Снунеймуксв ұлты: тарихы мен тілі

Кіріспе

Ванкувер аралының абориген халқы

Снунеймуксв бірінші ұлысы (айтылуы) Канаданың Британдық Колумбия провинциясындағы Ванкувер аралының шығыс-орталық бөлігінде, Нанаимо қаласы мен оның төңірегінде орналасқан. Бұл ұлт бұрын Британдық Колумбиядағы Фрейзер өзені бойындағы аумақты да мекендеген. Американы еуропалықтардың отарлауынан және 19 ғасырда индей резервацияларының құрылуынан бұрын, бұл халық Ванкувер аралының оңтүстік-орталық аймағының кең аумағын қамтыған, онда 5000 жылдан астам уақыт бойы тұрған. Снунеймуксв аумағы Перс шығанағы аралдарына және Британдық Колумбиядағы Фрейзер өзеніне дейін жеткен; ол Жағалау Салиш аймағының орталық бөлігінде орналасқан. Олардың тілі – хулькуминум. Снунеймуксв бірінші ұлысы Ньюкасл аралының теңіз провинциялық паркін басқарады.

Тіл

SFN халқы Hul’q’umi’num тілінің Hulquminum, Halq'eméylem, hən̓q̓əmin̓əm диалектісінде сөйлейді. Бұл Салиша тілдері отбасының бір бөлігі. 2009 жылғы қаңтарда Алғашқы халықтар мұрасы тілі және мәдениеті кеңесі (FPHLCC) жариялаған Snuneymuxw First Nation тілінің қажеттіліктері туралы бағалау есебінде көрсетілгендей, жалпы саны 1560 адамның (550-сі резерватта, 1010-ы резерваттан тыс) 25-і тілді еркін біліп, түсінеді. Олардың 11-і 65-74 жас аралығында, 13-і 75-84 жас аралығында, ал біреуі 85 жастан асқан. Тілді белгілі бір деңгейде түсінетін және/немесе сөйлейтін 35 адам болды. Олардың төртеуі 25-44 жаста, 23-і 45-54 жаста, ал сегізі 55-64 жас аралығында болды. Шамамен 25 адам тілді үйренуде. Олардың 15-і 15-19 жаста, 2-сі 25-44 жаста, 4-і 45-54 жаста, ал 4-і 55-64 жаста болды. Тілдік бағалауда сол кезде халықтың төрт кішкентай резерваты болғандығы айтылды. Бір резерватта 1992 жылы су жағдайы нашарлағандықтан қалалық су жүргізу тоқтатылды және 20 жыл бойы жаңа инфрақұрылым салынбады. Бұл резерваттарды тұрғын үйлер сияқты қажеттіліктер үшін дамытуға кедерілді, көптеген адамдар резерваттан тыс тұрды.

Тарих

Археологиялық қазбалар Снунеймюксв халқының қазіргі Депардс Бэйдегі қысқы ауылы мен жерлеу орны болғанын көрсетті, бұл шамамен 3500 жыл бұрынғы кезге жатады. 2007 жылы құрылысшы Брюс МакЛейге тиесілі болашақ тұрғын үй кешенінің құрылыс алаңында 15 адамның қалдықтары табылды. Данкан қаласынан келген Мадроне экологиялық қызметі бұл жерде археологиялық қазба жұмыстарын жүргізді. Нәтижесінде 80-нен астам адамның қалдықтары табылды. Кейінгі бас Виола Уайс Британдық Колумбияның премьер-министрі Гордон Кэмпбелден бұл жерді қорғауды сұрағанда, провинция оны сатып алды. Біраз уақыт бойы бұл жер «қасіретті, жалғыз және ескересіз» күйде қалды, сыртына бүгілген тілпар тор және шашыраңқы шөптер өсіп шықты. 2013 жылдың наурыз айында, алғашқы халықтармен провинциялық келісімнің бір бөлігі ретінде, бұл жер Снунеймюксвқа берілді. Осы жайтқа қатысты, text=Снунеймюксв өкілі Джеральдин Мэнсон Нанаймо аймағында Снунеймюксв жерлеу орнын табудың сирек кездесетінін айтты. Оның сөзіне қарағанда, Снунеймюксв қалдықтары басқа жерлерде де табысқан, соның ішінде 2006 жылы қала орталығындағы Foundry учаскесінде де, бірақ олар көбінесе бұрынғы құрылыс жұмыстарынан зардап шеккен. Қалдықтардың үлкен аумаққа шашырап кеткені белгілі. Баклажая Буш Баклажая2013 Нанаймодағы 1000 Стюарт-авенюдегі бұрынғы Моби Дик қонақ үйінің орны – бұл бірінші халық үшін тарихи маңызы бар Снунеймюксв ауылының орналасқан жері болды. Ол Ньюкасл аралын Нанаймодан бөліп тұратын Ньюкасл каналының ең тар жерінде орналасқан. Бұрынғы Снунеймюксв басшысы Уайт Ньюкасл аралында қарапайым құрылыстар салуды жоспарлаған, онда жағалау Салиш мәдениеті, Ньюкасл аралының көмір өндіру тарихы, CPR тарихы және консервілеу тарихы туралы жаңа бағдарламалар ұсынылатын мұралық туристік орталық құрылатын еді. Снунеймюксв Бірінші Ұлты Стюарт даңғылындағы қазіргі және болашақ жағалауды дамыту бойынша Waterfront Holdings Ltd. компаниясымен ынтымақтастық етеді. Бірінші Ұлт Ньюкасл аралының теңіз провинциялық паркін басқарады.

Archeological excavations have revealed that the Snuneymuxw had a winter village and burial site in present day Departure Bay dating to about 3,500 year BP. In 2007 the remains of about 15 individuals were uncovered at the construction site of a future condo development owned by developer Bruce McLay. Madrone Environmental Services from Duncan, BC conducted an archaeological excavation of the site. Eventually remains of more than 80 people were uncovered. When the late Chief Viola Wyse requested that B. C. Premier Gordon Campbell protect the site, the province purchased it. For a time the site remained "sad, forlorn and neglected", surrounded by a bent chain link fence and covered in straggled patches of weeds. In March 2013, as part of the provincial reconciliation agreement with First Nations, this site was transferred to the Snuneymuxw. Referring to this discovery, text=Snuneymuxw spokeswoman Geraldine Manson said it is rare to find an undisturbed Snuneymuxw burial site in the Nanaimo area. She said while Snuneymuxw remains have been uncovered at other sites, including the Foundry site downtown [in 2006], they have mostly been disturbed by development activities in the past. Remains are known to have been scattered over large areas as a result.|Bush|2013

The site of the former Moby Dick Hotel, 1000 Stewart Ave, Nanaimo, was the location of a Snuneymuxw village of historical importance to the First Nation. It is situated at the narrowest point of Newcastle Channel, separating Newcastle Island from Nanaimo. Former Snuneymuxw Chief White had plans to construct modest facilities on Newcastle Island to deliver new kinds of programming on Coast Salish culture, Newcastle Island's coal mining history, the CPR history, and the canneries history as part of a heritage tourist destination. Snuneymuxw First Nation will be collaborating with Waterfront Holdings Ltd. on current and future waterfront development on Stewart Avenue. The First Nation operates Newcastle Island Marine Provincial Park.

Нанаимолық үнді ауруханасы

Нанаимодағы үнді ауруханасы 1946 жылдан 1967 жылға дейін Снунеймюкс аумағында Канаданың федералды үкіметі басқаруымен үнді пациенттеріне қызмет көрсетті. Мемлекеттік басқарудағы үнді ауруханалары жүйесі интернат мектептерімен тығыз байланысты болды. Мектептер сияқты, ауруханалар жүйесі де жергілікті халыққа қатысты физикалық және сексуалдық зорлық-зомбылық тарихы бар екені құжатталған. 2021 жылдың жазында Камлупс үнді интернатында жүздеген белгісіз қабірлер табылды. Басқа бірінші ұлттар өкілдері жергілікті үнді мектептері орналасқан жерлерді өздері зерттеуге кірісті. Осыған жауап ретінде Penelakut First Nation-нан Steve Sxwithul'txw, шебер Tom LaFortune және педагог Michele Mundy Ванкувер аралындағы бірінші ұлттарға бұрынғы интернат мектептері мен үнді ауруханасының орналасқан жерлерін зерттеуге көмектесу үшін GoFundMe науқанын бастады. Олар жерді бұзбайтын заманауи технологияларды пайдаланады. 2021 жылдың 15 қыркүйегінде топ Snuneymuxw First Nation-ға іздестіру жұмыстарын жүргізуге және аурухананың бұрынғы аумағында және төңірегінде мүмкін болатын белгісіз қабірлерді анықтауға көмектесу үшін қаржылай көмек берді.

Аумағы мен қазіргі жер базасы

Ванкувер аралының шығыс жағалауындағы Снунеймуксв аумағы, Голф аралдары және Британдық Колумбиядағы Фрейзер өзенінің маңы Жағалау Салиш аумағының орталығында орналасқан. Топтың дәстүрлі аумағы Канаданың басқа да алғашқы халықтарымен бірге пайдаланылатын, белгілі бір шектеусіз дәстүрлі аумақты бөліседі. 2013 жылдың наурыз айында Snuneymuxw First Nation үкіметпен жасалған келісім аясында Маунт Бенсон ауданындағы үш учаскеден тұратын қосымша 877 гектар жер алды. Ида Чонг, Британдық Колумбияның аборигендермен қарым-қатынас және татуласу министрі, Ванкувер аралы конференц-орталығында бұл жердің SFN үшін табыс әкелетін және жұмыс орындарын құратын орман шаруашылығына байланысты экономикалық мүмкіндіктерді ұсынуға бағытталғанын мәлімдеді. AANRC деректеріне сәйкес, Snuneymuxw First Nation, 648 нөміріндегі топтың 2012 жылы алты өте кішкентай резерваты болған. 2013 жылдың наурыз айындағы келісімге қол жеткізбес бұрын, Snuneymuxw резерватының жалпы ауданы 266 гектарды құрады, ал қауымдық жерлер тарихи түрде Нанаимо порты мен Нанаимо өзенінің жағалауындағы төрт кішкентай, нөмірленген резерватқа және Габриола аралындағы екі кішкентай резерватқа бөлінген. Адам санына шаққанда, Снунеймуксв жері Британдық Колумбиядағы ең кішкентай резерват болып табылды. 2013 жылдың қаңтар айында Нанаимо өзеніндегі екі резерват біріктіріліп, қазір Нанаимо өзені резерватының бөлігіне айналды. (Толық ақпарат төменде берілген.) Бұл резерваттардың кішкентай көлемі, ерекше пішіні мен орналасуын Канаданың аборигендер істері және солтүстік дамуы ұсынған интерактивті картада көруге болады. Бірнеше қалалық блоктардан тұратын 1-ші резерват теміржол мен Нанаимо қаласынан өтетін басты тас жолдың арасында орналасқан. Нанаимо өзенінің бойында үш резерват бар: шығыс жағалаудағы 2-ші резерват, ал батыс жағалаудағы 3-ші және 4-ші резерваттар. Өзен мен өзен жағалаулары резерват емес. Бұл үш учаскенің барлығы да өзен сағасында орналасқан және су тасқынына ұшырау қаупі бар жерде жатыр. Бұл кішкентай резерваттар негізгі арал тас жолы, Дьюк Пойнт тас жолы және Седар жолымен шектеледі. Нанаимо қаласымен қоршалған болса да, олар су және кәріз инфрақұрылымымен толық қамтамасыз етілмеген, бұл аймақтың дамуына кедерілді. Нанаимо қаласы 1, сондай-ақ No. 1 резерваты (AANRC нөмірі 06815) Нанаимо ауданында, Нанаимо портында, Нанаимо қаласының жанында орналасқан. 2011 жылы 337 тұрғыны болды. Нанаимо өзені 2, сондай-ақ No. 2 резерваты (AANRC нөмірі 06816) Кранберри ауданында, Нанаимо өзенінің сол жағалауында, оның сағасына жақын орналасқан. 2011 жылы 26 тұрғыны болды. Ол таратылып, Нанаимо өзені резерватымен біріктірілді. Нанаимо өзені 3, сондай-ақ No. 3 резерваты (AANRC нөмірі 06817) Кранберри ауданында, 21-бөлімнің 1-қатарындағы және 19-шы және 21-бөлімдердің 7-қатарындағы нүктеде, Нанаимо өзенінің сағасына жақын орналасқан. Канада Статистикасы оның нақты картасын ұсынады. 2011 жылы 81 тұрғыны болды. Ол таратылып, Нанаимо өзені резерватымен біріктірілді. Нанаимо өзені 4, сондай-ақ No. 4 резерваты (AANRC нөмірі 06818) Кранбери ауданында, 18 және 19-бөлімдерінде, 8-қатарда, Нанаимодан оңтүстік-батысқа қарай 4 шақырым жерде, Ванкувер аралының шығыс жағалауында орналасқан. 2013 жылдың қаңтарынан бастап 287 тұрғыны бар Нанаимо өзені резерваты біріктіріліп, Нанаимо өзені 2 және Нанаимо өзені 3 резерваттары таратылды. Габриола аралы 5 резерваты (AANRC нөмірі 06819) Нанаимо ауданында, 1-бөлімде, Габриола аралының оңтүстігіндегі Дегнен шығанағының батыс нүктесінде орналасқан. Ма гуала 6 (AANRC нөмірі 06820) Нанаимо ауданында орналасқан. Бұл Габриола аралының оңтүстік жағалауындағы Дегнен шығанағындағы шағын арал және оның құрамына кіреді.

Snuneymuxw Territory on the eastern coast of Vancouver Island, the Gulf Islands, and the Fraser River in the British Columbia was in the centre of Coast Salish territory. The band's traditional territory covers They share of non exclusive traditional territory with other First Nations of Canada. In March 2013 the Snuneymuxw First Nation received an additional 877 hectares of land, consisting of three parcels in the Mount Benson area, as part of a reconciliation agreement with the government. Ida Chong, B. C. aboriginal relations and reconciliation minister, announced at the Vancouver Island Conference Centre that the land was "intended to provide forestry related economic opportunities to generate revenue and employment" for the SFN. According to the AANRC Profiles, the Snuneymuxw First Nation, band number 648 had six very small reserves as of 2012. Before the March 2013 reconciliation addition, the Snuneymuxw total reserve land base had consisted of 266 hectares, with the community historically divided into four small, numbered reserves on the shores of Nanaimo Harbour and Nanaimo River, and two tiny reserves at Gabriola Island. On a per capita basis, the Snuneymuxw land base was the smallest reserve land base in British Columbia. In January 2013, two reserves at Nanaimo River were amalgamated into the third, and are now part of what is called the Nanaimo River Reserve. (See further information below.) The small size and odd shapes and locations of these reserves are visible on the interactive map provided by Aboriginal Affairs and Northern Development Canada. Reserve 1, consisting of several city blocks, is between a railroad track and the main highway that goes through Nanaimo. Three reserves were along the Nanaimo River: Reserve 2 on the east bank, and Reserves 3 and 4 on the west bank. The river and river banks are not reserve land. All three of these parcels are on the estuary and appear to be in a flood zone. These small reserves are bounded by the main Island Highway, Duke Point Highway and Cedar Road. Although surrounded by the city of Nanaimo, they were not fully provided with water and sewage infrastructure, which resulted in underdevelopment of this area. Nanaimo town 1, also known as Reserve No. 1, (AANRC number 06815) is located in the Nanaimo District on Nanaimo Harbour adjacent to the city of Nanaimo and consists of There were 337 residents in 2011. Nanaimo River 2, also known as Reserve No. 2 (AANRC number 06816), is located in the Cranberry District on the left bank of the Nanaimo River near its mouth and consists of There were 26 residents in 2011. It has been dissolved and amalgamated with Nanaimo River Reserve. Nanaimo River 3, also known as Reserve No. 3 (AANRC number 06817), is located in the Cranberry District, point of Section 21, Range 1, and Sections 19 and 21 Range 7, near the mouth of the Nanaimo River, and consists of Statistics Canada provides a precise map. There were 81 residents in 2011. It has been dissolved and amalgamated with Nanaimo River Reserve. Nanaimo River 4, also known as Reserve No. 4 (AANRC number 06818), is located in the Cranberry District, Sections 18 and 19, Range 8, 4 miles southwest of Nanaimo, on the east coast of Vancouver Island, and consists of
As of January 2013, Nanaimo River Reserve, with 287 residents, was listed as having undergone an amalgamation, absorbing Nanaimo River 2 and Nanaimo River 3, which were dissolved as separate reserves. Gabriola Island 5 reserve (AANRC number 06819) is located in Nanaimo District, Section 1, on the west point at mouth of Degnen Bay, south of Gabriola Island and consists of Ma guala 6 (AANRC number 06820) is located in Nanaimo District. It is a small island in Degnen Bay on the south shore of Gabriola island and consists of .

Басқару

Snuneymuxw First Nation сайланған басшы және кеңес тарапынан басқарылады. 2013 жылдың 7 желтоқсанында Джон Гордон (Горд) Уэсли басшылыққа 499 дауыстан 253 дауыспен сайланды. Бес кеңесші де төрт жылға дейінгі мерзімге сайланды. Сайлаулар Snuneymuxw First Nation сайлау кодексіне (2007) және қағидаларына (2011) сәйкес жүзеге асырылады.

Демография

Snuneymuxw алғашқы ұлт саны 648. Топтың халқы 1663 адамды құрайды, ал Снунеймюксв халқының 65 пайызы резервациядан тыс жерде тұрады.

Шарт құқықтары

Олардың ресми веб-сайтына сәйкес, SFN «Б.К.-дегі конфедерацияға дейінгі келісімге қол жеткізген алғашқы халықтардың санатындағы аз ғана бірі». Снунеймюксвтер 1854 жылғы Дуглас шарттарының біріне сәйкес келісім арқылы құқықтарға ие. Бұл 1960 жылдардың басында және ортасында болған Р. v. Уайт және Боб ісінде расталды, онда шарт күшіне енді және орындалды. Аймақтық билік жойылды. 2012 жылдың қазан айында басшы Дуг Уайт БҰҰ арнайы хабаршысы Джеймс Анаямен кездесті. Басшы Уайт Канаданың федералды үкіметі «1854 жылғы келісімді үнемі орындамай келгенін» және жер келіссөздері кезінде 1854 жылғы келісімді бірнеше рет бұзғанын айтты. Аная «алдын ала қорытындыларына сүйенсек», келісімдер мен аборигендердің талаптары Канаданың барлық аймақтарында «тұрақты түрде шешілмей отыр» деп атап өтті. Ол «аборигендер арасында федералды және провинциялық деңгейдегі үкіметке деген сенімсіздік деңгейінің жоғары екенін» де байқады. 1992 жылы Снунеймюксв алғашқы ұлысы Нанаимо қаласының орталығындағы 32 гектарлық қорығын жоғалту туралы арнайы талап арыз берді, олардың пікірінше, бұл жер 1880 жылдары тәж тарапынан заңсыз алынған. 2003 жылы тәж тарапы бұл талапты жарамды деп қабылдады. Келіссөздерден кейін екі тарап 49 148 121 долларлық өтемақы туралы келісімге келді. 2016 жылдың қарашасында алғашқы ұлт жерді реттеу туралы келісімді бекітті. Шамамен 50 миллион долларлық төлем – Британдық Колумбияның алғашқы ұлтының келіссөздер арқылы қол жеткізген ең ірі нақты талабы, бұл көрсеткіш бұрынғыдан 5 есе жоғары. Келісімнің бір бөлігі ретінде, ұлт өздерінің қорығына қосымша 32 гектар жерді қосу үшін келіссөздер жүргізе алады.

Су және кәріз инфрақұрылымы

1992 жылы жер асты суларының ластануы анықталды және Snuneymuxw First Nation Indian Reserve No. 2. жерінен су айнытылды. Жиырма жыл бойы қауымдық су тасымалы үшін су тасымалдау машиналары пайдаланылды. 2010 жылы Нанаимо қаласы жаңа су тазарту орнатылысын салу жоспарларын жариялады, бірақ жобаға қажетті мемлекеттік жерді алу қиындық тудырды. Нанаимо қаласының мэрі Джон Раттан, Снунеймюксв тайпасының басшысы Дуг Уайт III-тің мемлекеттік жерді алуға көмектеспегенінде, "біз қол жеткізген нәтижелерге жете алмас едік" деп мойындады. Нанаимо қаласы "жалпы келісім" аясында 2-қорыққа су беруге келісті. Снунеймюксв тайпасы жобаның 500 000 долларлық құнына қатысты. Жаңа су инфрақұрылымы жобасы 2-қорықты 1125 Cedar Road мекенжайындағы Нанаимоның су жүйесіне қосып, ауыз сумен қамтамасыз етеді. Уайт: "Бұл біздің халқымыз үшін нені білдіретінін, Снунеймюксв тайпасының басшысы ретінде маған нені білдіретінін, менің кеңесімнің көп жылдық жұмысын, халқымыздың қауіпсіз ауыз суға және тиімді сумен қамтамасыз етуге қатысты өте маңызды қажеттілігін қамтамасыз етуді барлығына білгім келеді" деді. Қорықтың көп бөлігінің дамымауына себеп – су және кәріз инфрақұрылымының жетіспеушілігі. 2012 жылдың қараша айында SFN қызметкерлері Нанаимо қаласының CUPE Local 401 су бригадасының мүшелерімен бірге жұмыс істей бастады, сапалы су жүйесін ұстаудың негізгі дағдыларын үйренді. CUPE-тің ұзақ мерзімді мақсаты – осы пилоттық жобаны Ванкувер аралындағы тайпалар қауымдастықтарына тарату. CUPE Local 401 президенті және Ванкувер аралы Суды бақылау коалициясының мүшесі Блейн Гурридің сөзіне сүйенсек, CUPE SFN қызметкерлеріне келесідей көмек көрсетуде:

Сот жүйесі

Басқа алғашқы халықтар сияқты, Снунеймюксвтерде де қалпына келтіру әділдігіне негізделген мінез-құлықты реттеу үшін қоғамдық жүйе болды. Олардың пікірінше, осы жүйеде өз халқы мен мәдениеті үшін қайта жаңғырту қажет элементтер бар. text=Біздің жүйеміздің қайта оралуын қалаймын. Балаларымыздың болашағы үшін, ол міндетті түрде қайта оралуы керек. Біз ата-бабаларымыз сияқты бір-бірімізге көмектесіп, құрметтесетін едік. Мен бала кезімде мәдениетіміз бен заңдарымыз сақталған, бақытты халық болдық. Біз бірлесіп жұмыс істеуіміз керек. Әділдік те солай. Жұмыс істеу үшін бүкіл қауым бірігіп жұмыс істеуі керек. Әулеттік басшы басшылық етті, олардың өз заңдары мен әділдіктері болды. Ақ адамдар келгенде, олар осы заңдарды жойды. Біздің халқымызда адамдар қателік жасағанда, оларды емдейтін ақсақалдар болды. Ал ақ адамдардың жолы – жазалау. Оларды түрмеге қамап қойды. Олар түрмеден қандай күйде шықты? Көбінесе олар түрмеден жақсы қылмыскер болып шығады. Біздің жолымыз басқаша, біз қателік жасағандарды емдейміз. | дереккөзі=Снунеймюксв ақсақалы Билл Сьюард| бастау=Кэри

2006 жылы 226 алғашқы халықтар мүшесі Нанаймо түзеу орталығында (NCC) қамалды, ол SFN дәстүрлі аумағындағы провинциялық түрме. Бұл түрмедегі тұтқындардың 21,2%-ын құрады. Британдық Колумбияда 2004-2005 жылдары түрмеде отырған жергілікті халықтың үлесі 20% болды.