Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Даниялық ру
Danish clan
Скилдингтер (OE Scyldingas) немесе Скилдунгтар (ON Skjǫldungar), екеуі де "Скильд/Скилдр ұрпақтары" деген мағынаны білдіреді, аңыздар бойынша Дания патшаларының руы немесе әулеті. Олар өз дәуірінде Дания мен Швецияны, сондай-ақ Англияның, Ирландияның және Солтүстік Германияның бір бөлігін бағындырып, билеген. Атаудың шығу тегі көптеген мәтіндерде, мысалы Фридрих Кристоф Дальманның "Тарих саласындағы зерттеулер" (Forschungen auf dem Gebiete der Geschichte) еңбегінде, осы әулеттің есімді патша Скильдтен таратуымен түсіндіріледі. Алайда, бұл атау кейде одан бұрын билік құрған басшыларға да қолданылған, ал аталған патша – атаудың себебін түсіндіру үшін ойлап табылуы мүмкін. Бұрын "Скьёлдунга сагасы" деп аталатын скандинавиялық саға болған, бірақ ол қазірде Арнгримур Йонссон жасаған латынша шаруашылыққа ғана сақталған.
The Scyldings (OE Scyldingas) or Skjǫldungs (ON Skjǫldungar), both meaning "descendants of Scyld/Skjǫldr", were, according to legends, a clan or dynasty of Danish kings, that in its time conquered and ruled Denmark and Sweden together with part of England, Ireland and North Germany. The name is explained in many texts, such as Friedrich Christoph Dahlmann's 'Research on the Field of History' (Forschungen auf dem Gebiete der Geschichte), by the descent of this family from an eponymous king Scyld, but the title is sometimes applied to rulers who purportedly reigned before him, and the supposed king may be an invention to explain the name. There was once a Norse saga on the dynasty, the Skjöldunga saga, but it survives only in a Latin summary by Arngrímur Jónsson.
Скефтің ұрпағы
Видситте және Этельвардтың (Хроника) сияқты басқа да дереккөздерде айтылған англосаксон аңыздарына сәйкес, Скильдтің ең ерте ата-бабасы Скеф есімді мәдениет батыры болды, ол бос қайықта, бидай бір шоғымен жағаға шығып келді. Бұл оқиға Скани немесе Скандза (Скания) деп аталатын аралда болған, ал Мальмесберидің Вильгельмы (Gesta regum Anglorum) бойынша ол кейін Шлезвигтен билік ететін Англдердің патшасы болып сайланды. Оның ұрпақтары Сцефингтер немесе көбінесе Сцилдингтер (Сселдвеядан кейін) ретінде белгілі болды. Снорри Стурлусон бұл дәстүрді өзінің Прозалық Эдданың прологында қабылдады, кейбір есімдерге көне норвегтік формаларын берді. Келесі тізімде тегі туралы айтылған:
According to Anglo Saxon legends recounted in Widsith and other sources such as Æthelweard (Chronicon), the earliest ancestor of Scyld was a culture hero named Sceaf, who was washed ashore as a child in an empty boat, bearing a sheaf of wheat. This is said to have occurred on an island named Scani or Scandza (Scania), and according to William of Malmesbury (Gesta regum Anglorum) he was later chosen as King of the Angles, reigning from Schleswig. His descendants became known as Scefings, or more usually Scyldings (after Sceldwea). Snorri Sturluson adopted this tradition in his Prologue to the Prose Edda, giving Old Norse forms for some of the names. The following list gives the supposed pedigree. Anglo SaxonOld Norse commentsSceafSeskef BedwigBeðvigrHwala HraþraAnnarrItermonÍtrmaðrHeremodHermóðrBanished by his subjects and fled to the Jutes; later betrayed and murdered. SceldweaSkjǫldrin Beowulf as Scyld ('shield'), or Scyld Scefing. BeawBjárrHis name means 'barley', and he has been associated with the later figure of John Barleycorn. Tætwa GeatJátr (Gautr)Said by Asser (Vita Ælfredi regis Angul Saxonum) to have been a god. Eponymous ancestor of the Geats and/or JutesGodwulfGoðólfrFinnFinnrFriþuwulf FrealáfFriðleifrFréawine Friþuwald WodenÓðinn
Англосаксон – Көне скандинав тілі:
According to Anglo Saxon legends recounted in Widsith and other sources such as Æthelweard (Chronicon), the earliest ancestor of Scyld was a culture hero named Sceaf, who was washed ashore as a child in an empty boat, bearing a sheaf of wheat. This is said to have occurred on an island named Scani or Scandza (Scania), and according to William of Malmesbury (Gesta regum Anglorum) he was later chosen as King of the Angles, reigning from Schleswig. His descendants became known as Scefings, or more usually Scyldings (after Sceldwea). Snorri Sturluson adopted this tradition in his Prologue to the Prose Edda, giving Old Norse forms for some of the names. The following list gives the supposed pedigree. Anglo SaxonOld Norse commentsSceafSeskef BedwigBeðvigrHwala HraþraAnnarrItermonÍtrmaðrHeremodHermóðrBanished by his subjects and fled to the Jutes; later betrayed and murdered. SceldweaSkjǫldrin Beowulf as Scyld ('shield'), or Scyld Scefing. BeawBjárrHis name means 'barley', and he has been associated with the later figure of John Barleycorn. Tætwa GeatJátr (Gautr)Said by Asser (Vita Ælfredi regis Angul Saxonum) to have been a god. Eponymous ancestor of the Geats and/or JutesGodwulfGoðólfrFinnFinnrFriþuwulf FrealáfFriðleifrFréawine Friþuwald WodenÓðinn
Sceaf – Seskef
Bedwig – Beðvigr
Hwala – Hraþra
Annarr – Itermon
Ítrmaðr – Heremod
Hermóðr – Тұқымдастарынан қуылған және юттарға қашып кеткен; кейін сатқындыққа ұшырап, өлтірілген.
Skeldwea – Skjǫldrin
Beowulf – Скилд ("қалқан") немесе Скилд Скефинг.
Beaw – Bjárr – Оның есімі "арпа" дегенді білдіреді және ол Джон Барликорнның кейінгі тұлғасымен байланысты.
Tætwa – Geat
Játr (Gautr) – Асердің (Vita Ælfredi regis Angul Saxonum) айтуынша, ол құдай болған. Геттер мен/немесе юттардың ата-бабасы.
Godwulf – Goðólfr
Finn – Finnr
Friþuwulf – Fréaláf
Friðleifr – Fréawine
Friþuwald – Woden
Óðinn
According to Anglo Saxon legends recounted in Widsith and other sources such as Æthelweard (Chronicon), the earliest ancestor of Scyld was a culture hero named Sceaf, who was washed ashore as a child in an empty boat, bearing a sheaf of wheat. This is said to have occurred on an island named Scani or Scandza (Scania), and according to William of Malmesbury (Gesta regum Anglorum) he was later chosen as King of the Angles, reigning from Schleswig. His descendants became known as Scefings, or more usually Scyldings (after Sceldwea). Snorri Sturluson adopted this tradition in his Prologue to the Prose Edda, giving Old Norse forms for some of the names. The following list gives the supposed pedigree. Anglo SaxonOld Norse commentsSceafSeskef BedwigBeðvigrHwala HraþraAnnarrItermonÍtrmaðrHeremodHermóðrBanished by his subjects and fled to the Jutes; later betrayed and murdered. SceldweaSkjǫldrin Beowulf as Scyld ('shield'), or Scyld Scefing. BeawBjárrHis name means 'barley', and he has been associated with the later figure of John Barleycorn. Tætwa GeatJátr (Gautr)Said by Asser (Vita Ælfredi regis Angul Saxonum) to have been a god. Eponymous ancestor of the Geats and/or JutesGodwulfGoðólfrFinnFinnrFriþuwulf FrealáfFriðleifrFréawine Friþuwald WodenÓðinn
Скьёлдтен Хафданға дейін
Скьёлдунг патшаларының саны, аттары және реті әртүрлі мәтіндерде үлкен өзгерістерге ұшырайды, бірақ Хальфдан/Хелфденге дейін келеді. Барлық көне ағылшын мәтіндерінде Скильдтің ұлы және мұрагері Беав немесе осыған ұқсас атпен аталады. (Аты «Бейоулф» поэмасында Бейоулф деп кеңейтілді, бұл, әдетте, жазушы поэманың басты кейіпкерінің атын қысқартқан деп ойлаған қателік болған шығар, бірақ ол өте басқа адам). Хальфдан/Хелфдене поэмада Беавтың тікелей ұлы болып көрінеді. Бірақ Скильд пен Хальфданды еске алатын барлық скандинавиялық дереккөздер Хальфданды Скильдтен бірнеше буын кейін көрсетеді және король Беав туралы ештеңе айтпайды (Снорри Стурлусонның «Эддасының» кіріспесіндегі ағылшын дәстүрлерінен алынған шежіре дерегінен басқа). Саксо Грамматикустың «Дан тарихы» (1-кітап) бойынша, Скильдтің орнына Грам есімді ұлы отырды. «Грам» сөзі «батыл» деген мағына беретін қарапайым сын есім және «патша» деген кең таралған метафора болғандықтан, Саксо немесе дереккөз Беавты «грам» немесе «батыл» деп сипаттаған мәліметті дұрыс түсінбеген болуы мүмкін және оны жеке есім деп қате қабылдаған. Саксо осы Грам туралы көп айтады, ол Хадингустың әкесі болады, одан да көп нәрсе айтылады, ал Хадингус өз кезегінде Фрото I патшасының әкесі, Хальданус I-нің әкесі болады. Снорри Стурлусон «Эддасында», сондай-ақ басқа көне норвег мәтіндерінде Скильдті әлемде бейбітшілік орнаған Фридлейфтің әкесі деп көрсетеді. Снорри Йнглинг сагасында да осы Фродиді Фридлейфтің ұлы деп еске алады. Бірақ осы еңбекте Снорри екінші, кейінірек туған Фродиді де таныстырады, ол белгілі Дан Микиллатидің ұлы деп айтылады. Екінші Фроди Микиллати Фроди және бейбітшілікті жақсы көретін Фроди деп аталады және ол басқа бейбіт Фродидің көшірмесі сияқты көрінеді. Снорри осы екінші Фродиді Хальфданның және Фридлейф есімді тағы бір ұлының әкесі етеді. Саксо 4-5 кітаптарында, Хальфдан билігінен және Скьёлдунг әулетінің құлауынан ұзақ уақыт өткен соң, Дан есімді патшаны таныстырады, ол оның есебінде осы аттас үшінші патша, оның ұлы Фридлейф, оның ұлы Фроди, оның билігі кезінде әлем бейбітшілікке қол жеткізеді. Бұл Фроди сонымен қатар Саксоның айтуынша Фридлейф есімді ұлының әкесі. Хальфданның ата-бабалары туралы басқа да түрлі мәліметтер бар. Аңызға толы Дания патшаларының аттары, саны және реті қазіргі қолдағы мәтіндерде өте үйлесімсіз және әртүрлі жазушылар мен әңгімешілер Дания патшалары туралы білген әңгімелерін өздеріне қолайлы көрінген тәртіппен жинаған сияқты.
The number, names, and order of the Skjöldung kings vary greatly in different texts until one comes to Halfdan/Healfdene. All Old English texts call Scyld's son and successor Beaw or some similar name. (The name was expanded to Beowulf in the poem Beowulf, probably in error by a scribe who thought it was an abbreviation for the name of the poem's hero, who is quite a different person). Halfdan/Healfdene seems to be the direct son of Beaw in the poem. But all Scandinavian sources that mention both Skjöld and Halfdan put Halfdan some generations after Skjöld and make no mention of King Beaw (save for a genealogy in the Prologue to Snorri Sturluson's Edda which is taken from English traditions). According to Saxo Grammaticus' Gesta Danorum (Book 1), Skjöld was succeeded by a son named Gram. Since gram is also a simple adjective meaning "fierce" and a common kenning for "king", it might be that Saxo or a source has misunderstood some account referring to Beaw as being gram or a gram and wrongly taken it here as a personal name. Saxo has much to tell of this Gram who becomes the father of Hadingus of whom he has even more to relate, Hadingus in turn becomes the father of a king Frotho I who is father of Haldanus I.
Snorri Sturluson in his Edda, along with some other Old Norse texts, makes Skjöld to be father of Fridleif father of Fróði under whose reign the world was at peace. Snorri mentions this Fróði son of Fridleif in the Ynglinga saga also. But in this work Snorri also introduces a second, later Fróði, said to be son of certain Dan Mikilláti. The second Fróði is known both as Fróði Mikilláti and Fróði the Peace lover and looks suspiciously like a duplicate of the other peaceful Fróði. Snorri makes this second Fróði the father of Halfdan and of another son named Fridleif. Saxo in Books 4–5, long after the reign of Halfdan and the fall of the Skjöldung dynasty, also introduces a king named Dan, the third king with that name in his account, whose son is Fridleif whose son is Fróði under whose reign the world achieves peace. This Fróði is also the father of a son named Fridleif according to Saxo. There are other differing accounts of Halfdan's ancestors. The names, number, and order of legendary Danish kings are very inconsistent in extant texts and it would appear that different writers and story tellers differently arranged what tales of legendary Danish kings they knew in whatever order seemed best to them.
Халфдан мен оның ұрпақтары
Барлық деректер бойынша, Хальфдан Хельгидің (Беовульфте Хальга деп аталады) және Хроардың (Беовульфте Хротгар деп аталады) әкесі. Хельги атақты Хрольф Кракидің (Беовульфте Хротульф деп аталады) әкесі. Беовульфте Хеалфден/Хальфданның тағы бір ұлы Хеорогар, Хеоруэардтың әкесі, ол Ежелгі норвегиялық деректерде Хьёрвардқа сәйкес келеді, онда Хьёрвардтың кімнің ұлы екені айтылмаған. Ежелгі скандинавиялық деректер Хьёрвардты Хрольфтің қарындасы деп көрсетеді және Хьёрвардтың король Хрольфқа қарсы көтеріліп, оны өз сарайында өртеп жібергенін айтады. Бірақ Хьёрвардтың өзі де көп ұзамай қаза тауып, Скьёлдюнг әулетінің билігі аяқталды.
In all accounts Halfdan is father of Helgi (called Halga in Beowulf) and Hróar (called Hrothgar in Beowulf). Helgi is father of the famous Hrólf Kraki (called Hrothulf in Beowulf). In Beowulf, another son of Healfdene/Halfdan named Heorogar is father of Heoroweard who corresponds to Hjörvard in the Old Norse accounts where Hjörvard's parentage is not told. The Old Norse accounts make Hjörvard to be the husband of Hrólf's sister and tell how Hjörvard rebelled against King Hrólf and burned him in his hall. But Hjörvard was himself soon slain and with him the rule of the Skjöldung dynasty ended.