Румыниядағы Бая-луй-Феликс термалды курорты: тарихы, емдік сулары, 18 ғасырдағы ашылуы. Трансильвания аймағында орналасқан, денсаулық сақтауға арналған орын.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Băile Felix (Félixfürdő) – Румынияның Трансильвания аймағындағы Бихор округінің Санмартин коммунасының жанындағы термальды шипажай. Баиле Феликс – Румынияның батысындағы ірі қала Орадеяға жақын орналасқан.
Băile Felix (Félixfürdő) is a thermal spa resort near the commune of Sânmartin in Bihor County, Transylvania, Romania. Băile Felix is at a close distance to Oradea, a major city in western Romania.
Тарих
Жылы бұлақтар XVIII ғасырда Моравиядағы Клостербрук монастырының монахы Феликс Хелхер, Варрадсентмартон (қазіргі Санмартин, Румыния) монастырының әкімшісі бағалаған. 1711–1721 жылдар аралығында алғашқы емдеу орындары Феликсфурде (румын тілінде: Baia lui Felix) деген атпен ұйымдастырылды. Феликс Хельхер 1737 жылы қайтыс болды. 1885 жылы 49 °C температурасы бар жаңа бұлақ табылды. Жылу бұлақтары шамамен 1000, немесе 1200 жылдары, ал кейбір сарапшылардың пікірінше, тек 1700 жылы ғана ашылған. Барлық сарапшылар келісетін жалғыз факт – бұл курорттағы алғашқы құрылыстардың пайда болуы: 1711–1721 жылдар аралығында. 1920 жылы коммуна Румынияның құрамына кірді, 1940 жылы Венгрияға қайтарылды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ол қайтадан Румынияның құрамына енді. 1948 жылы Санмартин монастырының жері коммунистік билік тарапынан мемлекеттік меншікке алынды. Мемлекеттік жерлерге бірнеше демалыс орындары, оның ішінде Securitate-ге тиесілі орын да салынды. Премонстраттар ордені соңғысын талап етуде. 2014 жылдың 2 сәуірінде Жоғарғы Кассациялық және Әділет соты (ЮССЖ) істі Орадеа сотынан Гюргиу аудандық сотына беруді бұйырды, қазіргі уақытта ол сол жерде қаралып жатыр. Премонстраттар орденінің Băile Felix жерлерін қайтару туралы басқа да өтініштері Жоғарғы Кассациялық және Әділет сотында (HCCJ) қаралып жатыр.
Thermal springs were valued in the eighteenth century by the monk Félix Helcher of the Monastery of Klosterbruck (de) in Moravia, administrator of the Váradszentmárton (today: Sânmartin, Romania) monastery. Between 1711 1721 the first treatment facilities were organized under the name of Félixfürdő (in Romanian: Baia lui Felix). Félix Helcher died in 1737. In 1885 a new spring, with a temperature of 49 °C, was found. The thermal springs were discovered around 1000, or around 1200, or according to other experts, only in 1700. The only fact agreed by all experts is the appearance of the first buildings in this resort: between the years 1711–1721. In 1920, the commune became part of Romania, in 1940, it was given back to Hungary. After World War II, it became part of Romania again. In 1948 Sanmartin monastery area was nationalized by the communist authorities. Several recreational bases, including the one belonged to Securitate, were built on the nationalized land. The Premonstatens Order claims it latter. On April 2, 2014, the HCCJ (Higher Court of Cassation and Justice) ordered the transfer of the filed case from Oradea Court to the Giurgiu District Court, where it is now. Other requests of the Premonstratens Order on retrocession the Băile Felix lands are in progress at HCCJ.
География
Бэиле Феликс және 1 Май – Ордеа қаласынан (Бихор округінің орталығы) 8 км оңтүстікке және Борштан (Мажарстанмен шекаралық бақылау пункты) 22 км оңтүстік-шығысқа қарай, қайың және емен ағаштары бар төбелі аймақта орналасқан екі жылу шипажайы. Шипажай 2014 жылы жолаушылар пойызы қызметін тоқтатты.
Băile Felix and 1 Mai are two thermal spa resorts located in a hilly area with birch and oak tree woods, 8 km south of the municipality of Oradea (seat of Bihor County) and 22 km south east of Borş (border checkpoint to Hungary). The resort lost its passenger railway service in 2014.
Климат
Жазды күндер аса ыстық болмайды, қыстар ылғалды және жауын-шашын мөлшері орташа – жылына 650 мм шамасында.
Summers are not excessively hot and winters are mild, with moderate precipitation (650 mm annually).
Жануарлар дүниесі және өсімдіктер
Пета өзені мен көлінің тұрақты 30-31 °C температурасы бар жылу суларында Melanopsis parreyssi (үшінші дәуірден қалған түр) және Scardinus racovitzae балығы, сондай-ақ Nymphaea lotus thermalis – сирек кездесетін субтропикалық су лилиясы, үшінші дәуірден қалған табиғат ескерткіші тіршілік етеді.
In the thermal waters of the Peţa river and lake, having a constant temperature of 30 31 °C, live the snail Melanopsis parreyssi (tertiary relict) and the fish Scardinus racovitzae as well as a rare species of subtropical water lily Nymphaea lotus thermalis tertiary relict, a natural monument.
Сабақ
Курорттарда мыңжылдықтың басынан бері белгілі термальді (20-48 °C), күкіртті, кальцийлі, содалы, бикарбонатқа бай минералды су көздері көптеп кездеседі. Бұл сулардың буындар мен бұлшықет ауруларын, сондай-ақ түрлі ревматикалық нейралгияларды басу қабілеті курорттағы емнің атағын әкелді. Курорттар қабынулы ревматикалық ауруларды (полиартрит, бейіндік спондилит, жедел буын ревматизмінен кейінгі жағдайлар), дегенеративті және буын ревматизмін, орталық және шеткерлік неврологиялық бұзылыстарды, гинекологиялық ауруларды, жарақаттан кейінгі жағдайларды, эндокриндік бұзылыстарды емдеуге мүмкіндік береді. Екі курорттың да емдеу орталықтары ревматизм, неврологиялық және гинекологиялық ауруларды емдейді. Заманауи медициналық база электротерапия, гидротерапия, аэрозольдер, массаж, парафинмен орау және басқа да су процедуралары үшін жабдықтармен жабдылған.
The resorts host many mineral springs with thermal (20 48 °C), sulphuric, calcic, sodic, rich in bicarbonate waters known since the beginning of the millennium. The soothing effect of the waters on articular and muscular pain and on various rheumatic neuralgias accounts for the fame of cures in the resort for the treatment of inflammatory rheumatic diseases (rheumatic polyarthritis, rheumatoid spondylitis, conditions after acute articular rheumatism), degenerative and articular rheumatic diseases, central and peripheral neurological disorders, gynecological diseases, post traumatic conditions, endocrine disorders. The facilities of the two resorts offer treatment of rheumatism and neurological and gynecological diseases. The modern medical base has at its disposal various facilities for procedures involving electrotherapy, hydrotherapy, aerosols, massage, paraffin packing and other water treatments.