Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
19 ғасырдағы неміс драматургі Эрнст Бенджамин Соломон Раупах (21 мамыр 1784 – 18 наурыз 1852) – неміс драматургі.
19th century German dramatist
Ernst Benjamin Salomo Raupach (21 May 178418 March 1852) was a German dramatist.
Өмірбаян
Ол Силезиядағы Лигницке жақын Штраупицте (Струпице) ауыл пасторының ұлы болып дүниеге келді. Лигництегі гимназияда оқыды, ал Галле университетінде теологияны оқыды. 1804 жылы Санкт-Петербургте жеке репетиторлыққа орналасты. Ол кейде неміс лютеран шіркеуінде уағыз айтып, алғашқы трагедияларын жазды. 1817 жылы университетпен байланысты оқу колледжінде неміс әдебиеті мен тарихының профессоры болып тағайындалды. Ресейдегі немістерге қарсы туған қызғаныш, полициялық қадағалауға дейін жеткендіктен, Раупах 1822 жылы Санкт-Петербургтен Италияға сапар шекті. Саяхатының әдеби жемісі – «Италиядан және Италия туралы Хирсемеузельдің хаттары» (1823). Содан кейін Веймарға барды, бірақ Гете оны жылы қабылдамады, ол онда тұру туралы ойынан бас тартып, 1824 жылы Берлинде қоныстанды. Өмірінің соңына дейін осы қалада тұрып, сахна үшін шығармалар жазды, оның шығармалары жиырма жыл бойы Пруссия астанасындағы театр өнеріне зор ықпал етті, тіпті толық бақылауда болды деуге болады. Ол 1852 жылдың 18 наурызында Берлинде қайтыс болды.
He was born at Straupitz (Strupice), near Liegnitz in Silesia, a son of the village pastor. He attended the gymnasium at Liegnitz, and studied theology at the university of Halle. In 1804 he obtained a tutorship in St Petersburg. He preached at times in the German Lutheran church, wrote his first tragedies, and in 1817 was appointed professor of German literature and history at a training college in connection with the university. Owing to an outburst of jealousy against Germans in Russia, culminating in police supervision, Raupach left St Petersburg in 1822 and undertook a journey to Italy. The literary fruits of his travels were Hirsemeuzels Briefe aus und über Italien (Hirsemeuzel's Letters from and about Italy, 1823). He next visited Weimar, but, being coldly received by Goethe, abandoned his idea of living there and settled in 1824 in Berlin. Here he spent the remainder of his life, writing for the stage, which for twenty years he greatly influenced, if not wholly controlled, in the Prussian capital. He died in Berlin on 18 March 1852.
Шығармалары
Раупах трагедиялар мен комедиялар жазды; алғашқыларының ішінде Die Fürsten Chawansky (1818), Der Liebe Zauberkreis (1824), Die Leibeigenen, oder Isidor und Olga (1826), Rafaele (1828), Der Nibelungenhort (1834) және Die Schule des Lebens (1841), ал соңғыларының ішінде Die Schleichhändler (1828) және Der Zeitgeist (1830) шығармалары зор танымалдылыққа ие болды. Оның есімімен ең көп байланысты тарихи драмалар – "Гохенштауфендер" (1837–38), Фридрих фон Раумердің "Гохенштауфендер тарихы" атты еңбегіне негізделген 15 драмалық пьесадан тұратын цикл және "Кромвель" трилогиясы (1841–44). Раупахтың "Laßt die Todten ruhen" (1823) шығармасы Minerva журналында жарияланған ертедегі вампирлік прозалық әңгіме, ол көп ұзамай ағылшын тіліне "Өлілерді оятпа" деп аударылды. Неміс ғалымдары Раупашты автор деп тұрақты түрде көрсеткеніне қарамастан, көп жылдар бойы ағылшын тілді әлемде бұл шығарма Людвиг Тикке қатысты деп есептелді. Оның ерте шығармаларының ішінде Die Gefesselten (1821) және Die Freunde (1825) ерекше аталады. Оның комедияларының арасында Denk' an Cäsar және Schelle im Monde фарстары да бар. Оның өлімнен кейін жарық көрген шығармалары: Der Kegelspieler (1853); Mulier Taceat in Ecclesia, трагикомедия (1853); және Saat und Frucht (1854). "Мюллер мен баласы" драмасы ХХ ғасырдың басында да сахнада қойылды. Раупах барлығы сексенге жуық пьеса, сондай-ақ хаттар мен өлеңдер жазды. Оның жинақталған драмалары Dramatische Werke ernster Gattung (16 том, 1830–43) және Dramatische Werke komischer Gattung (4 том, 1829–35) аттарымен жарық көрді.
Raupach wrote both tragedies and comedies; of the former, Die Fürsten Chawansky (1818), Der Liebe Zauberkreis (1824), Die Leibeigenen, oder Isidor und Olga (1826), Rafaele (1828), Der Nibelungenhort (1834) and Die Schule des Lebens (1841), and of the latter Die Schleichhändler (1828) and Der Zeitgeist (1830) are pieces which enjoyed great popularity. The historical dramas with which his name is chiefly associated are Die Hohenstaufen (1837–38), a cyclus of 15 dramatic pieces founded on Friedrich von Raumer's Geschichte der Hohenstaufen, and the trilogy Cromwell (1841–44). Raupach's "Laßt die Todten ruhen" (1823) published in Minerva magazine, was an early prose vampire story, which was soon translated into English as "Wake not the Dead" in Popular Tales and Romances of the Northern Nations (1823). It was incorrectly attributed to Ludwig Tieck in the English speaking world for many years, despite German scholars consistently identifying Raupach as the author. Also noteworthy among his early pieces are: Die Gefesselten (1821) and Die Freunde (1825). Among his comedies may also be mentioned the farces Denk' an Cäsar and Schelle im Monde. Among his posthumous works are: Der Kegelspieler (1853); Mulier Taceat in Ecclesia, a tragi comedy (1853); and Saat und Frucht (1854). The drama Der Müller und sein Kind was still on the stage in the early 20th century. Raupach wrote in all about eighty plays, besides letters and poems. His collected dramas appeared under the title Dramatische Werke ernster Gattung (16 vols., 1830–43) and Dramatische Werke komischer Gattung (4 vols., 1829–35).
Бағалау
1911 жылғы «Британ энциклопедиясының» он бірінші басылымы оның комедиялары мен трагедияларының танымалдылығын шеберлікпен сахналық өңдеуіне байланыстырды, бірақ тарихи драмаларын тыңғысыз қарастырды. Мақалада Раупахтың театрлық эффектілер мен жағдайларды жақсы білетіні мойындалды, бірақ ол шіркеу мен мемлекеттің бөлінуін қолдау мақсатымен тарихи фактілерді бұрмалағанына наразылық білдірілді. 1905 жылғы «Жаңа халықаралық энциклопедия» оның шығармаларында сахналық эффектілерді жақсы білу, жаңа және қызықты жағдайларды табу қабілеті және сөздік шеберлік тамаша деңгейде екенін көрсеткенін атап өтті.
The 1911 Encyclopædia Britannica Eleventh Edition attributed the popularity of his comedies and tragedies to their skillful dramatic handling, but thought the historical dramas cited superficial in treatment. The article conceded a great knowledge of theatrical effect and situations to Raupach, but complained that he contorted historical facts in order to foster support for the separation of church and state. The 1905 New International Encyclopedia thought his writings display great knowledge of stage effect, a talent for the invention of new and interesting situations, and a fine play of verbal wit.