Кіріспе

1922 жылы құрылған Латвияның орталық банкі.

Тарих

1922 жылдың 7 қыркүйегінде Конституциялық жиналыс Латвия банкін құру туралы заң қабылдады. 1940 жылдың 17 маусымында Латвия басып алынып, 5 тамызда КСРО құрамына қосылды. 25 шілдеде банктер мен ірі өнеркәсіптік кәсіпорындарды мемлекеттік меншікке алу туралы заң қабылданды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ақша эмиссиясы және қазынашылық функцияларын КСРО Мемлекеттік банкі жүзеге асырды, бірақ Латвия КСР-інің ақша жүйесі оның толық бақылауында болды. 1990 жылдың 2 наурызында Латвия КСР Жоғарғы Кеңесі «Банктер туралы» заң мен «Латвия банкі туралы» қаулы қабылдады. Бұл қаулы Латвия банкінің – жергілікті орталық банк, тәуелсіз мемлекеттік банк, ақша шығару орталығы, коммерциялық банктерге қатысты орталық банк, мемлекеттік бюджеттің орындалуын ұйымдастырушы және ақша-кредит саясатын реттеуші ретінде қайта құрылғанын анықтады. Алайда, Латвия Республикасының тәуелсіздігін қалпына келтіру туралы 1990 жылғы 4 мамырдағы Декларациясынан және КСРО-ның ыдырауынан кейін, Латвия Республикасы Жоғарғы Кеңесінің 1991 жылғы 3 қыркүйектегі «Латвия Республикасы аумағындағы банк мекемелерін қайта ұйымдастыру туралы» қаулысымен ғана Латвия банкі жалғыз орталық және эмиссиялық банкке айналды. Ол КСРО банктерінің, Latvijas Republikānisko banku және басқа мемлекеттік кредит мекемелерінің меншігі мен құрылымын қабылдады. 1992 жылдың 4 наурызында Латвия Республикасының Жоғарғы Кеңесі «1922 жылы құрылған Латвия банкін иелену туралы» заң қабылдады. Латвия Республикасының «Банктер туралы» және «Латвия банкі туралы» заңдарымен 1992 жылғы 19 мамырда қабылданған Латвия банкінің елдің орталық банкі және эмиссиялық банк ретіндегі мәртебесі бекітілді. Ұлттық орталық банктың үкімет саясатынан тәуелсіздігі алғаш рет заң арқылы қамтамасыз етілді. «Латвия банкі туралы» заңда оның коммерциялық қызметі көзделмегендіктен, 49 Латвия банкі филиалдарын қайта құру және жекешелендіру туралы шешім қабылданды.

Ақша-кредит саясатының стратегиясы және валюталық бағам саясаты

Әлемдегі көптеген орталық банктер сияқты, Латвия Бангінің басты мақсаты – белгілі бір деңгейде инфляцияны қамтамасыз ету. Еуропалық Одаққа (ЕО) қосылғаннан кейін, Экономикалық және Монетарлық Одаққа (ЭМО) мүшелікке дейін, Латвия Бангі ақша-кредит саясатын жүргізе алды, егер ол ортақ ЕО мүдделеріне сәйкес келсе, басқа ЕО мүше мемлекеттерінің дамуына зиян келтірмесе және экономикалық тұрақтылыққа үлес қосса. ЕО-ға мүшелік ЭМО-ға және евроға қосылуды да қарастырады. ЕО-ға қосылғаннан кейін Латвия ЭМО-ға қабылдану шарттарын орындауға қабілетті екенін көрсетуі керек болды. Осы шарттардың бірі – екі жылдық Валюта бағамын қалыптастыру механизмі II-ге (ERM II) мүшелік. Латвия 2005 жылдың 2 мамырында оған қосылды. ERM II дегеніміз, латтың евроға ауысуына кем дегенде екі жыл бұрын, латтың бағамы евроға бекітілген және латтың евроға шаққандағы айырбас бағамы латтың бекітілген бағамынан +/− 15% аспауы мүмкін. Басты мақсатына жету үшін, сондай-ақ ЭМО-ға сәтті кіру үшін Латвия Бангі тұрақты айырбас бағамы стратегиясын іске асырды (1 EUR = Ls 0.702804). Тұрақты бағамның айналасындағы ауытқулар +/− 1% құрайды. Латвия Бангі 1994 жылдың ақпанынан бастап латты SDR валюталар тобына бекіткен кезде латты тарту саясатын жүзеге асырып келеді. Лат 2005 жылдың 1 қаңтарында евроға бекітілді. Сонымен қатар, 2006 және 2007 жылдардың басында Латвия Бангі қайта қаржыландыру ставкасы құралын, яғни мөлшерлеме құралын қолданды. Егер банктер Латвия Бангі ұсынған құралдарды белсенді пайдалануға ниеттенбесе, қайта қаржыландыру мөлшерлемесінің өсуі сигналдық функцияны күшейтеді.

Зерттеу

Латвия Банкі сонымен қатар зерттеу орталығы болып табылады, экономикалық және қаржылық талдау жүргізеді, сондай-ақ Латвия мен одан ағысырақ аймақтағы экономикалық тенденциялар мен жағдайлар туралы деректер ұсынады.

Менеджмент

Латвия Банкі Банк Басқармасы мен Басқару Кеңесі арқылы басқарылады. Кеңес сегіз адамнан тұрады: банк президенті, оның орынбасары және кеңестің алты мүшесі. Латвия Банкінің Қадағалау Кеңесін Латвия Банкінің Президенті басқарады. Латвия Банкінің Басқару Кеңесі Латвия Банкі атынан шешімдер қабылдайды. Латвия Банкінің күнделікті жұмысын және операциялық басқаруын қамтамасыз ету үшін Банк Кеңесі алты адамнан тұратын тұрақты кеңес құрады. Банк Губернаторы Латвия Банкінің құрылымын бекітеді және Латвия Банкінің қызметкерлерін жұмысқа қабылдайды және жұмыстан босатады.