және Артур Хендерсон Глазгода Галлахермен және Клайд жұмысшылары комитетімен кездесті, бірақ олар бұл мәселеде мойын бұруға дайын болмады. 1916 жылы Клайд жұмысшылары комитетінің «The Worker» журналы соғысты сынаған мақаласы үшін 1914 жылғы Мемлекет қорғанысы заңы бойынша сотталды. Галлахер мен редактор Джон Мьюр екеуі де кінәлі деп танылды және түрмеге жіберілді, Галлахер алты айға, ал Мьюр бір жылға.

Галлахер және 40 сағаттық қозғалыс

Соғыстан кейін Галлахер жұмысшылардың жағдайын жақсарту күресіне қатысты. Соғыс аяқталғаннан кейін демобилизацияланған әскерилер мен теңізшілердің көп саны жұмыс күшіне қайта оралуына байланысты кеңінен жұмыссыздық күтілді. Глазго әсіресе ауыр тиеді деп күтілді, себебі оның жұмыс күшінің үлкен бөлігі оқ-дәрі және кеме жасау сияқты соғысқа байланысты салаларда жұмыс істеді, ал соғыс аяқталғаннан кейін бұл салалар күрт қысқарды. Галлахер және Клайд жұмысшылары комитеті жұмыс уақытын аптасына отыз сағатқа дейін шектеу науқанын ұсынды, бірақ Глазго кәсіподақтар кеңесі қатысқаннан кейін ол аптасына қырық сағатқа өзгертілді. 1919 жылдың қаңтарында КЖК және Кәсіподақтар кеңесі аптасына 40 сағат жұмыс күні талабын қолдап, жаппай ереуілге шықты. Күрес барысында полиция 1919 жылдың 31 қаңтарында Джордж алаңындағы ереуілші жұмысшылардың жаппай митингін таратып жіберді. Коалициялық үкімет ереуілге тым күшті ден қойды, себебі Клайдсайдта большевиктердің көтерілісі басталуы мүмкін деп ойлады. Жағдайды бақылау үшін Глазго көшелеріне британдық армия әскерлері жіберілді. Сол кездегі кәсіподақ жетекшілерінің басында революция туралы ешқандай ой болған жоқ, бірақ Галлахер кейіннен олар қаланың Мэрихилл ауданындағы казармаларға барып, шотланд әскерлерін тастап, үкіметке қарсы жұмысшыларға қосылуға шақыру керек еді деп мәлімдеді. Ереуілдің кәсіподақ жетекшілері тұтқындалып, "көптеген адамдарды тәртіпсіздікке шақыру және оларды тәртіпсіздікке итермелеу" айыбы тағылды. Галлахер қайта түрмеге жабылып, бес айға сотталды.

Саяси мансап

1920 жылы Галлахер Коммунистік Еңбек партиясының жетекші тұлғасына айналды. Ол бұл топты Ұлыбритания Коммунистік партиясына (CPGB) біріктірді және 1922 және 1923 жылдары Дундиде, 1929 және 1931 жылдары Вест-Файфте, 1930 жылы Шиплиде Ұлыбритания Парламентіне сайлауға түсті. Ақырында ол 1935 жылғы жалпы сайлауда Батыс Файф сайлау округін өкілдік етуге сайланды. 1925 жылы Галлахер Олд-Бейлиде 1797 жылғы бүлікке шақыру туралы заң бойынша сотталған Коммунистік партияның он екі мүшесінің бірі болды және бес айыпталушының бірі он екі айға бас бостандығынан айырылды. 1936 жылы Галлахер Стаффорд Криппс және Анеурин Беван сияқты Лейборист партиясының мүшелерінің пікірлерін қолдады, олар Испания азамат соғысында Франконың ұлтшыл күштеріне қарсы күрескен Испан Халық фронты үкіметіне әскери көмек көрсетуді жақтады. Ол бағыныштылық саясатын сынады және Герман Герингті Лондонға шақыруды қарастырғаны үшін Ұлттық үкіметті сынады. 1950 жылғы жалпы сайлауда Галлахер Батыс Файфтағы өкілдігін Лейборист партиясына жоғалтты, Ұлттық либералды кандидаттан кейін үшінші орынға шықты. Ол 1956 жылдан 1963 жылға дейін CPGB президенті қызметін атқара отырып, саяси белсенділігін жалғастырды. 1953 жылғы сәуірде партияның «Еңбек айлығы» журналында жарияланған мақаласында ол Иосиф Сталиннің өмірін бағалады; Кеңес Одағының бірінші хатшысы өткен айда қайтыс болды, соңында «оның өмірі жұмысы аяқталған күйде аяқталды, себебі партия және Кеңес халқы оның дана басшылығымен Маркс пен Энгельс, Ленин және Сталиннің жаңа, шын мәнінде еркін қоғамына қадам басқан күйінде алға жылжып келеді» деді. Галлахер бірнеше кітаптың авторы болды, соның ішінде «Коммунизм ісі» (1949), оның өмірбаяны «Таңдалған аздар» (1940) және «Тиранның күші өтіп барады» (1954). Ол сонымен қатар Бірінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі тәжірибесі туралы «Клайдтағы көтеріліс» және «Уильям Галлахердің соңғы естеліктері» кітабын жазды. Галлахер 1965 жылдың 12 тамызында Пейслиде 83 жасында қайтыс болды.