Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Халықаралық ғарыш станциясындағы робот қол
Robotic arm on ISS
Dextre, сондай-ақ арнайы мақсаттағы шебер манипулятор (SPDM) деп аталады, екі қолды робот немесе телеманипулятор, ол Халықаралық ғарыш станциясының (ХҒС) Мобильді қызмет көрсету жүйесінің бөлігі болып табылады және әйтпесе ғарышкерлердің ғарышқа шығуын қажет ететін жөндеу жұмыстарын жүргізеді. Ол 2008 жылдың 11 наурызында STS 123 миссиясымен ұшырылды. Dextre – Канаданың ХҒС-ке жасаған үлесінің бір бөлігі және оның шеберлігін көрсететіндей аталды. Dextre – ХҒС-де пайдаланылатын үш канадалық робот қолдың ең жаңасы, оған Space Shuttle-тің Canadarm және үлкен Canadarm2 бұрынғылары. Dextre MDA компаниясымен жобаланып, өндірілді. 2011 жылдың 4 ақпанында таңертең Dextre өзінің алғашқы ресми тапсырмасын орындады, ол Kounotori 2 үшін екі бөлікті ашудан тұрды, ал борттағы экипаж ұйықтаған кезде.
Dextre, also known as the Special Purpose Dexterous Manipulator (SPDM), is a two armed robot, or telemanipulator, which is part of the Mobile Servicing System on the International Space Station (ISS), and does repairs that would otherwise require astronauts to do spacewalks. It was launched on March 11, 2008, on the mission STS 123. Dextre is a part of Canada's contributions to the ISS and was named to represent its dexterous nature. Dextre is the newest of three Canadian robotic arms used on the ISS, preceded by the Space Shuttle's Canadarm and the large Canadarm2. Dextre was designed and manufactured by MDA. In the early morning of February 4, 2011, Dextre completed its first official assignment which consisted of unpacking two pieces for Kounotori 2 while the on board crew was sleeping.
Мақсаты
Dextre орбиталық ауыстыру бөлімшелерін басқару және толықтыру үшін жасалған: Көптеген қосалқы бөлшектер ХҒС-де сақталады және Dextre оларды жұмыс орындарына жеткізіп, қайтарып әкелуге, сондай-ақ істен шыққан жағдайда ауыстыруды орнатуға қабілетті. Dextre келгенге дейін ғарышкерлер осы ұзақ жұмысты жүзеге асыру үшін ғарышқа шығуға мәжбүр болды.
Dextre is designed to handle and complete orbital replacement units: Many spares are stored on the ISS and Dextre is able to carry them to and from worksites and install replacements when failures occur. Before Dextre arrived astronauts were required to perform space walks to carry out this long work.
Болашақтағы мүмкіндіктер
SARAH (Self Adaptive Robotic Auxiliary Hand) – бұл үш саусақты қол, Dextre роботының қолына қосылу үшін жасалған. Ол әлі Халықаралық ғарыш станциясына (ISS) жеткізілмеген.
SARAH (Self Adaptive Robotic Auxiliary Hand) is a three fingered hand that is designed to attach to the end of Dextre's arm. It has not been delivered to the ISS.
Құрылыс және жеткізу
Dextre, MDA Space Missions (қазіргі MDA) компаниясы Канада Ғарыш агенттігімен жасалған 200 миллион долларлық келісімшарт аясында жобаланып, өндірілді. Агенттік оның болашақ жұмысын және станция экипаждарының қажетті оқуын қадағалайды. Барлық қажетті сынақтардан өткен соң, 2007 жылдың маусым айының ортасында Флоридадағы Кеннеди ғарыш орталығына (KSC) жеткізілді. KSC-де ұшуға дайындығы тексеріліп, содан кейін ғарыш кемесімен біріктірілді.
Dextre was designed and manufactured by MDA Space Missions (now MDA) as part of the $200 million contracted by the Canadian Space Agency, which will oversee its future operations and the necessary training of station crews. It completed all necessary testing and was delivered to the Kennedy Space Center (KSC) in Florida, in mid June 2007. Once at KSC, it underwent flight verification testing followed by shuttle integration.
Орнату
Dextre 2008 жылғы 11 наурызда STS 123 миссиясымен ISS-ке жіберілді. 14 наурызда ғарыш станциясының Canadarm2 манипуляторынан қуат алғаннан кейін, ол "оянып", буындары мен электроникасын жылы ұстауға қажетті қыздырғыштарды қосты. 16 наурызда миссияның екінші ғарыш серуені кезінде ғарышкерлер роботтың екі манипуляторын негізгі корпусына бекітіп, стансадағы жұмысына одан әрі дайындады. Ғарыш серуенінен кейін экипаж мүшелері Dextre-ні стансаның робот манипуляторына қайта қосып, оны жылы ұстады және NASA-ға Dextre-нің барлық электроникасы қалыпты жұмыс істейтінін тексеруге мүмкіндік берді. Кейін сол күні экипаж оның барлық буындары мен тежегіштерін сынап бақты. 2008 жылғы 17 наурызда ғарышкерлер үшінші ғарыш серуені кезінде роботты толық жабдықтады.
Dextre was launched to the ISS on March 11, 2008, aboard on mission STS 123. It "woke up" and activated heaters needed for keeping its joints and electronics warm after receiving power from the space station's Canadarm2 on March 14. During the mission's second spacewalk on March 16, spacewalking astronauts attached the two arms to the robot's main body and further prepared the machine for its handyman job on the station. After the spacewalk, crew members hooked Dextre back up to the station's robotic arm to keep it warm and to allow NASA to perform tests to ensure all of Dextre's electronics were working properly. Later that day, the crew tested all of its joints and brakes. Astronauts finished outfitting the robot during a third spacewalk on March 17, 2008.
Операциялық пайдалану
Сынақтар мен сынақтардан кейін алғашқы жоспарланған қолданылу 2009 жылы RPCM (Римоталық қуатты басқару модулі) алып тастау және ауыстыру болды. 2011 жылдың 4 ақпанында таңертең Dextre өзінің алғашқы ресми тапсырмасын орындады, ол Kounotori 2 үшін екі бөліктің қаптамасын ашудан тұрды, ал борттағы экипаж ұйықтап жатқанда. Ол сондай-ақ, келіп тұратын көліктерден эксперименттер мен жүктерді шығаруға, оларды ХҒС сыртындағы соңғы орналасқан жерлеріне орнатуға кеңінен қолданылады. Ақырында, Dextre ғылыми зерттеулер мен роботтық технологияны дамытуға Robotics External Leak Locator, Robotic Refueling Mission және Materials International Space Station Experiment Flight Facility (MISSE FF) сияқты эксперименттер арқылы көмектеседі.
After testing and trials, the first planned use was in the removal and replacement of an RPCM (Remote Power Control Module) in 2009. In the early morning of February 4, 2011, Dextre completed its first official assignment which consisted of unpacking two pieces for Kounotori 2 while the on board crew was sleeping. It is also relied on heavily for extracting experiments and payloads from visiting vehicles, installing them to their final locations on the exterior of the ISS. Finally, Dextre supports scientific research and robotics development through experiments such as the Robotics External Leak Locator, Robotic Refueling Mission, and the Materials International Space Station Experiment Flight Facility (MISSE FF).
Басқа атаулар
2004 жылдың тамызының басында НАСА Dextre-ді (немесе оның дерлік толықтай көшірмесін) Хаббл ғарыш телескопын құтқару миссиясы үшін роботтық компонент ретінде пайдалануға ниетті екенін мәлімдеді. Хабблді жөндеу миссиясы үшін SPDM көшірмесін беру бойынша келісімшартқа қол қойғаннан кейін бірнеше ай өткен соң, НАСА жөндеулерді/жаңартуларды жүргізу үшін ғарыш шаттлы миссиясын ұйымдастыру ниетімен бұл миссияны тоқтатты. НАСА қауіптің жоғары деңгейі мен ғарыш шаттлының сыртқы бакіне деген жаңадан пайда болған сенімді осы шешімнің себептері ретінде атады. 2008 жылғы 1 сәуірде НАСА-ның APOD веб-сайтында Декстр туралы әзіл-қалжыңдық мақала жарияланды. Декстр сондай-ақ 5 долларлық жаңа канадалық полимерлік банкнотада Canadarm2-мен бірге бейнеленді, оны Халықаралық ғарыш станциясында командир Крис Хэдфилд таныстырды.
In early August 2004 NASA declared its intention to use Dextre (or a close copy of it) as the robotic component for the Hubble Space Telescope rescue mission. Months after awarding a contract to MDA to provide an SPDM copy for the Hubble repair mission, NASA then canceled the mission in favour of flying a Shuttle mission to perform the repairs/upgrades. NASA cited excessive risks and new found confidence in the Space Shuttle external tank as reasons for the cancellation. Dextre was the subject of an April Fool's Day joke article on April 1, 2008, on NASA's APOD website. Dextre was also featured in the new $5 Canadian Polymer bank note together with Canadarm2, which Commander Chris Hadfield helped reveal aboard the International Space Station.