Кіріспе
Үпма, уппмаву немесе уппитту – құрғақ қуырылған семолинадан немесе қабықты күріш ұнынан жасалған қалың қорық. Бұл тағам Үндістаннан шыққан, ең көп Керала, Андхра-Прадеш, Тамил Наду, Телангана, Карнатака, Махараштра және Шри-Ланка тамилдерінің тағамдарында кездеседі. Әртүрлі дәмдеуіштер және/немесе көкөністер пісіру кезінде жеке талғамға қарай қосылады. Үпма жылдам дайындалатын тағам ретінде белгілі, оны таңғы немесе кешкі ас ретінде ұсынады.
Upma, uppumavu, or uppittu is a dish of thick porridge from dry roasted semolina or coarse rice flour. It originates from the India, most common in Kerala, Andhra Pradesh, Tamil Nadu, Telangana, Karnataka, Maharashtrian, and Sri Lankan Tamil dish. Various seasonings and/or vegetables are often added during the cooking, depending on individual preferences. Upma is known for being a quick meal, served for breakfast or dinner.
Ингредиенттер мен дайындау
Упма әдетте бірінші рет аздап құрғақ қуырылған себуден (Индияда рава немесе суджи деп аталады) жасалады. Себу оттан алынып, бөлек қойылады, ал дәмдеуіштер, сонымен қатар дүркіретін, пияз, имбирь сияқты ингредиенттер майға немесе топық майға (ghee) қуырылады. Содан кейін себу қайтадан қосылып, мұқият араластырылады. Қайнап тұрған су қосылып, себу сұйықтықты сіңіріп, көпіршікті, жұмсақ консистенцияға дейін араластырылады. Упманы дайындаудың әртүрлі тәсілдері бар, ал оның түрлері дәмдеуіштер мен көкөністерді қосу немесе алып тастау арқылы өзгертіледі. Консистенция да су мөлшеріне және қоспаның отта қанша уақыт қалуына байланысты айтарлықтай өзгеруі мүмкін.
Семилина апма
Үпманың ең танымал нұсқасы, көптеген вариациялары бар, қатты бидайдан жасалған тұтас немесе тазартылған ұнмен дайындалады. Кейде түрлі көкөністер қосылып, шикі немесе өсірілген бұршақтар, кашу және жержаңғақтармен әшекейленуі мүмкін. Масалалы үпма (Карнатакада харабат деп аталады) нұсқасында жасыл бұрыш орнына қызыл бұрыш ұнтағы және самбар масаласы немесе гарам масаласы қосылады. Бұл түрі Карнатака, Махараштра, Тамил Наду және Андхра-Прадештің кейбір аймақтарында кең таралған және көбінесе Оңтүстік Үндістан мейрамханаларында беріледі. Керала үйлерінде қолмен ұсатылған бананмен бірге үппумаву таңғы ас ретінде жиі жейді.
Толық бидай өсімі
Толық бидай немесе бидай далиясы (ұсатылған бидай) Тамил Надуда кең таралған өпманың түрі болып табылады, оны таңғы ас немесе кешкі ас ретінде жейді. Кейде оны бездік, морковь және бұршақ сияқты көкөністермен бірге пісіреді.
Үпма Песарату
Апма песаратту – Андхра-Прадеш, Янам және Телангана аймақтарында ең көп таралған нұсқа. Бұл тағамда апма мен песаратту біріктірілген. Апманы песараттудың ішіне орап жейді.
Күріш өсіру
Күріштің өппесі, негізінен Тамил Наду мен Карнатаканың оңтүстік бөлігінде танымал, акки тари апппитту (күріштің қабықты ұннан жасалған өппе) деп аталады. Үпманың тағы бір түрі пияздың орнына ысталған кокос жаңғағымен дайындалады, әсіресе қасиетті күндері, онда пияз жеуге болмайды. Мұндай өпмені дайындау соңында көбінесе майға малып қояды. Ұнның орнына қалған нанның немесе идлидің ұсақ кесектерін салса, өпмеге ұқсас тағамдар жасауға болады. Саджжиге деп аталатын ірілеу равадан жасалған өпме – Удупи асханасының тағамы. Оны кейде пісірілген және дәмделген поха немесе чевдо сияқты қосымша тағамдармен бірге береді.
Астық өнімі
Тағы бір нұсқасы, әсіресе таңғы ас ретінде, сүт пен жаңғақ қосылып жейтін жүгері ұпысы болып табылады.
Кесари бхат
Карнатакада апма, сондай-ақ Карнатаканың тағы бір кең таралған тәтті тағамы – кесари бхат (ಕೇಸರಿ ಬಾತ್) та бірге беріледі, олардың әрқайсысынан бір кесектей бір тарелкеге салынып, бұл әдетте "chow chow bath" деп аталады.
Авал-Упма/Атукула-Упма
Керала және Андхра-Прадеш штаттарында, күрішті жайнатып, семолинаның орнына қолданады. Бұл тағам малаялам тілінде "Авал упма" (അവൽ ഉപ്പുമാവ്), ал телугу тілінде "Атукулу упма" (అటుకులు ఉప్మా) деп аталады. Сондай-ақ, Ченнаи аймағында, похаға ұқсас күріш кебіндейін қолданғанда, бұл түрді де "авал упма" деп атайды.
Vermicelli upma (қақырық)
Кешкі жеңіл шақырған тағам – кеспе және қызанақ, бұршақ пен сәбізбен жасалған апма.
Үпмаға гугни қосылады .
Одишаның көптеген аймақтарында таңғы асқа сужи апмасы гугнимен бірге беріледі.