Кіріспе

Польша философы және логигі (1890–1963) Казимеж Айдукевич (12 желтоқсан 1890 – 12 сәуір 1963) – Польша философы және логигі, Львов–Варшава логикалық мектебінің көрнекті өкілі. Ол семантика саласында көптеген жаңа идеялардың авторы болды. Олардың ішінде категориялық грамматика бар, ол табиғи тілдің синтаксисін және (тікелей емес) семантикасын талдауға арналған өте икемді құрылымды ұсынады және формальды лингвистикадағы зерттеулерге әлі де үлкен әсер етеді. Айдукевичтің ғылыми зерттеу салалары модельдер теориясы және ғылым философиясы болды.

Өмірбаян

Айдукевич 1890 жылы Галисиядағы Тарнополь қаласында дүниеге келді. Бұл кезде Польшаның бөлінуі салдарынан, аталған аймақ Австрия-Венгрияға (Австриялық бөлігі) қосылған болатын. Әкесі жоғары лауазымды мемлекеттік қызметкер еді. Айдукевич Львов университетінде оқыды және Варшава мен Познаньде дәріс берді. Ол Канттың кеңістік философиясы бойынша диссертация қорғап, доктор ғылымының кандидаты атағын алды. 1948 жылдан 1952 жылға дейін Познань университетінің ректоры қызметін атқарды. Ол Studia Logica журналын қазіргі түрінде құрушылардың бірі болды және 1953 жылдан өмірінің соңына дейін оны редакциялады.

Жұмыс

Өзінің алғашқы эпистемологиялық жүйесінде, оны ол Радикалды конвенционализм деп атады, Айдукевич кез келген тілді өрнектер немесе сөйлемдер жиынтығы ретінде талдады, олардың мағынасын анықтайтын және бір өрнектің екіншісімен немесе сыртқы деректермен қатынасын көрсететін логикалық ережелерге ие. Ережелердің үш түрі бар: аксиомалық, дедуктивтік және эмпирикалық. Осы ережелерді сақтау арқылы, тілдің барлық белгілі сөйлемдерін жазуға болады. Дегенмен, кейбір тілдердің сөздік қоры байланыссыз сөйлемдерді тудыруы мүмкін, олар мағыналық ережелермен толыққанды жазылмайды. Сондықтан, тілді қолданғанда, тіпті ғылыми тілді де, тұжырымдамалық аппарат, яғни аудармаға келмейтін мағыналар жиынтығы және шешілуге тиіс мәселелерді таңдау қажет. Осы себепті бұл теория конвенционализмнің бір түрі болып табылады, ал ол радикалды, себебі тіпті қарапайым тәжірибелік мәліметтер де осы тілдік қарастыруларға ұшырайды. Айдукевич 1930 жылдардың барысында бұл теориядан бас тартты.