Кіріспе

Свиленград (Σβίλενγκραντ) – Болгарияның оңтүстік-орталық бөлігінде, Хасково облысында орналасқан қала. Ол Болгария, Түркия және Грекия елдерінің шекарасы қиылысатын жерде жатыр. Свиленград қаласы осы аттас Свиленград муниципалитетінің әкімшілік орталығы болып табылады.

География

Свиленград Грекия мен Түркияның автомобиль шекарасына жақын орналасқан (Еуропадағы ең ірі автомобиль кедендерінің бірі деп есептеледі). Свиленград София мен Пловдивтің оңтүстік-шығысында, Варна мен Бургастың солтүстігінде, Эдирненің батысында және Грекиядағы ең жақын грек қауымдастығы Орменьо мен Александруполистің солтүстігінде жатыр. Жұмыспен қамту деңгейі айналасындағы ауылдарға қарағанда жоғары. Көптеген адамдар кеден және шекарамен байланысты салаларда жұмыс істейді, мысалы, TIR сервисі, қонақүйлер, шекара полициясы және т.б. Қала орталығында жаяу жүргіншілерге арналған көше бар, ол негізінен кафелермен, барлармен, телефон дүкендерімен және қонақүйлермен толған. Қалада 3 DVD-дискілерді жалға беру орны, екі кинотеатр және кітапхана бар. Марица өзені Свиленград қаласынан өтеді. Грекияның Эврос облысы оңтүстік жағынан шектеседі. Родоп таулары батыс және оңтүстік-батысқа қарай жатыр. Оңтүстік-батыстағы аймақ жеміс ағаштарымен және жыл бойы қоңыржай климатпен әйгілі.

Тарих

Осман дәуірінде қаланың атауы Cisr i Mustafapaşa болды, яғни "Мустафа-паша көпірі" деген мағынаны білдірді. 1529 жылы Марица өзені үстіндегі Ескі көпір, қаланың символының бірі, салынды. Қала 1912 жылы Бірінші Балқан соғысынан кейін Болгарияға өткізілді. Свиленград аймағының қолайлы табиғи жағдайлары және оның стратегиялық географиялық орны осы аймақтың ежелгі заманнан бері қоныстанған жер болуының себебі. Анастас Разбойниковтың сөзіне сүйенсек, адамның ең ерте іздері неолит және тас дәуірінің соңына дейін жетеді. Қола және темір дәуірлерінде бүгінгі Свиленград төңірегінде фракиялық Одриси тайпасы қоныстанған. Фракиялықтар заманынан қоныстардың, қабірлердің, қасиетті орындарының, дольмендердің және басқа да іздері сақталған. Қанақлияның ескі ауданында үлкен үйіндінің атымен аталған Могилата деген жер болған, оның жанынан көліктердің қалдықтары табылды. Анастас Разбойниковтың байқаулары 2003-2004 жылдары Тракия тас жолының бойындағы Қанақлия маңындағы төбедегі жедел археологиялық қазбалар кезінде расталды, онда темір дәуіріне жататын шұңқырлы қасиетті орын табылды.

Орта ғасырлар

Бұл аймақ болгар мемлекеті құрылғаннан кейін де дамыған торап және үздіксіз соғыстардың аренасы болды. Хан Крум (803-814) тұсында болгар әскерлері Византия империясының аймақтарын жиі шапты, Плисканың жеңіс жолындағы бағаналарында Скутарион (қазіргі Штит), Проват және басқа да бекіністерді бағындыру туралы мәліметтер бар. Бұл аймақ ортағасырлық болгар тарихындағы ең маңызды шайқастардың бірімен байланысты. 1205 жылы Калоян әскерлері император Балдуин бастаған, бұрын жеңіліске ұшырамаған латын әскеріне алғашқы ірі жеңілісті сыйлады. Шайқас Адрианопольдің солтүстігінде, Букелон бекінісінің төменгі жағында болды деп есептеледі. 1371 жылы Черменге жақын, Марица өзенінің қарсы жағында Сұлтан Мурад I әскерлері мен король Вукашин және деспот Углеша басқаратын христиан күштері арасында Черномен шайқасы болды, ол христиандар үшін ауыр жеңіліспен аяқталды. 1433 жылы Бургундиялық саяхатшы Бертран де ла Брокьер осы жерден өтті, ол Филипп Жақсының, Бургундия герцогының бірінші қару-жарағы болды және Киелі жерге барып, жаңа крест жорығының мүмкіндіктерін зерттеу үшін қайтып келді. Брокьер 1433 жылдың 12 наурызында Адрианопольден Марица өзенімен жоғары қарай сапар басталған күні өзі және 10 атты серігі осындай салмен қалай тасымалданғанын айтады. Саяхатшылардың арасында Миланның Адрианопольдегі түрік сұлтанына елшісі де болды. 1529 жылы Марица өзеніне көпір салынды, ол сол кездегі маңызды құрылыс болды. Көпір қазір Свиленградтың екі бөлігін байланыстырады. Көпірдің маңында Джесир Мустафа-паша деген жаңа елді мекен пайда болды, ол 16 ғасырдың екінші жартысында қалаға айналды.

Жаңғыру

Османдық билік кезінде қала тұрғындары ұлттық ерекшеліктерін сақтау үшін ерлікпен күресті. 1847 жылы діни білім бермейтін мектеп салынды. Бұл мектепте 1872-1873 жылдары болгар әдебиетінің патриархы Иван Вазов сабақ берді. 1870 жылы "Звезда Читалище" есігін ашты. Тағы бір Ұлттық жаңарудың мұғалімі Петр Станчов қаланың рухани әкесіне айналды. Елді мекен 1913 жылы ғана осы атпен атала бастады. Константинопольге жол тартқан танымал болгар революционерлері, педагогтар және Ұлттық жаңарушылар – Георги Раковский, Петко Славейков, Христо Г. Данов, Драган Цанков, Константин Величков осы жерден өтіп, қонақтады. Васил Левски де қалаға келді. Ол осы жерде 1871 жылы құпия революциялық комитет құрды. 1878 жылдың 8 қаңтарында генерал Александр Струков басқаратын орыс әскері Свиленградқа кірді. Бір жыл өткен соң, Берлин шартынан кейін қала түрік билігінде қалды. 34 жылдан кейін, Бірінші Балқан соғысы кезінде, 1912 жылдың 5 қазанында Болгария армиясы Родоп тауларындағы Шеиновец шыңын басып алғаннан кейін Свиленградты болгар әскері басып алды. Балқан соғыстары кезінде Свиленград маңында алғашқы әскери әуежай құрылды. Екінші Балқан соғысы кезінде, 1913 жылдың жазында Осман империясы Болгарияға қарсы соғысқа қатысқанда қала қирап, үй-үйі өртенді. Қала 1913 жылдың қыркүйек айының соңында Константинополь шартынан кейін Болгарияға қосылды. Белгіленген жаңа шекара бойынша Свиленград Болгария құрамында қалды. Оралған тұрғындары қаланы құлпына дейін қайта жаңғыртып, қайта салды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, 1940 жылы, Польшадан қашқан поляктардың бірі Свиленград арқылы Польшаның одақтасы Францияға өтіп, Германияға қарсы күресті жалғастыру үшін Польша армиясы қайта құрылды (Болгария мен Польша арасындағы қатынастар туралы да қараңыз).

Құрметтер

Антарктиданың Дэвис жағалауындағы Свиленград түбегі осы қаланың құрметіне аталған, әуе соғысы тарихындағы оның алғашқы рөлімен байланысты.