Кіріспе

1977 жылғы Doctor Who сериалы

"Фанг Роктың қорқынышы" – британдық ғылыми-фантастикалық телехикая Doctor Who-ның 15-ші маусымының бірінші сериясы. Ол алғаш рет 1977 жылдың 3-24 қыркүйегі аралығында BBC1 арнасында апта сайын төрт бөлімнен көрсетілді. Сериал 20-шы ғасырдың басындағы Англияның ойдан шығарылған Фанг Рок аралында өтеді, онда формасын өзгерте алатын Рутан ғарыздық барлаушы Жерге келіп, планетаны Рутан мен Сонтарандардың соғысында стратегиялық база ретінде пайдалануды жоспарлайды.

Сюжет

Лейлаға Брайтонды көрсету жолында ТАРДИС 20 ғасырдың басында Англияның оңтүстік жағалауындағы Фанг Рок аралына қонады. Маяк дұрыс жұмыс істемейтінін байқаған Төртінші Доктор тергеу жүргізуге және бағыт сұрауға бел буады, себебі ТАРДИС «түманға қатысып, жолын жоғалтқан» сияқты көрінеді. Маякқа келгеннен кейін және өзін таныстырғаннан соң, Доктор күзетшілердің бірі Беннің денесін табады. Қалған екі күзетші – ескі, ырымшыл Рубен мен жас, жіті Винс Хокинс – аралдың жанында аспаннан жарық түскенін хабарлайды. Олар сондай-ақ маяк шамдарына электр тогының ағыны тұрақсыз екенін түсіндіреді және Доктор бірдеңе энергияны жұтып алып отыр деген қорытындыға келеді. Рубен мифтік Жануар туралы үнемі айтуымен жағдайды нашарлатады. Доктор мен Лила зерттеу кезінде Беннің денесін маяктан аралға шығарылғанын көреді, сондай-ақ жақын жердегі балықтарды өлтіргендей көрінетін электрлі жарықтарды байқайды. Электр жарығының тоқтауы генераторлардан энергияның түсіндірілмейтін ағынынан туындайды, нәтижесінде сәнді яхта Фанг Рокқа құлайды. Төрт аман қалған адам маяққа жеткізіледі: босан Харкер, полковник Джеймс Скинсейл, иесі Лорд Палмердейл және оның шаршаған хатшысы Аделаида Лесседж. Уақыт өте келе Палмердейлдің Скинсейлден мемлекеттік құпияларды сатып алғаны және қор биржасына жетелеп, үлкен пайда табуға тырысқаны белгілі болады – сондықтан кеме соншалықты жылдамдықпен сапар шеккен. Харкер мен Доктор Беннің денесін табады және Уақыт Лорды оның шетелдік тіршілік түрінің анатомиялық сабағы ретінде пайдаланылғанын анықтайды. Олардың ең жақсы қорғанысы – жаратылысты сыртқа шығармай, маяқты қамтамасыз ету екендігіне келеді. Рубен бір кезде жоғалып, кейіннен өзгеше күйде қайта пайда болады, бұл басқалардың пікірінше, шоктан болған. Палмердейл шам бөлмесінде маяктан тыс жерде жарқыраған шетелдік күштің әсерінен өлтіріледі, содан кейін Харкер қазандық бөлмесінде қаза табады. Рубеннен шыққан жарықтан оның шетелдік жаратылыспен иеленгені немесе өзгергені анық көрінеді. Доктор Харкердің денесін, содан кейін Рубеннің денесін табады – соңғысы біраз уақыттан бері суық, яғни Рубеннің түріндегі жаратылыс хамелеондық қасиеттерге ие. Жаратылыс маяқтағы қалғандарын өлтіреді. Оның бар екендігі ашылғаннан кейін, шетелдік жасырынған киімдерін тастап, ол Рутан екенін көрсетеді – амфибияға ұқсас жасыл денелі тіршілік түрі, оның барлау кемесі теңізге құлап, аналық кемесін шақыруға тырысады. Рутандықтар ұзақ жылдар бойы өздерінің дәуірлік жауы – сонтарандықтарға қарсы соғыс жүргізіп, стратегиялық тұрғыдан маңызды Жерді қарсы шабуылға база ретінде айналдыруды жоспарлап отыр. Алайда, сонтарандықтар планетаны тапқаннан кейін, олар Жерді фотондық зымырандармен бомбалайды, нәтижесінде көптеген адамдар қаза табады. Доктор рутанды шатастыру үшін жарқыл бомбасын пайдаланады, оны қазандық бөлмесіне қашуға мәжбүрлейді. Доктор мен Скинсейл Палмердейлдің белдеуінен алмастарды алып, маяқтың жарқылдауын өзгерту үшін пайдаланады, бірақ Скинсейлді осы процесте Рутан өлтіреді. Содан кейін Доктор шетелдікті жою үшін жарғыш минометті өзгертеді, содан кейін алмастарды электр маяк сәулесін күшейту үшін пайдаланады, оны жоғары энергиялы лазерге айналдырады, ол Рутан аналық кемесін жояды. Доктордың бұйрығына бағынбай, Лила лазердің кемені жойғанын көреді және бір сәттен соң соқыр болады, ал жанама әсер ретінде, соқырлықтың жарқырауы Лиланың көзін қоңырдан көк түске өзгертеді. Олар кетіп бара жатқанда Доктор Уилфрид Уилсон Гибсонның «Фланнан аралы» өлеңін айтады.

Өндіріс

Сериал жаңа продюсер Грэм Уильямс басшылығымен алғаш рет көрсетілді, ол Филип Хинклифтің орнын басты. Бұл әңгіменің жұмыс атаулары «Фанг-Рок монстры» және «Фанг-Рок жыртқышы» болды. «Терренс Дикс» ұсынған бастапқы сценарийлердің орнына «Тыңшақ тастың қорқынышы» – «Вампирлер мутациясы» атты вампирлер туралы әңгіме келді, бірақ өндіріске жақын уақытта ол тоқтатылды, себебі ол BBC-нің «Граф Дракула» сериалына нұқсан келтіруі мүмкін деп қорқынышты. Бұл – Брэм Стокердің «Дракула» классикалық романының жоғары деңгейдегі бейімдемесі, ол сериал эфирге шығуға тиіс болған кезде көрсетілуі жоспарланған. Алайда, қайта жазылған нұсқа 1980 жылы «Doctor Who» сериалының он сегізінші маусымының бөлігі ретінде «State of Decay» деген атпен шықты. Сериалдың түпнұсқа сериясының біріншісі Лондоннан тыс BBC студиясында өндірілді. Бұл студиялардағы инженерлік жұмыстар оның орнына BBC Бирмингемнің Pebble Mill студиясында жасалғанын білдірді. Луиза Джеймсон, Джон Эбботт және Терренс Дикс берген DVD түсіндірмесінде үшінші бөлімдегі бір көрініс Джеймсон мен әріптесі Том Бейкердің сахна артындағы қарым-қатынасы үшін шешуші болды. Бір сахнада ол үнемі кезегінен бұрын шығып, оны көрер көзге ығыстырып тастады. Бұл «олар репетициялағаннан өзгеше» екенін айтып, ол репетицияда белгіленген уақытта шығуын талап етіп үш рет қайта түсіруге мәжбүр етті. Соңында ол оның құрметін жеңіп алды. Осыдан кейін олардың жұмыс қарым-қатынасы жақсырақ болды. Луиза Джеймсон осы сериалдың соңында қоңыр контактты линзаларын тағуын тоқтатады, ал түстің кенеттен өзгеруі жарқын жарылысқа тікелей қарау салдарынан пигменттің таралуымен түсіндіріледі. Бірнеше DVD түсіндірмесінде айтылғандай, Джеймсон линзаларды киюге шыдамады және оларды алып тастауды тағы бір маусымға Лила рөлін ойнауға келісудің шарты етті.

Фланнан аралының баладасы

Эпизодтың көптеген элементтері Уилфрид Уилсон Гибсонның "Фланнан аралы" өлеңіне негізделген, Доктор оқиғаның соңында осы өлеңнен цитата келтіреді; ал өлеңнің өзі 1900 жылы Фланнан аралдарында үш маякшының таинсты түрде жоғалуынан шабыттанды.