Кіріспе

Үндістандағы кейбір патшалардың сарайларындағы тоғыз ерекше адамдар тобы Наурат / Наваратна (санскрит тілінде dvigu nava ratna,) немесе Науратна – Үндістандағы императордың сарайындағы тоғыз ерекше адамдардың тобы. Белгілі Наваратналардың қатарында аңызға айналған император Викрамадитьяның, 16 ғасыр моғол императоры Акбардың және 18 ғасыр феодал билеушісі Раджа Кришначандраның сарайлары бар.

Викрамадитияның Наваратналары

Викрамадитья – Уджайин қаласынан билік құрған аңыз император. Халық аңызына сәйкес, оның сарайында 9 атақты ғалым болған. Осы аңыз туралы ең ерте дерек Калидасаға жатқызылатын «Джётирвид абхарана» (22.10) трактатында кездеседі. Бұл мәтінге сәйкес, Викрамадитьяның сарайына келесі 9 ғалым (оның ішінде Калидасаның өзі) жиналған:

Тағы бір танымал дәстүр Гаткарпар мен Ветала Бхаттаның орнына астроном Брахмагупта мен сиқыршы Вайталикті атайды. В. В. Мираши бұл еңбекті 12 ғасырға жатқызады және оның Калидасаның туындысы болмауы мүмкін екенін, себебі онда грамматикалық қателер бар екенін көрсетеді. Басқа ғалымдар мәтінді әртүрлі кезеңдерге жатқызады: 13 ғасыр (Судхакара Двиведе), 16 ғасыр (А. Б. Кит) және 18 ғасыр (Х. Керн). Осы тоғыз ғалымның бір патшаның замандастары немесе оның қолдауында болғанын көрсететін тарихи дәлелдер жоқ. Вараручи шамамен біздің заманымыздың 3-ші немесе 4-ші ғасырында өмір сүрген деп есептеледі. Калидасаның өмір сүрген кезеңі талқыланады, бірақ көптеген тарихшылар оны біздің заманымыздың 5-ші ғасырына жатқызады. Варахамихира біздің заманымыздың 6-шы ғасырында өмір сүрген. Дханавантари медициналық сөздіктің (Ниганту) авторы, оның дәуірі белгісіз. Амарасимханың да дәуірін нақты анықтау мүмкін емес, бірақ оның лексикасы Дханавантари мен Калидасаның еңбектерін пайдаланады; сондықтан оны б.з.б. 57 жылы Викрамадитьяның Викрама Самватты құрған кезінен бұрынғы кезеңге жатқызуға болмайды. Шанку, Веталабхатта, Кшапанака және Гатакарпара туралы көп мәлімет жоқ. Кейбір джайни жазушылары Сиддхасена Дивакараны Кшапанака деп есептейді, бірақ тарихшылар бұл пікірмен келіспейді. Бұл дәстүр тарихи тұрғыдан дұрыс емес болғандықтан, тоғыз асыл тастың аттары әртүрлі дереккөздерде әртүрлі болып келеді. Әртүрлі тізімдерге енген кейбір есімдер:

Раджа Кришначандраның "Набартнас"

Раджа Кришначандра - 1727 жылдан 1772 жылға дейін Бенгалияны билеген билеуші. Аңыз бойынша, оның сарайында 9 белгілі ғалым болған, олар «Набаратнас» (নবরত্ন) деп аталады. Олардың ішінде: Гопал Бхар, Бхаратчандра Райгунакор, Рампрасад Сен, Банешвар Бидиланкар, Кришнадан Рой,