Кіріспе
Шығу тегі елінен тыс жерде сақталатын ақша. Еуроқұрылым – бұл өзінің ішкі нарығынан тыс жерде, яғни валюта шығаратын елден тыс орналасқан банктерде депозитте сақталатын валюта. Мысалы, Лондон банкіндегі АҚШ долларының депозиті еуроқұрылым болып есептеледі, себебі АҚШ доллары өзінің ішкі нарығынан тыс сақталған. "Еуро" префиксі тек "еуро" валютасына немесе "евроаймаққа" ғана қатысты емес, себебі бұл термин еуроның құрылуына дейін пайда болған. Оның орнына, оны өзінің ішкі нарығынан тыс жердегі шетел банктеріндегі депозиттердің кез келген комбинациясына қолдануға болады. Мысалы, швейцариялық банкте салынған жапон иенамен есептелген депозит – еуро-йена депозиті. Еуроқұрылым банктер, көпұлтты корпорациялар, өзара инвестициялық қорлар және хедж-фондар қысқа және орта мерзімді қаржыландыру үшін пайдаланады. Еуроқұрылым әдетте валюталардың оңай айырбасталуы және ішкі нарықтардағы қаржыландыру көздерімен салыстырғанда, көбінесе, төменгі реттеу шараларының арқасында тартымды жаһандық қаржыландыру көзі ретінде қарастырылады. Еуроқұрылым және еурооблигациялар нарығы ішкі пайыздық ставкаларды реттеуден, міндетті резервтерден және капиталдың еркін ағынына кедергі келтіретін басқа да факторлардан аулақ болады. Еуроқұрылымдық депозиттердің маңыздылығы 1950 жылдары пайда болғаннан бері, Рональд Маккиннон сияқты көрнекті экономистер тарапынан күмәндалған, бірақ ол әлемдік қаржы жүйесінің маңызды бөлігі болып қала береді.
Eurocurrency is currency held on deposit outside its home market, i. e., held in banks located outside of the country which issues the currency. For example, a deposit of US dollars held in a bank in London, would be considered eurocurrency, as the US dollar is deposited outside of its home market. The Euro prefix does not refer exclusively to the "euro" currency or the "eurozone", as the term predates the creation of the euro. Instead, it can be applied to any combination of deposits in a foreign bank outside of its home market e. g. a deposit denominated in Japanese yen held in a Swiss bank is a Euroyen deposit. Eurocurrency is used for short to medium term financing by banks, multinational corporations, mutual funds, and hedge funds. Eurocurrency is generally seen as an attractive source of global funding due to its ease of convertibility between currencies as well as typically lower regulatory measures compared to sources of funding in domestic markets. Eurocurrency and eurobond markets avoid domestic interest rate regulations, reserve requirements and other barriers to the free flow of capital. The relevance of eurocurrency deposits has been disputed ever since its inception in the 1950s by notable economists including Ronald McKinnon, yet it remains a prevalent aspect of the global financial system.
Негізгі мәліметтер
Еуровалютаның пайда болуы еуродоллардың бастауымен тығыз байланысты, себебі ол еуроаймақтың алғашқы валютасы болды. Еуродоллар 1950-ші жылдары Еуропа, әсіресе Лондон банктерінде сақталған АҚШ долларымен есептелген үлкен көлемдегі салымдардан бастау алды. Бірнеше онжылдық бойы экономистер еуроаймақтың қалай пайда болғанын, Лондонда неге пайда болғанын және еуроаймақ әлемдік деңгейде кеңейген кезде Лондон нарықта бәсекеге қабілеттілігін қалай сақтап қалғаны туралы түрлі түсіндірмелер берді. Бреттон-Вудс кезеңі 1944 жылдан 1973 жылға дейін жалғасты, осы кезеңде ұлттық саясаткерлер, атап айтқанда Ұлыбритания мен АҚШ, белгілі бір немесе бекітілген валюта бағамын орнатуға келісті. Бұл жүйе бойынша ұлттық валюталар АҚШ долларына «байланыстырылды», ал ол өз кезегінде алтынға айырбасталатын болды.
1950 жылдардағы еуро валютасының қозғаушы күші
1955 жылдың ортасына қарай АҚШ және шетелдік бизнес пен елдер АҚШ долларын сақтау немесе АҚШ долларымен есептелетін несиелерді АҚШ-тан тыс алу үшін еуродолларды жиі пайдалана бастады. Бұл нарықтардың басты қатысушылары банктер, көпұлтты корпорациялар, өзара инвестициялық қорлар және хедж-фондтар болып табылады. Еуровалюта нарықтары көбінесе қарыз алушыларға төмен пайыздық ставкалар мен кредиторларға жоғары ставкалар ұсыну мүмкіндігіне байланысты, ішкі банктерге қарағанда қаржыландыру көзі ретінде таңдалады. Бұған себебі еуровалюта нарығында реттеу талаптары мен салық заңдары аз, сондай-ақ әдетте пайыздық шектеулер болмайды. Дегенмен, тәуекелдер жоғары, әсіресе банктердің төлем қабілеті нашарлаған кезде, бұл банктерге қарсы ағынға алып келуі мүмкін. Еуровалюта нарықтарының бірнеше түрі бар, олардың ең көп таралғандары – еуродоллар және еуроен нарықтары. Сонымен қатар, еуроевро және еуропаунд нарықтары сияқты көптеген кіші еуровалюта нарықтары да бар.
Евродоллар нарығы
Евродоллар нарығы – АҚШ Орталық банкінің құзыретіне бағынбаған АҚШ долларының сақталуын қамтиды. Мұндай сақталымдар екі негізгі жолмен қалыптасуы мүмкін. Біріншіден, АҚШ долларында тауарлар мен қызметтерді сатып алу арқылы, еуропалық банк шоттарында қаражат ұстайтын жеткізушілерге төлем жасалады – бұл жеткізушілер еуропалық немесе еуропалық емес болуы мүмкін. Бұл нарық 1984 жылы, жапон активтерінің бағасының күрт өскен кезеңінде пайда болды, сол кезде Жапония қаржыны либерализациялау және ішкі нарыққа енгізу саясатын жүргізді. 1990 жылдары Жапониядағы пайыздық ставкалар айтарлықтай төмендеді, нәтижесінде еуро-ен шоттары бойынша төленетін салыстырмалы түрде жоғары пайыздық ставкалар тартымды инвестицияға айналды. Бүгінде еуро-ен депозиттерін жапондық емес компаниялар жапон инвесторларынан тиімді инвестиция алу үшін пайдаланады. Еуро-ен облигациялары шетелдік компанияларға Жапония Банкінің (BoJ) және Токио қор биржасының (TSE) ережелерінен қашуға және облигацияларды тіркеу талаптарын орындаудан жалтартуға мүмкіндік береді.
ЕуроЕуро нарығы
Евроевро нарығы Еуропалық Орталық банктың құзыретінен тыс жерде сақталған евро депозиттерін қамтиды. Біріншіден, ол офшорлық банк жүйесіне қатысатын әлемдік валюталар мен банк қызметтерінің жиынтығы болуы мүмкін. Еуровалюталық белгілер жаһандық қаржы жүйесінде қолданылады, олардың орталықтары бүкіл әлемге тараған. Сондықтан, байланыс пен операцияларды жүзеге асыру үшін нарық орталықтарын байланыстыруға қауатты қаржы технологиялары мен ақпараттық жүйелер қажет.
Сақтық резервтерді пайдалану
Резервтік талаптар – банктерде кенеттен ақша алу жағдайында міндеттемелерді орындау үшін міндетті түрде болуы тиіс, алдын ала белгіленген нақты ақша сомасы. Еуроаймақ ақшасының жағдайында, бұл банк жүйесінің жоғары тәуекелдік деңгейіне байланысты маңызды реттеу шарасы болып табылады. Әдетте, жекелеген елдердің орталық банктері өздерінің коммерциялық банктері үшін резервтік талаптар белгілейді. Мысалы, АҚШ-тың орталық банкі – The Federal Reserve, 1980 жылғы Ақшаны бақылау туралы заңға сәйкес, коммерциялық банктерден салымдар бойынша міндеттемелеріне қарсы ақшаны резервте ұстауды талап етеді. Басқа еуроаймақ ақшаларының пайыздық ставкалары көбінесе тиісті ішкі пайыздық ставкалармен бірдей динамиканы көрсетеді, бұл ұлттық үкіметтердің халықаралық капитал ағынын шектеуге қолданатын құралы ретінде қарастырылады.
Еурбанктер
Еуробанк – әлемнің кез келген жерінде шет ел валютасында салымдар қабылдайтын немесе несие беретін қаржы мекемесі.
Евронесиелер
Евронесие – бұл несие беруші банктің ұлттық валютасынан өзге валютада берілген несие. АҚШ банкі, егер несие алушыға банктің жергілікті валютасынан (АҚШ доллары) өзгеше себептермен, көбінесе бизнес операциялары немесе сауда талаптары үшін басқа валюта қажет болса, оған еурокредиттік несие береді. «Евро» деген сөз болғанымен, еурокредит тікелей евродан туындамайды. Еврокредиттер – Еуробанктердің корпорацияларға, тәуелсіз үкіметтерге, төмен рейтингті банктерге немесе халықаралық ұйымдарға ұсынатын евровалютаның қысқа және орта мерзімді несиелері. Несиелер Еуробанктердің жергілікті валютасынан өзге валютада беріледі. Мұндай несиелер көбінесе бір банкке тым үлкен болып келетін болғандықтан, Еуробанктер тәуекелді бөлісу үшін банктердің несие беру синдикатын құруға бірігеді. Бұл несиелердің несиелік тәуекелі, банкаралық нарықтағы басқа банктерге берілген несиелерге қарағанда жоғары. Сондықтан, еуронесие бойынша пайыздық ставка банкке немесе банктер синдикатына қосымша несиелік тәуекел үшін өтемақы төлеуі керек. Лондоннан басталатын еурокредиттер үшін базалық несиелеу ставкасы LIBOR болып табылады. Бұл несиелердің несиелік ставкасы LIBOR + X пайызбен көрсетіледі, мұнда X – қарыз алушының несиелік қабілеттілігіне байланысты алынатын несиелік маржа. Сонымен қатар, еуробанктердің евровалютадағы мерзімді салымдар бойынша төлемдері несиеден түсетін табыстан асып кетпеуі үшін еурокредиттерде қайта қаржыландыру бағасы құрылды. Осылайша, еуронесиені қысқа мерзімді несиелер сериясы ретінде қарастыруға болады, онда әрбір мерзімнің соңында (әдетте үш немесе алты ай сайын) несие қайта қаржыландырылады және базалық несиелеу ставкасы келесі мерзімге қатысты ағымдағы LIBOR бағасына сәйкес қайта бағаланады.