Солтүстік теңіз түлкісі: Сипаттама және ерекшеліктері
Northern fur seal
Солтүстік теңіз түлкісі – солтүстік жарты шардағы жалғыз түлкі мүсілі. Сипаттамасы, таралу аймағы, жыныстық ерекшеліктері мен дене құрылысы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Солтүстік жарты шардағы жалғыз терілі түлкі мүсін
Only fur seal in the northern hemisphere
Солтүстік терілі түлкі мүсіні (Callorhinus ursinus) – Тынық мұхитының солтүстік бөлігінде, Беринг теңізі мен Охот теңізінде кездесетін құлақты түлкі мүсін. Бұл түлкі мүсін тұқымдасының (Arctocephalinae) ең ірі өкілі және Callorhinus туысының жалғыз қазіргі түрі. Callorhinus gilmorei түрінің бір ғана қазба қалдығы белгілі, ол Жапония мен Солтүстік Американың батысынан Плиоцен дәуірінде табылған.
The northern fur seal (Callorhinus ursinus) is an eared seal found along the north Pacific Ocean, the Bering Sea, and the Sea of Okhotsk. It is the largest member of the fur seal subfamily (Arctocephalinae) and the only living species in the genus Callorhinus. A single fossil species, Callorhinus gilmorei, is known from the Pliocene of Japan and western North America.
Сипаттама
Солтүстік терілі тұнбалардың жыныстық диморфизмі өте жоғары, аталықтары 30–40% ұзын және ересек аналықтарынан 4,5 есе ауыр. Артқы қанатқарыштар барлық бауырластардың ішінде ең ұзын, себебі олардың барлық саусақтарындағы ұзын, қаңқалы ұзындығы бар. Ересек аталықтары денелі болып келеді және кең (қалың және енді) мойындары болады. Төменгі мойыннан иыққа дейін жалғасқан қалың, ұзын қылдардан тұратын маңдайшасы бар. Аталықтарының ит тістері аналықтарына қарағанда әлдеқайда ұзын және диаметрі үлкен, және бұл қатынас барлық жаста сақталады, бірақ аз дәрежеде. Ересек аналықтары, жасөспірімдері және жас тұнбалар дене бітімі орташа. Жынысты ажырату шамамен бес жасқа дейін қиын. Денесі орташа мөлшерде, ал мойны, кеудесі және иықтары денесімен пропорционалды. Ересек аналықтары мен жасөспірімдері ересек аталықтарына қарағанда күрделі және өзгермелі түске ие. Жоғарғы жағы күміс сұрдан көмірге дейін. Бүйірлері, кеудесі, қабырғалары және мойнының астыңғы жағы (көбінесе осы аймақта шеврон пішінін құрайды) кремді түстен қызыл қоңырға дейін. Мұрынның, жақ сүйегінің бүйірлері мен жоғарғы жағында, сондай-ақ көздің астынан артқа қарай созылатын "қылыш соққысы" сияқты кремдіден қызыл қоңырға дейін өзгермелі түсті аймақтар бар. Ал ересек аталықтарының түсі орташа сұрдан қараға дейін немесе қызыл қоңырдан қара қоңырға дейін болады. Олардың маңдайшаларында күміс сұр немесе сары түсті тегіс бояу болуы мүмкін. Балалары туғанда қара түсті болады, бүйірлерінде, қолтық астында, жақ сүйегі мен мұрынының бүйірінде өзгермелі сопақша аймақтар болады. Үш-төрт айдан кейін балалардың түсі ересек аналықтары мен жасөспірімдерінің түсіне айналады. Аталықтарының салмағы 150 кг-ға жетеді, ал аналықтары 50-100 кг салмаққа ие болуы мүмкін. Жаңа туған балалардың салмағы 5-6 кг, ал ұзындығы 60-70 см. Тістері гаплодонт, яғни өткір, конус тәрізді және көбінесе бір тамырлы, балық етін жыртуға бейімделген етшіл теңіз сүтқоректілеріне тән. Басқа каниформдар сияқты, жоғарғы ит тістері де дамыған. Ересектердің тіс формуласы:
Northern fur seals have extreme sexual dimorphism, with males being 30–40% longer and more than 4.5 times heavier than adult females. The hind flippers are proportionately the longest in any otariid because of extremely long, cartilaginous extensions on all of the toes. Adult males are stocky in build, and have enlarged (thick and wide) necks. A mane of coarse, longer guard hairs extends from the lower neck to the shoulders. Canine teeth are much longer and have a greater diameter in adult males than those found on adult females, and this relationship holds to a lesser extent at all ages. Adult females, subadults, and juveniles are moderate in build. Distinguishing the sexes is difficult until about age five. The body is modest in size and the neck, chest, and shoulders are sized in proportion with the torso. Adult females and subadults have more complex and variable coloration than adult males. They are dark silver gray to charcoal above. The flanks, chest, sides, and underside of the neck, often forming a chevron pattern in this area, are cream to tan with rusty tones. Variable cream to rust colored areas are on the sides and top of the muzzle, chin, and as a "brush stroke" running backwards under the eye. In contrast, adult males are medium gray to black, or reddish to dark brown all over. Their manes can have variable amounts of silver gray or yellowish tinting on the guard hairs. Pups are blackish at birth, with variable oval areas of buff on the sides, in the axillary area, and on the chin and sides of the muzzle. After three to four months, pups molt to the color of adult females and subadults. Males can be as large as and Females can be up to and weigh or more. Newborns weigh , and are long. The teeth are haplodont, i. e. sharp, conical and mostly single rooted, as is common with carnivorous marine mammals adapted to tearing fish flesh. As with most caniforms, the upper canines are prominent. The dental formula of the adult is
Басқа бауырластар сияқты, солтүстік терілі тұнбалар да құрлықта тиімді қозғалу үшін бейімделген. Олардың артқы аяқтары плантиградтық күйде болады және төрт аяқты қозғалыс пен қолдау үшін дененің астында айналып тұрады. Суда жүзгенде екі түрлі қозғалыс болады: қозғалыс және суға батыру. Бұл тұнбалар физиологиялық ерекшеліктеріне байланысты негізінен алдыңғы қанаттарымен жүзеді. Суда жақсы маневрлеу үшін олардың омыртқалары арасында иілгіш буындар бар, сондай-ақ көкірек соққылары үшін "үлкен бұлшықеттік күш". Суға батыру түрлері мен қозғалысқа байланысты соққы үлгілері әртүрлі, ал соққы жылдамдығы дене мөлшерімен байланысты болғандықтан әр жеке тұлға үшін өзгереді.
Like other otariids, northern fur seals are built for efficient terrestrial locomotion. Their hind limbs are in a plantigrade stance and are able to rotate under the body for quadrupedal locomotion and support. When swimming, there are two different types of movement: locomotion and diving. These seals swim primarily with forelimb propulsion due to their physiology. They have flexible joints between vertebrae for better maneuverability in the water as well as "greater muscular leverage" for pectoral strokes. Stroke patterns are different for different dive types and locomotion, and stroke rates vary for individuals since there's a relationship between maximum stroke rate and body size.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Солтүстік терілі тұяқ Тынық мұхитының солтүстігінде кездеседі – оның ең оңтүстік шегі Жапонияның оңтүстік ұшынан Бая-Калифорния түбегінің оңтүстік ұшына, Охотск теңізі мен Беринг теңізіне дейінгі сызықпен белгіленеді. Аталған аймақта шамамен 1,1 миллион солтүстік терілі тұяқ бар, олардың шамамен жартысы шығыс Беринг теңізіндегі Прибилоф аралдарында көбейеді. Тағы 200–250 мыңы батыс Беринг теңізіндегі Командор аралдарында, 100 мыңы Охотск теңізінің оңтүстік-батысындағы Сахалин жағалауындағы Тюленский аралында, ал тағы 60–70 мыңы Ресейдің орталық Курил аралдарында көбейеді. Шағынрақ (шамамен 5000 жануар) көбейтілген жерлер Алеут тізбегіндегі Богослоф аралында, Канал аралдары тобындағы Сан-Мигель аралында және Калифорния жағалауындағы Оңтүстік Фараллон аралында орналасқан. Голоцен дәуіріндегі терілі тұяқтың сүйек коллагенінің (δ13C және δ15N) тұрақты изотоптық талдауынан алынған жаңа мәліметтер, теңіз терісі саудасынан бұрын бұл жануарлардың Британдық Колумбияда, Калифорнияда және Солтүстік Американың солтүстік-батыс жағалауының көп бөлігіндегі жергілікті көбейтілген жерлерде жиі кездесетінін көрсетеді. Қыс айларында солтүстік терілі тұяқтар оңтүстікке қарай жылжу байқалады, Ресейдегі көбейтілген жерлерден келген жануарлар Жапония және Корея суларына, ал Аляскадан келгендері Тынық мұхитының орталық және шығыс бөлігі арқылы Британдық Колумбияға (Канада) және тіпті Бая-Калифорнияға дейін жүзеді. Солтүстік терілі тұяқтың таралу аймағы Стеллер теңіз арыстандарының таралу аймағымен дерлік толық сәйкес келеді; көбею кезеңінде Курил, Командор және Тюлен аралдарында сирек кездесетін ортақ тұру жағдайлары байқалады. Солтүстік жарты шардың басқа бір терілі тұяғы – Гвадалупа терілі тұяғы, ол Калифорнияда солтүстік терілі тұяқтың таралу аймағымен сәл ғана жақындасады.
The northern fur seal is found in the north Pacific – its southernmost reach is a line that runs roughly from the southern tip of Japan to the southern tip of the Baja California Peninsula, the Sea of Okhotsk, and the Bering Sea. An estimated 1.1 million northern fur seals occur across the range, of which roughly half breed on the Pribilof Islands in the east Bering Sea. Another 200–250 thousand breed on the Commander Islands in the west Bering Sea, some 100,000 breed on Tyuleniy Island off the coast of Sakhalin in the southwest Sea of Okhotsk, and another 60–70 thousand in the central Kuril Islands in Russia. Smaller rookeries (around 5,000 animals) are found on Bogoslof Island in the Aleutian Chain, San Miguel Island in the Channel Island group and South Farallon Island off the coast of California. Recent evidence from stable isotope analysis of Holocene fur seal bone collagen (δ13C and δ15N) indicates that before the maritime fur trade, it was more common for these animals to breed at local rookeries in British Columbia, California, and likely along much of the northwest coast of North America. During the winter, northern fur seals display a net movement southward, with animals from Russian rookeries regularly entering Japanese and Korean waters in the Sea of Japan and Alaskan animals moving along the central and eastern Pacific to British Columbia, Canada and as far south as Baja California. The northern fur seal's range overlaps almost exactly with that of Steller sea lions; occasional cohabitation occurs at reproductive rookeries, notably in the Kurils, the Commander Islands, and Tyulen'i Islands. The only other fur seal found in the Northern Hemisphere is the Guadalupe fur seal which overlaps slightly with the northern fur seal's range in California.
Экология
Қалпыраған теңіз түлкілері мүмкіндікті пайдаланушылар, негізінен жергілікті жағдайда қолжетімділікке байланысты пелагикалық балықтар мен кальмарлармен қоректенеді. Белгілі балық түрлерінің құрамында минтай, сельдь, шамбалық балық, капелин, сайрақ және скумбрия бар.
Fur seals are opportunistic feeders, primarily feeding on pelagic fish and squid depending on local availability. Identified fish prey include hake, herring, lantern fish, capelin, pollock, and mackerel.
Ұрық көбеюі
Мамыр айында теңіз түлендері көбейтін ошақтарға келеді. Әдетте, ересек еркектер (10 жастан асқан) бірінші болып оралып, көбейтуге арналған ең жақсы орындар үшін ошақтарда бәсекелеседі. Олар көбейтін маусымның барлық кезеңінде ораза ұстап, ошақта қалады. Мұндай қақтығыстардың салдарынан түлен аналарының өлімі тіркелген, бірақ еркектердің өзі ауыр жарақат алмайды. 1957 жылы бірнеше келісімге қол қойылды және 1963 жылы оған хаттама қосылды. "Халықаралық келісім 1966 жылғы "Түлендер туралы" заңмен (Халық заңы 89-702) іске асырылды", - делінген Ішкі істер министрлігінің тарихқа шолуында. Қазіргі уақытта Санкт-Пол аралының тұрғындары үшін және Ресейде аз көлемде шаруашылыққа арналған аң аулауға рұқсат беріледі.
Seals enter breeding rookeries in May. Generally, older males (10 years and older) return first and compete for prime breeding spots on the rookeries. They remain on the rookery, fasting throughout the duration of the breeding season. Deaths of females as a consequence of these conflicts have been recorded, though the males themselves are rarely seriously injured. A successive convention was signed in 1957 and amended by a protocol in 1963. "The international convention was put into effect domestically by the Fur Seal Act of 1966 (Public Law 89 702)", said an Interior Department review of the history. Currently, a subsistence hunt by the residents of St. Paul Island and an insignificant harvest in Russia are allowed.