Кіріспе
Анти-бұзу термині – құқық иелерінің қаламаған тәсілдермен цифрлық өнімді пайдалануға кедергі келтіретін технологиялық тосқауылдарды айналып өтуге тыйым салатын заңдарды білдіреді. Анти-бұзу заңдарын қажет ету 1996 жылы Дүниежүзілік зияткерлік меншік ұйымының Авторлық құқық шартының қабылдануымен бүкіл әлемге тарады.
Anti circumvention refers to laws which prohibit the circumvention of technological barriers for using a digital good in certain ways which the rightsholders do not wish to allow. The requirement for anti circumvention laws was globalized in 1996 with the creation of the World Intellectual Property Organization's Copyright Treaty.
Америка Құрама Штаттары
АҚШ-та Digital Millennium Copyright Act ("DMCA") заңы авторлық құқықтарды қорғауға қатысты шарттардың ережелерін іске асырды, олар интеллектуалдық меншікті көшіруге кедергі келтіретін кейбір технологиялық барьерлерді еңсеруге бағытталған.
Айналып өту құралдарын тарату
Заң сондай-ақ пайдаланушыға қол жеткізуді шектеуші немесе авторлық құқық иесінің құқығын қорғайтын бақылауларды айналып өтуге мүмкіндік беретін құралдарды таратуға тыйым салады.
Басқа құқықтар
Заңда оның ережелері бірқатар қолданыстағы құқықтарды өзгертуге бағытталмағандығы айтылған. 1201-тараудың (c) бөлімінде:
(c) Басқа құқықтар және т.б. әсер етпейді.
(1) Осы тараудың ешбір ережесі осы тарау бойынша авторлық құқықты бұзуға қатысты құқықтарға, шараларға, шектеулерге немесе қорғанысқа, соның ішінде адал пайдалануға әсер етпейді. (2) Осы тараудың ешбір ережесі кез келген технологияға, өнімге, қызметке, құрылғыға, бөлікке немесе оның бір бөлігіне байланысты авторлық құқықты бұзу үшін туындаған орынбасарлық немесе қосымша жауапкершілікті арттырмайды немесе кемітпейді. (3) Осы тараудың ешбір ережесі тұтынушылық электроника, телекоммуникациялық немесе есептеу техникасы өнімінің дизайнының, немесе оның бөліктері мен құрамдас бөліктерінің дизайны мен таңдауының кез келген технологиялық шараға жауап беруді қамтамасыз етуін талап етпейді, егер мұндай бөлік немесе құрамдас бөлік, немесе мұндай бөлік немесе құрамдас бөлік енгізілген өнім (а) (2) немесе (b) (1) тармақшаларында қарастырылған тыйымдарға жатпаса. (4) Осы тараудың ешбір ережесі тұтынушылық электрониканы, телекоммуникацияны немесе есептеу техникасын пайдаланатын қызметке қатысты сөз бостандығы немесе баспасөз бостандығы құқықтарын арттырмайды немесе кемітпейді.
(1) Nothing in this section shall affect rights, remedies, limitations, or defenses to copyright infringement, including fair use, under this title. (2) Nothing in this section shall enlarge or diminish vicarious or contributory liability for copyright infringement in connection with any technology, product, service, device, component, or part thereof. (3) Nothing in this section shall require that the design of, or design and selection of parts and components for, a consumer electronics, telecommunications, or computing product provide for a response to any particular technological measure, so long as such part or component, or the product in which such part or component is integrated, does not otherwise fall within the prohibitions of subsection (a)(2) or (b)(1). (4) Nothing in this section shall enlarge or diminish any rights of free speech or the press for activities using consumer electronics, telecommunications, or computing products.
Әділ пайдалану және айналып өту
DMCA-ны сынға алатындар әділ пайдалануды қамтамасыз ету үшін айналып өтуге нақты ерекшелік болмауын жиі атап көрсетеді. DMCA-ның 103(c)(1) бөлімі (17 U.S.C. Sec. 1201(c)(1)) осы бөлімде авторлық құқықты бұзуға, оның ішінде әділ пайдалануға қатысты құқықтарға, құқық қорғау шараларына, шектеулерге немесе қорғаныстарға ештеңе әсер етпейді деп мәлімдейді. Дегенмен, DMCA-ның айналып өту ережелерін бұзу өзі авторлық құқықты бұзу болып табылмайды, сондықтан айналып өту істерінде әділ пайдалану қорғаныс ретінде көтерілуі мүмкін бе деген мәселе әлі де даулы. Соттар осы мәселеде әртүрлі шешімдер қабылдады. Бірқатар соттар айналып өту әрекеті авторлық құқықты бұзумен байланысты болған жағдайда ғана заң бұзушылыққа жатады деген шешімге келді. Мысалы, Storage Tech. Corp. v. Custom Hardware Eng'g & Consulting, Inc., 421 F.3d 1307, 1318-19 (Fed. Cir. 2005) ісінде Федералдық апелляциялық сот авторлық құқық иесі DMCA бойынша талапты жеңу үшін айналып өту мен авторлық құқықты бұзудың байланысын дәлелдеуі керек деп шешті. Сол сияқты, Chamberlain Group, Inc. v. Skylink Technologies, Inc., 381 F.3d 1178 (Fed. Cir. 2004) ісінде сот айналып өту құрылғысын (сол жағдайда гараж қақпасын ашатын құрылғы) тарату авторлық құқықты бұзуға әкеп соқпағандықтан, айналып өту ережелерін бұзбайды деп тапты. Алайда, DVD шифрлаумен байланысты бірнеше істе соттар айналып өту істерінде әділ пайдалану қорғанысы қолданылмайды деген шешім қабылдады. Universal City Studios v. Reimerdes, 111 F. Supp. 2d 294, 322 (S.D.N.Y. 2000) ісінде сот: «Егер Конгресс әділ пайдалану қорғанысын мұндай әрекеттерге қолдануды көздеген болса, оны нақты айтар еді» деді.
Кері инженерия және айналып өту
DMCA-ның 103-тармағының (f) бөлімі (17 U.S.C. § 1201 (f)) қорғалған бағдарламаны басқа бағдарламалармен өзара іс-қимыл жасау үшін (яғни ақпарат алмасу және пайдалану) қалай жұмыс істейтінін анықтау мақсатында кері инжиниринг жасауға рұқсат береді. Бұл бөлімде мыналар көрсетілген:
(f) Кері инжиниринг.
(1) (a)(1)(A) тармақшасының ережелеріне қарамастан, компьютерлік бағдарламаның көшірмесін заңды түрде пайдалану құқығын алған адам, бұл атау бойынша заңбұзушылыққа жол бермесе, бағдарламаның тәуелсіз жасалған компьютерлік бағдарламаның басқа бағдарламалармен өзара іс-қимыл жасау қабілеттілігіне жету үшін қажетті және бұрын айналып өтуші адамға қолжетімді болмаған элементтерін анықтау және талдау мақсатында, бағдарламаның белгілі бір бөлігіне қолжеткізуді тиімді түрде бақылайтын технологиялық шараны айналып өтуге құқылы. (2) (a)(2) және (b) тармақшаларының ережелеріне қарамастан, адам (1) тармақта көрсетілген сәйкестендіру мен талдауды жүзеге асыру үшін немесе тәуелсіз жасалған компьютерлік бағдарламаның басқа бағдарламалармен өзара іс-қимылын қамтамасыз ету мақсатында, технологиялық шараны айналып өтуге немесе технологиялық шарамен қамтамасыз етілген қорғанысты айналып өтуге қажетті технологиялық құралдарды әзірлеуге және пайдалануға құқылы, егер мұндай құралдар осындай өзара іс-қимылды жүзеге асыру үшін қажет болса және бұл осы тарау бойынша заңбұзушылыққа жатпаса. (3) (1) тармақта рұқсат етілген әрекеттер арқылы алынған ақпарат және (2) тармақта рұқсат етілген құралдар, егер (1) немесе (2) тармақтарында көрсетілген адам мұндай ақпаратты немесе құралдарды тек тәуелсіз жасалған компьютерлік бағдарламаның басқа бағдарламалармен өзара іс-қимылын қамтамасыз ету мақсатында және осы бөлімнен басқа қолданыстағы заңдарды бұзбайтын және осы тарау бойынша заңбұзушылық жасамайтын жағдайда басқаларға қолжетімді етуге болады. (4) Осы тармақша мақсатында "өзара іс-қимыл" термині компьютерлік бағдарламалардың ақпарат алмасу қабілетін және осындай бағдарламалардың алмастырылған ақпаратты өзара пайдалану қабілетін білдіреді.
(1) Notwithstanding the provisions of subsection (a)(1)(A), a person who has lawfully obtained the right to use a copy of a computer program may circumvent a technological measure that effectively controls access to a particular portion of that program for the sole purpose of identifying and analyzing those elements of the program that are necessary to achieve interoperability of an independently created computer program with other programs, and that have not previously been readily available to the person engaging in the circumvention, to the extent any such acts of identification and analysis do not constitute infringement under this title. (2) Notwithstanding the provisions of subsections (a)(2) and (b), a person may develop and employ technological means to circumvent a technological measure, or to circumvent protection afforded by a technological measure, in order to enable the identification and analysis under paragraph (1), or for the purpose of enabling interoperability of an independently created computer program with other programs, if such means are necessary to achieve such interoperability, to the extent that doing so does not constitute infringement under this title. (3) The information acquired through the acts permitted under paragraph (1), and the means permitted under paragraph (2), may be made available to others if the person referred to in paragraph (1) or (2), as the case may be, provides such information or means solely for the purpose of enabling interoperability of an independently created computer program with other programs, and to the extent that doing so does not constitute infringement under this title or violate applicable law other than this section. (4) For purposes of this subsection, the term "interoperability" means the ability of computer programs to exchange information, and of such programs mutually to use the information which has been exchanged.
Атақты істер
Universal v. Reimerdes
АҚШ v. ElcomSoft және Sklyarov
United States v. ElcomSoft and Sklyarov
Сын
Electronic Frontier Foundation (EFF) DMCA-ның құрылғыны айналып өтуге қарсы баптарын сынап, олардың "еркін сөзді және ғылыми зерттеулерді тежейтінін", адал пайдалану құқығына қауіп төндіретінін, бәсекелестік пен жаңаруларға кедергі келтіретінін, сондай-ақ компьютерлік шабуылға қатысты заңдарға араласатынын айтты.
Атақты істер
Стивенс против Sony ісінде, PlayStation-да басқа аймақ коды бар ойындарды ойнауға мүмкіндік беретін құрылғы, авторлық құқықты қорғау заңдарын бұзбайды, себебі PlayStation-ның ішкі механизмі авторлық құқықты бұзуға тікелей кедергі келтірмеген.