Ақпараттық құқық: Медиа мен технологияның шығармашылықты шектеуі

Кіріспе

Лоуренс Лессигтің "Еркін мәдениет: Үлкен медиа технология мен заңды мәдениетті бақылауға және шығармашылықты шектеуге қалай пайдаланады" кітабы (Free Culture: The Nature and Future of Creativity) – 2004 жылы 25 наурызда Creative Commons Attribution/Коммерциялық емес лицензиясы бойынша интернетте жарық көрген заң профессоры Лоуренс Лессигтің 2004 жылғы кітабы. Бұл кітап 1974 жылдан бері авторлық құқықтардың бес маңызды өлшемде қалай кеңейгенін көрсетеді:
ұзақтығы (32 жылдан 95 жылға дейін),
ауқымы (баспагерлерден дерлік барлық адамдарға дейін),
жеткізілім (компьютердегі кез келген көрініске дейін),
бақылау (соның ішінде «туынды жұмыстар» осыншалықты кең түрде анықталған, сондықтан кез келген жаңа мазмұн авторлық құқықтың иесі тарапынан «туынды жұмыс» ретінде сотқа берілуі мүмкін), және
медиа индустриясының шоғырлануы мен интеграциясы. Сондай-ақ, бұл индустрия ірі медиа корпорацияларға қарсы бәсекелестікті шектеу үшін заң жүйесін қалай табысты қолданғанын көрсетеді:
колледж студенттеріне шамамен 100 миллиард долларға дейін талап қойылды, себебі олардың іздеу жүйелерін жақсартуы университет желісіндегі адамдарға басқалардың «қоғамдық» папкасына салған авторлық құқықты музыканы табуды жеңілдетті; MP3.com-ға кеңес берген заңгерлерге, клиент жүктеген MP3 файлының тек клиент тіркелген компьютерлерге таратылуы заңды деп санайтын негіздері бар екенін және Napster-ді қаржылаған венчурлық капиталистерге. Нәтижесінде «ғылым мен пайдалы өнердің дамуын» тежейтін құқықтық және экономикалық орта қалыптасты, бұл АҚШ Конституциясында көрсетілген мақсатқа кері. Бүгінде тағы бір Микки-Маусты жасау мүмкін болмас, өйткені оның ертедегі мультфильмдерінің тақырыптарының көптегені қолданыстағы авторлық құқыққа ие материалдың «туынды жұмыстары» деп есептелуі мүмкін (кітаптың қатаң мұқабасының субтитрінде және осы кітаптағы көптеген мысалдарда көрсетілгендей).

Қорытынды

Бұл кітап Лессигтің жеңіліс тапқан Элдред пен Эшкрофт арасындағы АҚШ Жоғарғы Сотының шешімінің нәтижесі. АҚШ Конституциясының 1-бабы, 8-тармағы, 8-бөлімінде былай делінген: "Конгресс ғылым мен өнердің дамуын ілгерілетуге, авторлар мен өнертапқыштарға олардың жазбалары мен жаңалықтарына белгілі бір мерзімге эксклюзивті құқық беру арқылы өкілеттік алады". Өткен ғасырда Конгресс авторлық құқық заңын бірнеше жолмен кеңейтті. Бір жолы – "төлемдермен" мерзімін ұзарту болды. Тағы бір жолы – көшіруді ғана емес, "туынды жұмыстарды" жасауды да қамту арқылы ауқымын кеңейту болды. Бұл соңғы кеңейту соншалықты екіұшты, ол авторлық құқықтардың үлкен портфеліне ие компаниялардың билікті зәулім пайдалануына мүмкіндік береді. Мысалы, Америка Жазба Индустриясының қауымдастығы Ренсселер политехникалық институтының (RPI) бірінші курс студентін RPI ішінде ғана қолданылатын іздеу жүйесін жақсартқаны үшін 12 000 долларға сотқа берді. Лессиг тағы бір мысал келтіреді, онда Fox деректі фильмдегі кадрдың бір бұрышында теледидарда ойнап тұрған "Симпсондар" бейнеклипін пайдалану құқығы үшін 10 000 доллар талап етті. Бейнеклиптерден коллаж жасаған кез келген адам, егер коллаж авторлық құқыққа ие нәрсенің "туынды жұмысы" болып табылса немесе коллажда авторлық құқыққа ие кадр бар екеніне байланысты ұқсас сотқа шақырылуы мүмкін. Лессиг бұл АҚШ Конституциясын бұза отырып, шығармашылық өнер мен мәдениеттің өсуін айтарлықтай шектейді деп санайды; Жоғарғы Сот Конгресс мұндай жағдайларда бәсекелес мүдделерді дұрыс теңестіруге конституциялық құқылы екеніне үкім шығарды. "Еркін мәдениет" кітабының алғы сөзінде Лессиг бұл кітапты өзінің бұрынғы кітабы "Кодекс және киберкеңістіктің басқа заңдарымен" салыстырады, онда бағдарламалық жасақтаманың заң әсері бар екені айтылған. Лессиг "Еркін мәдениеттің" мазмұны басқаша, өйткені ол "Интернеттің біздің дәстүріміздің маңызды бөлігіне тигізген әсері туралы, және, ғалым үшін мойындау қиын болғанымен, одан да маңызды" екенін жазады (14-бет).

This book is an outgrowth of the U. S. Supreme Court decision in Eldred v. Ashcroft, which Lessig lost. Article I, Section 8, Clause 8 of the U. S. Constitution says, "The Congress shall have Power to promote the Progress of Science and useful Arts, by securing for limited Times to Authors and Inventors the exclusive Right to their respective Writings and Discoveries." Several times in the past century, Congress has extended the copyright law in several ways. One way was to extend the term "on the installment plan". Another was to broaden the scope to include not only copying but creating "derivative works". This latter broadening is so ambiguous that it provides a foundation for massive abuse of power by companies holding large copyright portfolios. For example, the Recording Industry Association of America sued a freshman at Rensselaer Polytechnic Institute (RPI) for $12,000 for improving a search engine used only inside RPI. Lessig cites another example where Fox demanded $10,000 for the rights to use a 4.5 second video clip with The Simpsons playing on a television in a corner of a scene in a documentary. Anyone producing a collage of video clips can potentially be similarly sued on the grounds the collage is a "derivative work" of something copyrighted or that the collage contains a shot that is copyrighted. Lessig argues that this substantially limits the growth of creative arts and culture, in violation of the US Constitution; the Supreme Court ruled that Congress has the constitutional authority to properly balance competing interests on cases like this. In the preface of Free Culture, Lessig compares this book with a previous book of his, Code and Other Laws of Cyberspace, which propounded that software has the effect of law. Free Culture's message is different, Lessig writes, because it is "about the consequence of the Internet to a part of our tradition that is much more fundamental, and, as hard as this is for a geek wanna be to admit, much more important." (pg. xiv)

Профессор Лессиг зияткерлік меншік саласындағы пираттық пен меншік ұғымдары арасындағы қақтығысты, оны қазіргі "заң шығарудың өте күңкіреген процесі" деп атайды, осы процесті көптеген елдерде капитал жинауға қызығушылық танытатын және идеяларды еркін алмасуға мүдделі емес көпұлттық корпорациялар басып алған. Кітап сондай-ақ оның Элдредтің ісін қудалауын және Элдред заңын, сондай-ақ Қоғамдық Доменді кеңейту заңын немесе Авторлық құқықты дерегуляциялау заңын әзірлеуге жасаған әрекеттерін баяндайды. Лессиг кітабын қорытындылай келе, қоғам ақпараттық қоғамға айналғанда, осы қоғамның еркін немесе феодалдық болатынын шешу үшін таңдау жасау қажет екенін айтады. Соңғы сөзінде ол еркін бағдарламалық жасақтаманың пионері Ричард Столлман мен оның Еңбек құралының мазмұнды қолжетімді ету моделі капиталистік тәсілге қарсы емес екенін айтады, бұл Westlaw және LexisNexis сияқты корпоративтік модельдерге абоненттерге ақы төлеуге мүмкіндік береді, бұл материалдар негізінен қоғамдық доменде болғанымен, оның ұйымы жасаған Creative Commons сияқты лицензиялармен қамтамасыз етілген. Ол сондай-ақ авторлық құқықтың мерзімін қысқартуды және туынды құқықтарды шектеуді, мысалы, баспагердің автордың кітабының коммерциялық емес мақсаттарда интернеттегі көшірмелерін жариялауын тоқтату мүмкіндігін шектеуді және авторлардың пайдалану статистикасына негізделген өздерінің туындылары үшін тікелей авторлық сыйақы алуын қамтамасыз ету үшін міндетті лицензиялау схемасын құруды ұсынады, Гарвард құқық мектебінің профессоры Уильям Фишер ұсынған, Ричард Столлманның ұзақ уақыт бойы ұсынып келе жатқан салық салу схемасына ұқсас.

Мәдени ауытқуды енгізу және анықтау

Лессиг "еркін мәдениетті" "еркін сөйлеуге" ұқсас деп анықтайды, яғни шектеусіз. Еркін мәдениет өзінің шығармашыл және жаңашыл тұлғаларын тікелей және жанама түрде қолдайды және қорғайды. Ол шығармашыл және инновациялық өнерпаздарға зияткерлік меншік құқығын беру арқылы тікелей қолдау көрсетеді. Ол оларға тікелей емес қолдау көрсетеді, яғни, авторлар мен инноваторлар өткен авторлардан мүмкіндігінше еркін болуын қамтамасыз етеді. "Рұқсат мәдениеті" - еркін мәдениеттің қарама-қарсысы; рұқсат мәдениеті жағдайында, шығармашылдар мен инноваторлар тек өткендегі шығармашылдардың рұқсатымен ғана жасай алады және жасай алады - олар күшті шығармашылдар ма, жоқ па. Лессиг осы екі мәдениеттің табиғатын түсінуге көмектесетін екі мысал келтіреді. Біріншісінде ол "еркін мәдениеттің" мысалы ретінде ұшақ операторларының жер иелері жердің үстіндегі ауаға да иелік етеді және содан кейін ұшуды тыйым сала алады деген ескі заңға қалай мойынсұнуға тура келмегенін сипаттайды. Екіншісінде ол "рұқсат беру мәдениетінің" мысалы ретінде RCA президенті Дэвид Сарноффтың АҚШ үкіметін Эдвин Говард Армстронг ойлап тапқан бәсекелес кең жолақты FM радиосын іске қосуды кейінге қалдыруға көндіргенін сипаттайды. Ол мұны жаңа өнертабысты жасаған адамның бұрынғы өнертапқыштан "рұқсат" сұрауға мәжбүр болуының мысалы ретінде сипаттады. Еркін мәдениет пен рұқсат мәдениетінің бір-біріне ұқсамайтын ерекшеліктері мәдениеттің қалай жасалуына әсер етеді. Еркін мәдениетте инноваторлар бұрынғы шығармалар негізінде шығармашылықпен айналыса алады және зияткерлік меншік құқығын бұзу туралы алаңдамайды. Рұқсат беру мәдениеті бойынша инноваторлар бұрыннан жасалған шығармаларды құру немесе өзгерту үшін алдымен бұрынғы авторлардан "рұқсат" алуы керек. Көбінесе жаңашыл адам бұрынғы шығармашылға ақы төлеп, жалғастыруға қажетті рұқсатты алуы керек. Егер бұрынғы автор жаңашылға рұқсат беруден бас тартса, бұрынғы автор өзінің зияткерлік меншік құқықтарын жүзеге асыру үшін үкіметке шағым жасай алады. Әдетте, зияткерлік меншік құқығы өндірілген және сатылатын немесе сатылуға арналған мәдениетті қорғайды. Мәдениеттің бұл түрі "коммерциялық мәдениет" болып табылады, ал заңның басты назардағы бөлігі "коммерциялық емес қызмет" емес, коммерциялық шығармашылыққа бағытталған. Бастапқыда заң "жаратқыштарға шығармашылық жұмыстарына айрықша құқық беру арқылы олардың ынтасын қорғады, осылайша олар бұл айрықша құқықтарды коммерциялық нарықта сата алады". Бұл қорғау әлдеқайда кеңінен таралған, бұл Armstrong/RCA мысалында көрінеді. Лессиг АҚШ-тың тез арада рұқсат мәдениетіне айналып бара жатқанын айтады, бірақ ол интернетті қазіргі заманғы Армстронг ретінде көреді: ол дәстүрлі инноваторға қарсы шығып, кез-келген рұқсаттардан немесе қатаң ережелерден арылуға тырысады. Интернет инновациялық мәдениетті әлдеқайда белсенді және бәсекеге қабілетті ете алады, бұл өздерінің зияткерлік меншік құқықтарын нығайтуға инвестиция салған кез келген ірі корпорациялар үшін қиын: "Интернеттің коммерциялық және коммерциялық емес мәдениетті жасау және бөлісу тәсілін өзгертуге қаупі бар корпорациялар заң шығарушыларды оларды қорғау үшін заң қолдануына итермелеу үшін бірікті". Интернет коммерциялық және коммерциялық емес мәдениеттің жаппай өндірісін жеңілдетті. Әдетте осы өндірісті басқаратын корпорациялар өз мүдделерін қорғау үшін заң шығарушыларға заңдарды өзгерту үшін қысым көрсету арқылы әрекет етті. Бұл корпорациялардың қорғауы - бұл шығармашылдарды қорғау емес, керісінше, оларды тікелей қауіпке ұшырататын бизнестің белгілі бір түрлеріне қарсы қорғау. Лессигтің уайымы - интеллектуалдық меншік құқығы меншік түрін қорғамайды, керісінше жеке мүдделерді бақылау арқылы қорғайды. Ол Бірінші түзету авторларды мемлекеттік бақылаудан қорғайды және авторлық құқық, дұрыс теңдестірілген кезде, авторларды жеке бақылаудан қорғайды деп жазады. Интеллектуалдық меншік құқықтарының кеңейуі Америкадағы шығармашылыққа қатысты барлық ережелерді күрт арттырады, инновацияларды тұншықтырады, себебі инноваторлар шығармашылық жұмыстарына рұқсат алуы керек. "Азаттық мәдениет" пираттық және меншік тақырыптарын қамтиды. Лессиг алғашқы сөзінің соңында былай деп жазады: "Менің осы кітапта қорғап отырған еркін мәдениетім - анархия мен бақылау арасындағы тепе-теңдік. Еркін мәдениет, еркін нарық сияқты, меншікке толы. Бұл заңда мемлекет тарапынан орындалатын меншік және келісімшарт ережелері жазылған. Бірақ егер еркін нарық өз меншігімен феодалдық болып кетсе, еркін мәдениет те оны анықтайтын меншік құқығындағы экстремизммен бұзылуы мүмкін".

Lessig defines "free culture" as analogous to "free speech" – that is, unrestricted. A free culture supports and protects its creators and innovators directly and indirectly. It directly supports creators and innovators by granting intellectual property rights. It indirectly supports them by ensuring that follow on creators and innovators remain as free as possible from the creators of the past by limiting how extensive intellectual property rights are. A "permission culture" is the opposite of a free culture; in a permission culture, creators and innovators are only able to create and innovate with the permission of creators of the past – whether they are powerful creators or not. Lessig presents two examples that provide some insight into the nature of these dueling cultures. In the first, an example of "free culture", he describes how aircraft operators did not have to abide by an old law that land owners also owned the air above the property and thus could forbid overflight. In the second, an example of a "permission culture", he describes how David Sarnoff, president of RCA, managed to persuade the United States government to delay the deployment of the rival wideband FM radio, invented by Edwin Howard Armstrong. He describes this as an example of how the inventor of a new invention can be forced to request "permission" from a previous inventor. The disparate features of a free culture and a permission culture affect how culture is made. In a free culture, innovators are able to create – and build upon past creations – without the worry of infringing upon intellectual property rights. In a permission culture, innovators must first request "permission" from past creators in order to build upon or modify past creations. Oftentimes, the innovator must pay the past creator in order to obtain the permission needed to proceed. If the past creator refuses to grant permission to the innovator, the past creator may appeal to the government to enforce their intellectual property rights. Typically, intellectual property rights protect culture that is produced and sold, or made to be sold. This type of culture is "commercial culture", and the focus of the law is typically on commercial creativity rather than "non commercial activity". Initially, the law, "protected the incentives of creators by granting them exclusive rights to their creative work, so that they could sell those exclusive rights in a commercial marketplace." This protection has become far more extensive, as is evinced in the Armstrong/RCA example. Lessig argues that the United States is rapidly becoming a permission culture, though he sees the internet as a modern day Armstrong: it challenges the traditional innovator and seeks to break free of any permissions or strict regulations. The internet can provide a vastly more vibrant and competitive innovation culture, and this is troublesome for any large corporations that have invested in fortifying their intellectual property rights: "Corporations threatened by the potential of the internet to change the way both commercial and noncommercial culture are made and shared have united to induce lawmakers to use the law to protect them." The internet has facilitated the mass production of culture, both commercial and noncommercial. Corporations that had traditionally controlled this production have reacted by pressuring legislators to change the laws to protect their interests. The protection that these corporations seek is not protection for the creators, but rather protection against certain forms of business that directly threaten them. Lessig's worry is that intellectual property rights will not be protecting the right sort of property, but will instead come to protect private interests in a controlling way. He writes that the First Amendment protects creators against state control and copyright law, when properly balanced, protects creators against private control. Expansive intellectual property rights stands to dramatically increase all regulations on creativity in America, stifling innovation by requiring innovators to request permission prior to their creative work. Free Culture covers the themes of piracy and property. Lessig writes at the end of the preface, " the free culture that I defend in this book is a balance between anarchy and control. A free culture, like a free market, is filled with property. It is filled with rules of property and contract that get enforced by the state. But just as a free market is perverted if its property becomes feudal, so too can a free culture be queered by extremism in the property rights that define it."

Контурлық

Келесі мәліметтер кітаптың түрлі бөлімдерін қысқаша сипаттайды.

Алдынғы сөз

Лессиг қоғамның болашағына АҚШ заңдары мен әкімшілігінің соңғы өзгерістері, соның ішінде АҚШ Федералды Байланыс Комиссиясының бұқаралық ақпарат құралдарына меншік құқығын шоғырландыруға мүмкіндік беретін шешімдері қауіп төндіріп отырғанын айтады. Лессиг мемлекеттік билікпен қамтамасыз етілетін меншік, ережелер және меншікке қатысты шарттарға ие, бақылау мен анархия арасындағы тепе-теңдікті сақтайтын еркін мәдениетті қорғауды мақсат етеді. Анархия – бұл басқалардың меншігін пайдалануға және оны дамытуға рұқсат берілгенде өсіп-өркендей алатын мәдениет. Дегенмен, меншік құқығына қатысты экстремизм еркін нарықтың феодалдық меншігін қайталай бастағанда бұл мәдениет түсініксіз және алаңдатарлық болып көрінуі мүмкін.

Кіріспе

Лессиг еркін мәдениет пен рұқсаттамалар мәдениеті арасындағы айырмашылықты көрсететін екі мысал келтіреді – кітап бойында кеңейтіліп қарастырылатын екі тақырып. (Кіріспе және мәдени өзгерістің анықталуына қараңыз)

1-тарау. Жаратушылар

Лессиг бірінші тарауда авторларды «көшірмешілер» деп анықтайды, олар бұрынғы шығармашылықты қарызға алып, «оларды қоршаған шығармашылықтың үстіне салады, көбінесе рұқсатсыз және бастапқы авторға сыйақы төлемей». Тарау бойында Лессиг «барлық мәдениеттер белгілі бір дәрежеде еркін» деген ойды дамытады, Америка және Жапония мәдениеттерінен, атап айтқанда Дисней мен доджинси комикстерінен мысалдар келтіреді. Микки Маустың алғашқы коммерциялық сәттілігі 1928 жылы шыққан «Стимбоут Вилли» фильмімен келді. Ол, ішінара, сол жылдың басында Бастер Китон шығарған «Steamboat Bill, Jr.» үнсіз фильмін пародиялады. Қазіргі АҚШ заңдары бойынша «Стимбоут Вилли» «туынды жұмыс» ретінде «Steamboat Bill, Jr.» авторлық құқығын бұзғаны үшін сотқа шақырылуы мүмкін. Алайда, 1928 жылғы авторлық құқық заңдары бойынша, мұндай мәдени өнім жасау ешқандай мәселе тудырмады. Бұл өзгеріс шығармашылыққа теріс әсер етіп, орнықты медиа компанияларға бәсекелестікті азайтуға көмектесті, бұл «Free Culture» кітабының бастапқы қатаң мұқабалық басылымының тақырыбында көрсетілген. Сол сияқты, қарқынды жапондық комикс нарығында, «жарияланымдардың 40 пайызы комикстер, ал жарияланымдардан түсетін кірістің 30 пайызы комикстерден» алынады, басты қозғаушы күш – «доджинси», ол көшірушілік техниканың бір түрі. Бірақ «доджинси» деп танылу үшін «суретші көшіріп жатқан өнерге үлес қосуы керек. Доджинси суретшілері өздері өзгерткен жұмыстарының иелерінен рұқсат алмайды, бірақ олардың жұмысы жалпы мәдени өнімді дамытуға көмектеседі». Бұл заңсыз, бірақ мәдени тұрғысынан маңызды нарық Жапонияда гүлденеді, өйткені ол негізгі комикс жасаушыларға көмектеседі. Негізгі нарық та туынды доджинси нарығына қарамастан өркендейді. Бұл өрбудегі заңсыз нарыққа қарсы күресу негізгі нарық үшін де қиындықтар тудырар еді; осы екі шығармашылық жүйе бір-бірімен үйлесімді өмір сүруді үйренді, бір-біріне пайда әкелді. Лессиг «біздің мәдениетіміз еркін болды [бірақ] енді одан да аз болып барады» деген оймен аяқтайды. Егер АҚШ-та заң комикс жасау индустриясындағы шағын бәсекелестерді үлкен комикс өндіруші компанияларға қарсы жазалау және қорқыту үшін жиі қолданылмаса, комикс жасау индустриясы гүлденер ме еді?

Lessig devotes the first chapter to defining creators as 'copycats' who borrow and "build upon the creativity that went before and that surrounds them now partially done without permission and without compensating the original creator." Throughout the chapter Lessig develops on a theme that "all cultures are free to some degree," by expounding on key examples from the American and Japanese cultures, namely Disney and doujinshi comics, respectively. The first commercial success of Mickey Mouse came with Steamboat Willie, released in 1928. In part, it parodied the silent film Steamboat Bill, Jr., released earlier that year by Buster Keaton. Under current US law, Steamboat Willie might be challenged for copyright violation as a "derivative work" of Steamboat Bill, Jr. However, under copyright laws in 1928, this type of cultural production was unproblematic. This change has had a chilling effect on creativity, serving to reduce competition to the established media companies, as suggested by the subtitle to the original hardback edition of Free Culture. Similarly, in the vigorous Japanese comic market, where "Some 40 percent of publications are comics, and 30 percent of publication revenue derives from comics", one main driving force is 'doujinshi', which is a kind of copycat technique. However, to qualify as doujinshi, "the artist must make a contribution to the art he copies Doujinshi are plainly 'derivative works.'" The doujinshi artists almost never get the permission of those who own the works they modify, though their work is seen to contribute to the overall cultural production. This illegal, though culturally significant, market flourishes in Japan because it helps the mainstream comic creators. The mainstream market flourishes as well despite the derivative doujinshi market. Fighting this burgeoning illegal market would spell trouble for the mainstream market as well; these two systems for creating have learned to live somewhat harmoniously with one another, to each other's benefit. Lessig concludes with a thought that "ours was a free culture [that] is becoming much less so." So, would the US have a more vibrant industry in creating comics if the law were not used as often here to punish and intimidate small competitors to the big business producing comics?

2-тарау. "Көптеп көшірушілер"

2-тарауда технологияның мәдениетке тигізетін әсері және оның таралуына ықпал ететін құқықтық орта талқыланады. Лессиг Джордж Истменнің «Кодак» өнертабысын фотосуретті дамытқан технология ретінде, сондай-ақ бастапқыда тек элиталық топқа ғана қолжетімді болған өзіндік өрнек беру мүмкіндігін қарапайым азаматтарға сыйлап, маңызды әлеуметтік өзгерістерге әкелгенін айтады. Лессиг осы гениальдылыққа мүмкіндік берген сол кездегі құқықтық ортаны зерттейді: фотографтарға суретке түсер алдында рұқсат алу қажет пе, жоқ па деген мәселені шешу қиын болғандықтан, құқықтық жүйе «қарақшылардың пайдасына» шешім қабылдады. Бостандық – бұл жағдайдың басымдығы болды. Лессиг заңдық ахуал басқаша болғанда, «өзіндік өрнек берудің демократиялық технологиясының осы деңгейде дамуы мүмкін болмас еді» деген пікір білдіреді. Өзіндік өрнек беру демократиясы – осы тараудың негізгі тақырыбы. Лессиг ХХІ ғасырда білім алу, өмір сүру және қарым-қатынас жасау үшін медианы түсіну және белсенді пайдалануды дамытуға бағытталған, «медиа сауаттылығы» деп аталатын технологиялардың түрлі мысалдарын қарастырады; ол медиа сауаттылығын сананы кеңейту және цифрлық теңсіздікті жою құралы ретінде сипаттайды. Интернет мәдениетті дамытатын технологияның жарқын мысалы ретінде ұсынылады. Лессиг үшін Интернет – «суреттер, дыбыстар мен түсініктемелердің жиынтығы, оны бірден кеңінен таратуға болады». Электрондық пошта мен блогтар арқылы Интернет сөз бостандығының кең таралған және әсерлі өлшемін құрайды. Лессигтің алаңдаушылығы – Интернет пен оған ұқсас технологиялар ұсынатын бостандық «осы технологияны шектеуге» бағытталған заңдар арқылы күшейе түсуде.

3-тарау. Каталогтар

3-тарауда Лессинг Джесси Джорданның оқиғасын айтады, ол 2002 жылы Ренсселер политехникалық институтының (RPI) бірінші курс студенті болған. Ол суреттерді, зерттеулерді, жазбаларды, кинофрагменттерді және RPI желісіндегі басқа да алуан түрлі материалдарды іздеуге мүмкіндік беретін іздеу жүйесін жасау арқылы еркін мәдениет талқылауына маңызды үлес қосты. Американың дыбыс жазу индустриясы қауымдастығы (RIAA) Джессиді (және тағы үш студентті) пираттық қылмысы үшін сотқа беріп, оны 12 000 долларлық барлық жинаған ақшасын төлеуге мәжбүрлеген соң, Джесси еркін мәдениетті қолдайтын белсендіге айналды.

4-тарау. "Қорқытшылар"

4-тарауда Лессиг: «Контент индустриясының тарихы – пираттықтың тарихы. Бүгінгі таңдағы ‘үлкен медианың’ барлық маңызды салалары – кино, пластинкалар, радио және кабельді теледидар – осылайша анықталған пираттықтан туған». Бұл Томас Эдисонның патенттерінен құтылу үшін пираттықты қолданған Голливудтың киноиндустриясын қамтиды. Сол сияқты, дискі өнеркәсібі де пираттықтан өркендеді, себебі заңдағы олқылық композиторларға музыкасының көшірмелеріне және оның қоғамдық орындалуына эксклюзивті құқық бергенмен, жаңа фонограф және граммофон технологиялары арқылы көбейтуге рұқсат бермеген. Радио да пираттықтан өркендеді, өйткені радиоиндустриясы ойнаған шығармалар үшін орындаушыларға өтемақы төлеуге міндетті емес. Осылайша, «заң радиостанцияға ештеңе төлемей нәрсе алуға құқық береді», дегенмен радио композиторға төлеуге міндетті. Кабельді теледидар – пираттықтан өркендеген ірі медианың тағы бір мысалы. Он жылдар бойы кабельді компаниялар эфирде таратылған контент үшін ақы төлеуге міндетті емес еді. Жазылған музыкадағыдай, заң ақырында осы мәселені шешті, кабельді компаниялар авторлық құқық иелеріне контенттері үшін белгілі бір баға төлеуге міндеттелді. Лессигтің сөзіне сәйкес, «бүгінгі таңда авторлық құқыққа байланысты зардап шеккен кез келген сала – белгілі бір пираттықтың нәтижесі және оның пайдасын көруші. Әр буын өзінше алғанда, бұрынғы буынның пираттарын қабылдайды – осы күнге дейін».

"Мүлік"

Авторлық құқық – ерекше меншік түрі, себебі ол идеялар мен ой-пікірді еркін пайдалануды шектейді. 6–9 тараулары авторлық құқықтың меншік екенін түсіндіру үшін төрт мысал келтіреді.

6-тарау. Құрылтайшылар

Еуропа елдерінің көпшілігінде авторлық құқық заңдары рухани және әкімшілік билік өкілдерінің баспаханалардың өндірісін бақылауға тырысуымен басталды. Бұл көбінесе монополия беру арқылы іске асырылды. "Генри VIII Киелі кітапты басып шығаруға патент берді". Англияда Корольдік монополияларды тарату тәжірибесі кеңінен танымал болмады және 1642–1651 жылдардағы ағылшын азамат соғысының себептерінің бірі болды. 1774 жылға дейін баспагерлер авторлық құқық мәңгілік деп сенді. Бұл "Аннның заңы [1710 жылы] жарияланған барлық еңбектерге он төрт жылдық авторлық құқық беруге тырысты, автор тірі болса бір рет жаңартылатын, ал бұрын жарияланған барлық еңбектерге жиырма бір жылдық қосымша мерзім берілетін" деген фактіге қарамастан болды. (Ол кездегі авторлық құқық қазіргіден әлдеқайда шектеулі болды, ол тек басқаларға кітапты қайта басып шығаруға тыйым салды; бүгінгідей орындаушылық құқықтар, туынды еңбектер және т.б. кірмейтін.) Анн заңына қарамастан, баспагерлер жалпы құқық бойынша мәңгілік авторлық құқыққа ие екендерін талап етті. Бұл мәселе дау тудырды. "Көптеген адамдар [баспагерлердің] білімді таратуға қолдаған билігі оның таралуына зиян келтіреді деп ойлады". 1774 жылы Лордтар палатасы, бүгінгі АҚШ Жоғарғы соты сияқты, авторлық құқық беру кезінде "Мемлекет [жариялау] эксклюзивті құқығын қорғайды, бірақ ол қоғамға пайда келтірген жағдайда ғана" деп шешім қабылдады. "1774 жылдан кейін жалпыға қолжетімді домен пайда болды".

Туынды шығармалар

Кітап интернетте жарияланғаннан кейін бір күн өткен соң блогер АКМА (А. К. Адам) адамдарға бір тарауды таңдап, оны дауысқа түсіруді ұсынды, өйткені оларға мұндай мүмкіндік берілген еді. Комментарий қалдырған пайдаланушылар белгілі бір тарауларды оқуға ерікті болып келісті. Екі күннен кейін кітаптың көп бөлігі оқылды. Дауыстық өндірістен бөлек, бұл кітап қытай тіліне де аударылды, бұл жобаны Исаак Мао ұсынды және Қытай мен Тайваньнан көптеген блогерлердің бірлескен еңбегімен аяқталды. Басқа аудармалардың ішінде каталон, чех, француз, венгр, итальян, поляк, португал және испан тілдері бар.