Зиновий Пешков: Француз генералы және дипломатының өмірі

Кіріспе

Француз генералы (1884–1966)

Зиновий Алексеевич Пешков (Зиновий Алексеевич Пешков, немесе Печков, 16 қазан 1884 – 27 қараша 1966) – Ресейде туған француз генералы және дипломаты.

Ерте өмір

Залман немесе Ешуа Залман Свердлов (орысша: Зиновь Михайлович Свердлов) ретінде туған болашақ Зиновьи Пешков, Нижний Новгородта еврей отбасының екінші баласы және үлкен ұлы болды. Оның әкесі, Микаил Израилевич (1846? 1921), Польша Корольдігінің Белосток аймағынан, Белоруссия және Литваның ықпалындағы өңірден келген, салыстырмалы түрде табысты, көшпелі мыс шебер және мыс кескіндемешісі болған. Оның анасы, Елизавета Соломоновна Авербах (1864 – 1900), XIX ғасырдың басынан бері қарқынды экономикалық дамуды бастан өткерген қаланың саудагерлік отбасыларымен туыс болған. Зиновьи ұрпағы, XIX және XX ғасырлардың тоғысындағы ірі державалармен байланыста болған еврей отбасыларының тағдырын көрсетеді. Мінеки, Михаил мен Елизаветаның сегіз баласының арасындағы кейбіреулері Совет Ресейінде қоныстанды – кейде жаңа үкіметті қабылдап, ал басқалары Батыс Еуропа арқылы өтіп, Америка Құрама Штаттарына эмиграциялады. Мысалы, ең үлкен қызы Сара, 1876 жылы Витебск маңындағы Полоцк қаласында (қазіргі Беларусь) дүниеге келді және шамамен 1913 жылы Нью-Йоркке көшті. Ол 1947 жылы қайтыс болды. 1884 жылы туған Зиновьиден кейін Яков (1885 – 1919), Лениннің болашақ саяси әріптесі дүниеге келді. Осы екі бауырдан кейін, ерекше және қарама-қарсы тағдырға ие болған бірнеше ұл-қыздар дүниеге келді, олар өз кезегінде саясат және эмиграция арқылы бөлініп кетті. Сарадан басқа, бұлардың ішінде Зиновий, София (1951 жылы Саратовта қайтыс болды), Соре (1964 жылы қайтыс болды), Лев (1893 жылы туылған, 1914 жылы Ресейде қайтыс болды) және Свердлов, Вениамин Михайлович (1886 жылы туылған, АҚШ-қа эмиграциялаған, 1918 жылы Совет Ресейіне оралған, 1939 жылы атылған) бар.

Горькийдің қорғаушысы

Оқуды жалғастыруға құштарлық танытпай, жасөспірім кезінен кез келген оқиғаға дайын болған жас Зиновьи Нижний Новгород көшелерінде заңнан тыс өмір сүріп, Волга жағалауындағы көптеген бұзақылармен уақытын өткізді. 1896 жылы оның құтқарылуы Свердловтар отбасымен байланысы бар екені сөзсіз тұлғамен кездесуімен болды, бірақ олардың арасындағы нақты қарым-қатынас туралы бізге мәлім емес. Туған қаласы Нижний Новгород (Арзамас қаласынан солтүстікке қарай 100 шақырым қашықтықта орналасқан, ол жерде үй қамауына алынған) Максим Горький – сол кезде 28 жаста болған – жас Зиновьиді өзіне қамқорлыққа алды, оны өзінің өмірінің бір көрінісі және өзінің саяхатының ерекше бейнесі ретінде қарастырды. Горький кездесулер ұйымдастырып, идеяларын бүкіл Ресейде ерекше күшпен насихаттады. Зиновьи оған хатшы және «шебердің жанындағы ұста» ретінде көмектесіп, ынтасымен де, тиімділігімен де қолдады. Ол Горькийдің қарсы режимнің бұйрығымен жасалған тұтқындалулары мен түрмеге қамауларымен бірге болды, Горький Ресейде де, одан тыс жерде де үлкен жетістікке жеткен кезде, бұл жетістік аристократияны радикалды түрде сынауға негізделген. Ұстазының басшылығымен, мүмкін Станиславскийдің кеңесімен, жас Зиновьи Мәскеудегі театр өнерінде де, жазуда да өзін сынап көрді. Ол романтикалық оқиғаларға қатысып, әлемге ашылды. 1902 жыл Горький мен Свердлов үшін шешуші кезең болды. Мәскеу өнер театры сахнасында «Төмендегілер» қойылымы жазушының алғашқы үлкен жеңісін қабылдады. Сол сәтте оның Әдебиет академиясына сайлануы – Николай II-нің бұйрығымен жойылған – үлкен қоғамдық оқиға болды, сондай-ақ Арзамаста орыс православие рәсімдері бойынша жас Зиновьиді асырап алу оқиғасымен бірікті. Империяда еврейлердің қозғалысын және қоныстануын шектейтін заңды айналып өту үшін, сондай-ақ жазушымен байланысын нығайту мақсатында Зиновьи 1902 жылдың 30 қыркүйегінде қалалық шіркеуде крещение рәсімінен өтті. Ол өзінің атын ресми түрде өзгертіп, Горькийдің нағыз тегін – Пешковті қабылдады, өйткені соңғысы оның ресми әкесі болды. 1904 жылғы орыс-жапон соғысы кезінде патша әскеріне шақырылудан қашу үшін Зиновий Пешков шетелге кетті. Финляндия, Англия және Швециядан кейін ол Канадаға қоныс аударды, онда түрлі жұмыстар істеді. Бұл көшпелі өмір туралы көп мәлімет жоқ, Горькийге жазған хаттарынан басқа. 1905 жылғы төңкеріс және оның салдары жазушыны жер аударылуға мәжбүр етті. 1906 жылдың сәуірінде Зиновий Нью-Йорктегі кемежайда досымен кездесті, бұл оның сөздерін тыңдау үшін жиналған көпшілік алдындағы саяхатының алғашқы қадамы болды. The New York Times газеті Пешковпен сұхбаттасып, Горькийдің алдағы сапары туралы ақпарат берді, олардың дереккөзінің «Горькийдің асырап алған ұлы Николай Заволжский Пиешков» Ресейден қашып кеткенін және бір жылдан астам уақыттан бері «шығыста тыныш өмір сүріп, Уилшир журналының» пошта бөлмесінде жұмыс істеп табыс тауып отырғанын жазды. Төрт күннен кейін The New York Times газеті Горькийтің ұзақ сөйлеген оқиғасын жариялады, оған Марк Твен қолдау көрсетті. Бұл баяндамада Пешков «Горькийдің асырап алған ұлы Киколай Заволский Пиешков» деп сипатталды. Американдық қоғамдық пікір, алдымен Горькийдің шешендік қабілетіне таңданып, Пешковтың араласуы оған ерекше сән бергенімен, жазушының әйелімен емес, оның сүйіктісі Мария Андреевамен бірге келгенін білгеннен кейін тез өзгерді. «Persona non grata» атанған Горький қонақүйден қуылғаннан кейін Нью-Йорктегі уақытша тұраққа орналасуға мәжбүр болды. Қазан айында ол Америка Құрама Штаттарынан Италияға аттанды, ал Зиновийді артта қалдырды. Бір жыл бойы Сан-Францискодан Жаңа Зеландияға дейін Тынық мұхиты арқылы саяхаттағаннан кейін, 1907 жылдың мамыр айында Пешков Италиядағы асырап алған әкесіне қосылды. Бұл «Капри мектебінің» кезеңі болды, ол үшін ерекше қалыптасқан уақыт болды, өйткені көптеген зиялылар мен суретшілер (мысалы, Шаляпин) жиналды; сонымен қатар, елден қуылған большевиктік революционерлер болды – Ленин, Богданов, Луначарский, Базаров және т.б. – жазушы осы сапарлардың барлық шығындарын өз мойнына алды, онда саяси теория мен іс-әрекет күнделікті байланыста болды, патшалық империяға ең үлкен қауіп төндірді. Зиновьи тағы да Горькийдің хатшысы болып, осы ұжымдық өмірді ұйымдастырды, егжей-тегжейін қадағалады, сондай-ақ ол куә болған бұл ерекше кездесулерден пайда тапты. Ол Ленинмен бірге болды, оған онша құрметтемеді, оның Горькиймен қарым-қатынасы кейінірек жиі келіспеушіліктермен күрделі болды. 1910 жылдың қазан айында, Александр Амфитеатровпен бірге Ла Специяда болған кезде, ол танысқан бес күннен кейін казак полковнигінің қызына үйленді. Ол онымен бірге Америка Құрама Штаттарына эмиграциялады, онда тұрақтап қалуға тырысты. Бірақ көп ұзамай олар ажырасып кетті. Осы қысқа одақтан Пешковтың Элизабет есімді қызы дүниеге келді. Оның әйелі Лидия Бураго (1889-1966) 1878 жылғы Түркияға қарсы соғыстағы батыры полковник Александр Бурагоның туысы болуы мүмкін, ол 1883 жылы қайтыс болды. Ол кейде Виконтесс де Комбетт есімімен де танылады. Оның қызы Элизабет Пешкова, 1937 жылы Сталиннің бұйрығымен тазартылған Римдегі кеңестік елші Иван Марковқа үйленді. 1913 жылы ол Каприге оралды, онда Горькиймен бірге жұмысын жалғастырды, ол жақын арада Романовтардың жазушыларға жасаған кешірімінен пайдаланып, Ресейге оралды. Бірінші дүниежүзілік соғыс Зиновийді 1914 жылдың тамызында Италияда таңқалдырды. 1905 жылғыдай, ол патшаға қызмет етуге ниеті болмады. Оның терең себептерін білуге мүмкіндік болмады – ол империядан эмиграция кезінде Франциямен ерекше байланысы болған жоқ, көбінесе Атлант мұхитының ар жағында немесе Италияда тұрды – ол шетелдік легионға қатысу үшін Генуядағы француз консулдығына барып тіркелді.

Reluctant to pursue his studies and prepared from adolescence for any adventure, the young Zinovy trolled the streets of Nizhny Novgorod on the fringes of legality, spending his time with the many thugs on the banks of the Volga. In 1896, salvation came upon his meeting a character who undoubtedly had ties to the Sverdlov family, although we have no knowledge of the exact relations between them. Originally from the region where he was placed under house arrest (Nizhny Novgorod, his home town, is 100 km north of Arzamas, where he was exiled), Maxim Gorky – who was then 28 years old – took under his protection the young Zinovy, who he undoubtedly saw as a kind of double as well as a quirky reflection of his own journey. Gorky organized meetings, promoting his ideas throughout Russia with an uncommon energy. Acting as a kind of secretary and “jack of all trades”, Zinovy brought him a support that was as fervent as it was efficient. He shared his arrests and imprisonments ordered by a hostile regime, at a moment when Gorky was at the threshold of huge success both in and out of Russia, a success which relied on a radical criticism of the aristocracy. Under the guidance of his mentor, the young man, perhaps at the advice of Stanislavski, tried himself in the theater in Moscow as well as in writing. He also collected romantic conquests and opened himself to the world. 1902 was a milestone for Gorky and Sverdlov. The presentation on the stage of the Moscow Art Theatre of “The Lower Depths” marked the first triumph of the writer. At the same moment, his election to the Academy of Literature – which had been annulled by Nicholas II – a major public event, joined another more private one, the adoption at Arzamas, under Russian Orthodox rites, of the young Zinovy. In order to bypass the law limiting movement and settlement of Jews in the empire, but also to mark his link with the writer, Zinovy was baptized on September 30, 1902, in the city church. He officially changed his name, adopting the real last name of Gorky, Peshkov, since the latter was his official godfather. Wishing to avoid induction into the armies of the Tsar during the Russo Japanese war of 1904, Zinovy Peshkov went abroad. After Finland, England and Sweden, he ended up settling in Canada, where he worked in a number of trades. Few details are known about this wandering life, except those which his letters to Gorky reveal to us. The 1905 revolution and its upheavals drove the writer into exile. In April 1906, Zinovy joined his friend on a dock in New York, the first step in a tour in which mobs crowded in to hear his speeches. The New York Times interviewed Peshkov, giving information about Gorky's forthcoming visit, and noting that their source "Nikolay Zavolzsky Pieshkoff (sic), Gorky's adopted son", had fled Russia and for more than a year: "has been living quietly on the east side and earning his living in the mailing room of Wilshire's Magazine." Four days later the New York Times covered an event where Gorky spoke at length, and was supported by Mark Twain. In this report Peshkov is described as: "Kikolay Zavolsky Pieshkoff, the adopted son of Gorky". Unfortunately American opinion, at first charmed by the oratorical capacities of Gorky, to which Peshkov’s intermediation provided picturesque relief, changed quickly when it learned that the writer was travelling not with his wife, but with his mistress, Maria Andreieva. Persona non grata, Gorky was forced after being expelled from his hotel to find an improvised pied a terre in New York. In October, he left the United States bound for Italy, leaving Zinovy behind. After a year of wandering across the Pacific Ocean from San Francisco to New Zealand, Peshkov rejoined his adopted father in Italy in May 1907. This was the period of the “School of Capri”, which was an especially formative time for him since many intellectuals and artists (Chaliapine, for example), gathered there; in addition, there were Bolshevik revolutionaries in exile – Lenin, Bogdanov, Lunacharsky, Bazarov, etc. – generously hosted by the writer who assumed all the costs of these visits, in which political theory and action were in daily contact, threatening the Tsarist empire with the greatest danger. Zinovy, once again acting as Gorky’s secretary, organized this collective life, supervised the details, profiting as well from these unusual encounters to which he was a witness. He rubbed shoulders with Lenin, whom he bore little respect, whose relations with Gorky he later indicated were complicated by often divergent opinions. It was during October 1910, while staying at La Spezia with Alexander Amfiteatrov, that he married the daughter of a Cossack colonel five days after meeting her. He emigrated with her to the United States, where he struggled to find a situation. Shortly afterward, they were separated. From this short liaison, Peshkov had a daughter, Elizabeth. This wife, Lydia Bourago (1889 1966) was perhaps related to Colonel Alexander Bourago, hero of the 1878 war against Turkey, who died in 1883. She is sometimes referred to under the name of Vicomtesse de Combette. Her daughter, Elisabeth Peshkov, was married to Ivan Markov, Soviet ambassador to Rome, who was liquidated in 1937 by order of Stalin. In 1913 he returned to Capri, where he once again took up his activities with Gorky, who, shortly afterward, profiting from an amnesty offered by the Romanovs to writers guilty of criminal opinions, returned to Russia. The First World War surprised Zinovy in Italy in August 1914. As in 1905, he had no desire to serve the Tsar. Without our being able to know the deeper reasons – he had no particular ties to France during his exile from the empire, having resided mainly across the Atlantic or in Italy – he went to the French consulate in Genoa to enlist in the Foreign Legion.

Шетелдік легионның батыры

Ниццадағы жұмысқа орналасу пунктына бағытталған ол 1914 жылғы 31 тамызда 1-ші шетелдік полкінің маршырушы батальонында EVDG (соғыс мерзіміне ерікті жазылған) ретінде қызметке қабылданды. Соғыс басталғанда еріктілерді жарақтандыру мен оқытуға екі ай жеткілікті болды. Пешков ерекше болды – орыс тілінен өзге француз, ағылшын, итальян және неміс тілдерін білді, бұл әлемнің түкпір-түкпірінен келген адамдардан құралған бөлімде пайдалы болды. 1914 жылғы 21 қазанда 1-сыныпты қызметкер дәрежесі берілді. 1915 жылғы 1 сәуірде капрал болып тағайындалып, взвод командирі қызметіне бекітілді. Бірнеше күннен кейін, 1915 жылғы мамыр айында Аррас тұсындағы дивизиясымен шайқаста ауыр жарақат алды. Каренсиді басып алу кезінде, ол сарбаздарын басқалып бара жатқанда, қолына оқ тиіп, сынды. Пешковтың полкі, Шетелдік легионның 2-ші маршырушы полкі сияқты, осы екі бөлімге жиналған көптеген орыс еврейлерін сіңірді, олар Сомма және Артуа шайқастарында көзге түсті. 1915 жылғы мамырда Каренсидегі шабуыл осы еріктілер үшін қанды болды, себебі олардың шығындары өте зор болды. Алдыңғы қатарда емделген ол артқа қарай күш табуға тырысты. Пойызды жалға алып, Ньюильдегі американдық госпитальға жетті, онда оны өлімнен тек қолын ампутациялау ғана құтқарды. Орденмен марапатталған ефрейтор Пешков оңалтудан өтіп, содан кейін зейнеткерлікке шықты. Одан кейін Италияға оралды. Жоғары қоғамға енгізіліп, сенсация тудырды, ол соғыстың қорқыныштары туралы лекциялар оқыды, бұл бірнеше жыл бұрын Горькиймен өткізген кездесулерден шабыттанған болуы мүмкін, олар үлкен құбылысқа айналды. Содан кейін ол өзін тағы да Парижде тапты. 1916 жылғы 22 маусымда Пешков қайтадан соғыс мерзіміне 2-сыныпты қызметкер ретінде жазылды. Ол әскери штабтың 20-шы бөліміне бекітілді. Парижде ол Сыртқы істер министрлігінің Бас хатшысы Филипп Бертеломен кездесті, ол осы жас мүжілген, ордендермен безендірілген солдаттың бейтарап елдерге, ең алдымен АҚШ-қа бағытталған үгіт-насихат саласында қандай пайда әкеле алатынын түсінді, Пешков бұл елді жақсы білді. Бұл стратегияның құндылығына сенімді болған Сыртқы істер министрі Бриан Зиновийді Франция елшісі Жюссеранға миссиясының мерзіміне уақытша 3-сыныпты аудармашы (лейтенант) дәрежесінде жіберді. Тоғыз айдан кейін Пешков өзінің тапсырмасын орындап, Парижге оралды. 1917 жылғы сәуірде президент Уилсон Сенаттың соғыс жариялау туралы шешімін қабылдады. АҚШ одақтастарға соғысқа қосылды. Сол кезде дипломатиялық назар Еуропа құрлығына аударылды. 1917 жылғы 13 мамырда 2-сыныпты офицер-аудармашы (капитан) дәрежесіне көтерілген Пешков Ресейді революцияға итермелеген оқиғаларға куә болды. Мамыр айында Франция үкіметі Уақытша үкіметке өкілдік жіберді. Ол содан кейін Франция үшін жаңа Ресей үкіметін Германияға қарсы соғысты жалғастыруға көндіру мақсатымен қатысуға шақырылды. Бұл сапар Зиновий үшін туған жері мен отбасына деген құрметін жаңару мүмкіндігі болды. Ол ағасы Яков арқылы большевиктермен байланыста болды, бірақ олардың көзқарасын бөліспеді. Ол Ресейде қалған інісі Вениаминмен, сондай-ақ революцияны қолдаған әпкелерімен де кездесті. Горькиймен қарым-қатынас суық болды, бірақ бұл жағдай екі адамды байланыстырған берік достыққа зиян келтірмеді. Лениннің қазанда билікті басып алуы желтоқсанда Брест-Литовск келісімімен аяқталды, бұл орыс-неміс соғысына тоқтам берді, бұл француз дипломатиялық миссиясы үшін кері соққы болды. Зиновий Парижге оралды, бірақ француз үкіметі капитан Пешковтың дипломатиялық қабілеттерін біліп, оны көп ұзамай Ақ әскерлерге Ресейдегі азамат соғысының барлық майдандарында кеңес беру үшін жіберді. 1918 жылғы 9 желтоқсанда миссиясы аяқталғанға дейін ол батальонның уақытша басшысы болып тағайындалды. Ол сондай-ақ Владивостокта казак атаманы Семеновпен, Оралда адмирал Колчакпен кездесіп, оның әскерін қайта ұйымдастыруға көмектесті. Соңғысының жеңілісі оны 1920 жылғы ақпанда Кавказға жіберді, онда ол генерал Врангельмен ынтымақтастыққа тырысты. Қарашада Қызыл Армияның Ақтарға қарсы жеңісі Пешковты Парижге оралуға мәжбүр етті. Сол кезде Пешков әлі де сәнді адам еді, ол сол кездегі сөзбен айтқанда "жұмысқа шықты". Ол Кавказда кездескен, Еуропаға әкелген және өмірін бірге өткізген ханшайым Саломея Андроникованың қосылуымен ең үлкен үйлерде қабылданады. 1920 жылғы 14 қаңтардағы жарлықпен ол тұрақты капитан болып тағайындалды. Ол 1-ші шетелдік полкіне бекітілді. Кейін ол Сыртқы істер министрлігіне бекітіліп, 1921 жылғы 21 қаңтарда АҚШ-қа жіберілді. Мамырда оралған ол Ресей жөніндегі Халықаралық комиссияның француздық делегациясының хатшысы қызметін атқарды. Ресейге байланысын сақтап, Зиновий, "ашаршылыққа қарсы" ұйымның бас хатшысы, Горькийдің халықаралық баспасөзге елдің азық-түлікке мұқтаж екенін жеткізуге бағытталған шұғыл үндеуін таратып, халықтың қолдауын алуға тырысты. Бұл науқан – және жазушының Германияда емделуге кеткен уақыты – әке мен баланың жақындасуына себеп болды. 1922 жылғы мамырда ол Маршал Лиотеге, Мароккодағы әскер командиріне жіберілді, Мекес штабына бекітілді. Содан кейін 1923 жылғы 17 ақпанда 4-ші шетелдік жаяу әскер полкіне жіберілді, онда 12-ші ротаға командирлік етті. Тағы да, осы тағайындаманың бәрі таң қалдырды. Пешков француз азаматтығын бір жылдан кейін ғана алған болатын, ол әскери басқаруда оқытылмаған және осы лауазымда тәжірибесі жоқ болса да, тағы да Шетелдік легионда батальон бастығы дәрежесінде болды. Дегенмен, ол бұл қиындыққа төтеп берді. Әскерлері "Бір қолды керемет адам" деп атады, ол батылдықпен әскерін шайқасқа жетектеді. 1925 жылғы маусымда Баб-Таза шайқасында сол аяғы жарақат алды, ол "симметрия үшін" деп әзілдеді, соңғы он жылдан бері пайдасыз болған бірінші жеңін көрсетті. Зиновий, шетелдік істермен байланысын сақтап, командалық қызмет пен дипломатиялық миссияларды ауыстырып отырды. 1926 жылдан 1929 жылға дейінгі АҚШ-тағы француз елшілігіндегі қызметі оның демалыс күндері Соррентодағы Горькийге баруына кедеріс келтірмеді, одан кейін жазушы Түбтүскен Одаққа тұрақты түрде кетті. Осы уақытта Пешков Ирвинг Тальбергпен қарым-қатынас құрды. Олар 1928 жылғы наурызда Парижде кездесті, Шетелдік легион туралы оның жұмысын бейімдеу жобасы болды (ағылшын тілінде "The Bugle Sounds: Life in the Foreign Legion" деп жарияланды). Мароккодағы командалық қызметімен үзіліске ұшыраған көптеген сапарларында ол Левант аймағында маңызды рөл атқарды, әсіресе Габал Амилдегі (қазіргі Оңтүстік Ливан) шиит топтарымен араласты. Осы кезеңде ол екінші әйелімен, дипломаттың жесірі Жаклин Делануэй Бельвильмен танысты, бірақ бұл неке, бұрынғысы сияқты, тез ажырасты. Әлемдік жанжалдың алдында батальон бастығы Пешков Мароккодағы бірлікке әдемілік пен күшпен басшылық етті; оның танымал болуы оны көптеген тұлғалармен, жоғары қоғамның мүшелерімен және журналистермен жақын және үнемі байланысқа түсірді. Солтүстік Африкадағы осы лауазымда, Шетелдік легионның 2-ші полкінің 3-ші батальонының командирі ретінде, ол 1940 жылғы мамырда француз әскерінің Вермахтқа қарсы күресте жеңіліске ұшырағанын білді.

Guided to the recruitment post in Nice, he enlisted on August 31, 1914 as EVDG (an acronym for “voluntary enlisted for the duration of the war”) in the marching battalion of the 1st Foreign Regiment. Two months were sufficient to equip and train the volunteers at the beginning of the conflict. Peshkov, who was special – in addition to Russian, he knew French, English, Italian and German, which was useful in a unit containing men from all over the world – was given the rank of 1st class on October 21, 1914. Named corporal on April 1, 1915, he was put in command of a squad. Several days later, in May 1915, during combat with his division before Arras, he was seriously wounded. During the capture of Carency, a bullet shattered his arm while he was leading his soldiers. Peshkov’s regiment, like its twin, the 2nd marching regiment of the Foreign Legion, absorbed many Russian Jews assembled in these two units, who distinguished themselves in the battle of the Somme and that of Artois. The attack at Carency in May 1915 was a bloody one for these volunteers, as their losses were very great. Treated near the front, he had to find the strength to make it to the rear. After succeeding in borrowing a train, he found himself in the American hospital at Neuilly, where only amputation saved him from death. Decorated, Corporal Peshkov underwent rehabilitation and then was pensioned. He then returned to Italy. Introduced into high society, where he was a sensation, he gave lectures on the horrors of war, probably inspired by the meetings organized with Gorky several years earlier, which had a great public success. He then found himself again in Paris. On June 22, 1916, Peshkov again enlisted “for the duration of the war” with the grade of 2nd class. He was attached to the 20th section of the military staff. In Paris, he met Philippe Berthelot, Secretary General of the Ministry of Foreign Affairs, who realized what this young mutilated soldier, bedecked with decorations, could bring in terms of propaganda aimed at neutral countries, first of all the United States, a place with which Peshkov was well acquainted. Convinced of the value of this strategy, the Minister of Foreign Affairs, Briand sent Zinovy to the French Ambassador, Jusserand, with the grade of temporary 3rd class interpreter (lieutenant), for the duration of his mission. At the end of nine months, Peshkov returned to Paris, having accomplished his mission. In fact, in April 1917, President Wilson had the Senate vote on a declaration of war. The United States joined the allies in the conflict. At that time, diplomatic attention was focused on the European continent. Promoted to the rank of 2nd class interpreter officer (captain) on May 13, 1917, Peshkov was present at the events which plunged Russia into the revolution. In May, the French government sent a mission to the provisional government. He was then asked to participate, the objective being for France to convince the new Russian power to continue the war against the German Empire. This return to his roots was, for Zinovy, an occasion to renew ties to his native land and his family. By way of his brother Yakov, he had contacts with the Bolsheviks, but in no way shared their point of view. He probably saw his brother Veniamin as well as his sisters who had remained in Russia, all supporters of the revolution. The contacts with Gorky were cold, but this climate did not harm the solid friendship which tied the two men. Lenin’s seizure of power in October was rapidly followed in December by the Brest Litovsk armistice, which put an end to the Russo German war, which was a setback for the French diplomatic mission. Zinovy returned to Paris, but the French government, aware of the diplomatic capabilities of Captain Peshkov, soon sent him to advise the White Armies on all the fronts of the civil war which was then bloodying Russia. He was promoted temporary head of a battalion for the duration of his mission from December 9, 1918. He also met the ataman of the Cossacks, Semenov, in Vladivostok, then Admiral Kolchak in the Urals to help him in reorganizing his army. The defeat of the latter sent him in February 1920 to the Caucasus, where he attempted in vain to play a role with General Wrangel. The definitive victory of the Red Army over the Whites in November obligated Peshkov to return to Paris. At that time, Peshkov was still a man of fashion, who had been “launched” according to the expression popular during that period. He was received in the greatest homes in the company of Princess Salomea Andronikova, who he had met in the Caucasus, brought to Europe and with whom he was sharing his life. He was made permanent Captain by a decree of January 14, 1920. He was attached to the 1st Foreign Regiment. He was later attached to the Ministry of Foreign Affairs to be sent to the United States on January 21, 1921. Returning in May, he remained as secretary of the French delegation of the International Commission for Russia. Still tied to Russia, Zinovy, secretary general of an organization “against famine”, relayed the desperate appeal of Gorky to the international press to gain popular opinion for food aid for his country. This campaign – and the time the writer spent in Germany where he was undergoing treatment – brought the adoptive father and son closer together. In May 1922, he was put at the disposal of Marshall Lyautey, commander of the troops in Morocco, to be attached to the staff of Meknes. Then he was allocated to the 4th Foreign Infantry Regiment on February 17, 1923, where he commanded the 12th company. Once again, everything about this appointment was astonishing. Peshkov, who received French nationality only the following year, was again in the Foreign Legion with the rank of chief of battalion, although he had no training in command and no experience in the position. Nevertheless, he met the challenge. “The Magnificent One Armed Man”, as he was nicknamed by his soldiers, led his troops into combat with courage. In June 1925, his left leg was injured during an attack at Bab Taza, “for the sake of symmetry” he quipped, showing the right sleeve of his uniform, useless for the past ten years. Zinovy, who continued to maintain his ties to foreign affairs, alternated periods of command with diplomatic missions. His stay at the French embassy in the United States from 1926 to 1929 did not prevent him from paying a visit to Gorky at Sorrento during vacations, prior to the writer’s permanent departure for the USSR. During this time Peshkov had a relationship with Irving Thalberg. He met him in Paris in March 1928, with a possible project of adapting his work on the Foreign Legion (published in English as The Bugle Sounds: Life in the Foreign Legion). During his many stays cut short by his command in Morocco, he played an important role in the Levant, particularly intervening with Shi’ite groups in Gabal Amil (now southern Lebanon). During this epoch, he met his second wife, Jacqueline Delaunay Belleville, the widow of a diplomat, but this marriage, like the earlier one, was quickly dissolved. On the eve of global conflict, chief of battalion Peshkov commanded a unit in Morocco with panache and vigor; his celebrity brought him into close and regular contact with many personalities, members of high society and journalists. It was in this position in North Africa, commander of the 3rd Battalion of the 2nd Foreign Regiment, that he learned of the collapse of the French troops facing the Wehrmacht in May 1940.

Жарияланған еңбектері

Шетелдік легион Мароккода, 1927 жыл. Андре Моруаның кіріспе сөзімен. Автор бұл кітапты 1925 жылы Рабат әскери госпиталінде, Риф қарулы жасақтарымен шайқаста сол аяғына алған жарақатының емделуі кезінде жазған.