Амундернесс жүзі – Англияның солтүстік-батысындағы Ланкашир тарихи графтығының бөлігі. 705 жылға дейін қарайды, викингтік кезеңмен байланысты. Тарихы, географиясы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Амундренс жүз (/ə/'m/ʌ//n//dər//n//ə//s/ əMUNdərnəs) – Солтүстік-Батыс Англиядағы Ланкашир тарихи округінің алты бөлігінің бірі. Алайда, бұл атау 13 ғасырда алғаш рет жазылған жүздер жүйесінен бұрын пайда болған, сондықтан оны скандинавиялық вапентаке деп атау дұрыс болар. 1086 жылғы «Domesday Book» кітабында бұл атау Риббл өзенінің солтүстігіндегі және Йоркширдің аймақтарымен бірге қарастырылған жерлерге қатысты қолданылған. Бұл аймақ кейіннен Ланкаширдің құрамына кіріп, географиялық тұрғыдан Лунь және Риббл өзендері арасындағы, Ирланд теңізі мен Боуленд орманына дейінгі жағалау бойында орналасқан.
Subdivision of the historic county of Lancashire
The Amounderness Hundred (/ə/'/m//ʌ//n//d//ər//n//ə//s/ əMUNdərnəs) is one of the six subdivisions of the historic county of Lancashire in North West England, but the name is older than the system of hundreds first recorded in the 13th century and might best be described as the name of a Norse wapentake. In the Domesday Book of 1086, it was used for some territories north of the River Ribble included together with parts of Yorkshire. The area eventually became part of Lancashire, sitting geographically between the Rivers Lune and Ribble, in the strip of coast between the Irish Sea and Bowland Forest.
Этимологиясы мен тарихы
19 ғасырда атау алғаш рет 705 жылы Хакмундренесс ретінде тіркелген деп есептелді. 1086 жылғы «Домсдей кітабында» Агемундренесса деп жазылған. Амундрнесс үшін екі этимология ұсынылған. 19 ғасырдың дәстүрлі түсіндірмесі бойынша, атау ак (емен) және мунд (қорғау) сөздерінен шыққан, «емендермен қорғалған мыс немесе жартас». Портер бұл пікірді қолдады. Қазіргі көзқарас бойынша, бұл аймақ Агмундр, норвегиялық әскербасы, Эовил, Халфдан және Ингваердің вассалы, Йорвиктің бірлескен патшаларының құрметіне аталған. Олардың төртеуі де 910 жылдың тамызында Уэднесфилд пен Вулвергемптон маңындағы Теттенхолл шайқасында қаза тапты. Партингтонның 20 ғасыр басындағы «Филд аймағына алғашқы викингтердің бірі Амундр» деген сипаттамасы қазір тарихи нақтылықтан гөрі қиялға жақын деп есептеледі. Жүздердің атаулары әдетте «moot stow» немесе жиналыс орнына сілтеме жасаса, ал «ness» элементі (ескі норвеж тілінде – жартас) Овер Уайрды мүмкін нұсқа ретінде көрсетеді. Уайр/Калдер өзендерінің бағыты 10 ғасырдың басында жүздің солтүстік-оңтүстік бөлінісін көрсеткен болуы мүмкін деген дәлелдер бар. Ланкашир жерлерінің атауларындағы Эйлерт Эквалл 10 ғасырдың басындағы А[г]гемундесне және 11 ғасырдың соңындағы Агмундренессе есімдерін келтіріп, бұл пікірді қолдайды. Агмундр этимологиясы ескі батыс скандинавия тілінен алынған agi («құрқы, қорқыныш») немесе, мүмкін, неміс тілінен *ag («ұшы, қару ұшы»), және mundr, ескі батыс скандинавия тілінен *munduR («қорғау»). Ескі швед тілінде Агмунд, ал ескі норвеж тілінде Огмундр деп аталған. Әскердің ресми атауы, әрине, Агмундрхолдр болса, оның жақын немесе лақап аты Мунди болған. Викториялық зерттеушілер, мысалы Портер, көбінесе 7 ғасырдағы Нортумбрияның Эгфрит және Этельвиннің Рипон қаласында жасаған сыйлықтарын Амундренесс 10 ғасырдан бұрын болғандығының дәлелі ретінде келтірді. Алайда, бұл мәтінде Амундренесс туралы ешқандай сілтеме жоқ, тек «iuxta Rippel» (Риббл өзенінің жанындағы жерлер) туралы айтылады. Тарихи қателік 16 ғасырдың антиквары Джон Лиландтың 1632 жылы жарық көрген «Collectanea» еңбегінде Хасмундешамды (мүмкін Амундренесс) келтіргенімен байланысты болуы мүмкін, бірақ оны жеткілікті дәлелдермен растамаған. Амундренесс 934 жылдың маусым айында Англия королі Этельстанның бұйрығымен Йорк архиепискобы Вулфстан І-ге берілді. Бұрын соғыс олжасы деп есептелген бұл аймақ, шын мәнінде, 926 жылы Этельстан сатып алған. Сыйлықта Амундренесс аймағының көлемі қазіргі заманғыдан әлдеқайда үлкен болған, «Кокер өзенінің бойындағы теңізден бастап, сол өзеннің көзіне дейін, содан кейін Дуншоп деп аталатын бұлаққа дейін, одан Ходдер өзеніне дейін, содан Риббл өзеніне дейін, және сол өзен арқылы арнаның ортасынан теңізге дейін» созылған. Бұл сипаттамада Дуншоп өзеннің батыс саласына (яғни Бреннандқа) немесе шығыс саласына (яғни Уайтдейлге) қатысты екені нақты емес, бірақ бұл айырмашылықтың аумақтық маңызы зор. Эквалл Амундренесс-тің шығыс шекарасын «Йоркшир шекарасындағы төбелермен қалыптасқан» деп сипаттаған. Бұл шекара қазіргі Боуленд орманының ішінде орналасқан, онда Дунсоп көпірі Боуленд бұрқасының шығыс жаққа қарай созылатын аузына жақын орналасқан. Нормандар Англияны жаулап алғаннан кейін, Амундренесс аймағының шығыс бөлігі Боуленд иелігінің бір бөлігіне айналды. Алайда, Торн «Боуленд орманының батыс және оңтүстік-батыс шеттеріндегі Ходдер өзені бойында ғана Амундренесс пен Крейвен арасындағы шекара Ланкашир мен Йоркшир арасындағы кейінгі шекараға сәйкес келді» деп дәлелдейді. Ол тіпті Амундренесс «Крейвеннің бөлігі» болуы мүмкін екенін айтады, ол «Айрланд теңізінен Пенниндер арқылы Бургшир және «Скайрак» Йоркшир вапентактеріне дейін созылып, Эйр және Уорф өзендерінің бастаулары мен Жоғарғы Рибблсдейл аймағын қамтиды». 10 ғасырда Амундренесс Дублин-Йорк бағытында стратегиялық маңызға ие болған. Оның стратегиялық маңызы Йоркширдің шығыс жағалауындағы Холдернесте де көрінеді. 12 ғасырда Амундренесс пен Боуленд екі бөлек иелікке айналды, олардың әрқайсысы өзінің феодалдық, кейіннен патшалық орманына негізделген.
In the 19th century, the name was considered to have been first recorded in 705, as Hacmunderness. The Domesday Book in 1086 spells it Agemundrenessa. There are two suggested etymologies for Amounderness. The traditional 19th century reading was that the name derived from ac (oak) and mund (protection), "a ness or promontory sheltered by oaks". This was given currency by Porter. The current view is that the area is named after Agmundr, a Norse warlord, vassal of Eowils, Halfdan and Ingwaer, co kings of Jorvik, all four of whom died at the Battle of Tettenhall near Wednesfield and Wolverhampton in August 910; Partington's early 20th century description of "Amounder the first Viking who settled in the Fylde country" now being considered more fanciful than historically accurate. It was usual for the name of hundreds to refer to a "moot stow" or meeting place and the element " ness" (ON, promontory) suggests the Over Wyre as one distinct possibility. There is some evidence to suggest the line of the Wyre/Calder rivers may have marked a north–south sub division of the hundred in the early 10th century. In The Place names of Lancashire, Eilert Ekwall supports an early 10th century coinage citing A[g]hemundesnes and the late 11th century Agmundrenesse. The etymology of Agmundr is Old West Scandinavian agi ("awe, terror") or possibly the German *ag ("point, weapon point"), with mundr, from Old West Scandinavian * munduR ("protection"). The name appears in Old Swedish as Aghmund and in Old West Norse as Ogmundr. While the formal title of the warrior was almost certainly Agmundrholdr, his familiar or lall name would have been Mundi. Victorian commentators, such as Porter, often cited a 7th century grant made at Ripon by Ecgfrith of Northumbria and Æthelwine as proof that Amounderness existed before the 10th century. There is no reference to Amounderness in this text, merely to lands "iuxta Rippel" (next to the Ribble). The historical misattribution may be due to the 16th century antiquarian John Leland who cites Hasmundesham (possibly Amounderness) in his Collectanea, originally published in 1632, but does so without proper supporting evidence. Amounderness was granted to Wulfstan I, Archbishop of York in June 934 by Æthelstan, King of England. Once thought a spoil of battle, the area had in fact been purchased by Aethelstan in 926. According to the grant, the extent of Amounderness was much greater than its present day counterpart being the land "from the sea along the Cocker to the source of that river, from that source straight to another spring which is called in Saxon, Dunshop, thus down the riverlet to the Hodder, in the same direction to the Ribble and thus along that river through the middle of the channel to the sea". It is unclear from this description whether Dunshop refers to the westerly tributary of the river (i. e. the Brennand) or the easterly (i. e the Whitendale) but this distinction would have significant territorial implications. Less precisely, Ekwall describes the eastern boundary of Amounderness as "being formed by the fells on the Yorkshire border". This places the boundary within the modern day Forest of Bowland where Dunsop Bridge sits close to the eastern mouth of the Trough of Bowland that straddles the traditional Lancashire Yorkshire border. After the Norman conquest of England, this eastern portion of Amounderness became part of the Lordship of Bowland. However, Thorn argues that "it was only along the river Hodder on the western and south western edges of the Forest of Bowland that the division between Amounderness and Craven corresponded in any way to the later boundary between Lancashire and Yorkshire". Indeed, he even suggests that Amounderness may have been a "subdivision of Craven" which he describes as "stretching from the Irish Sea over the Pennines to touch the Yorkshire wapentakes of Burghshire and 'Skyrack'" the area around the headwaters of the rivers Aire and Wharfe and upper Ribblesdale". In the 10th century, Amounderness would have been strategically important in terms of the Dublin York axis. Its strategic importance is mirrored on the east coast by Holderness in the East Riding of Yorkshire. By the 12th century, Amounderness and Bowland had become two distinct and separate Lordships, each centred on its own seigneurial, later royal forest.
География
Амундренесс жүздігі қазіргі Файлд, Уайр, Престон және Риббл алқабының бір бөлігіне (Риббл өзенінің солтүстігінде және Ланкаширдің тарихи шекараларында) сәйкес келеді. Оған Бисфэм, Блэкпул, Амундренесс қаласындағы Брутон, Чиппинг, Кокерхэм, Гарстанг, Киркхэм, Кнотт Энд-он-Си, Миттон, Пиллинг, Преесолл, Пултон-ле-Файлд, Престон және Рибчестер кірді. Бұл атау қазіргі Amounderness Way жолында сақталған, ол Торнтон қаласындағы Мейнс-Лейн мен Флитвуд қаласындағы Док-Стрит арасында өтетін A585 тас жолының бір бөлігі болып табылады.
The hundred of Amounderness corresponds to today's administrative districts of Fylde, Wyre, Preston and part of Ribble Valley (north of the River Ribble and within the historic boundaries of Lancashire). It included Bispham, Blackpool, Broughton in Amounderness, Chipping, Cockerham, Garstang, Kirkham, Knott End on Sea, Mitton, Pilling, Preesall, Poulton le Fylde, Preston, and Ribchester. The name is preserved in the present day Amounderness Way, which is part of the A585 road that runs between Mains Lane in Thornton and Dock Street in Fleetwood.
Халықтық мәдениеттегі амундрлік
1858 жылы жазған "Мервин Клитеро" романында Уильям Харрисон Эйнсворт "Дунтон Парктегі ормандық иеліктері құнды ағаштарға толы болған" Амундренс графының екінші дәрежелі кейіпкерін суреттейді. Эйнсворттың басты кейіпкері Мервин Клитер "Лорд Амундренесс иелігінде" бұғы атып өлтіреді.
In his 1858 novel Mervyn Clitheroe, William Harrison Ainsworth portrays the minor character of the Earl of Amounderness whose "sylvan domains at Dunton Park boasted much noble timber". Ainsworth's protagonist Mervyn Clitheroe shoots a buck "in the domains of Lord Amounderness."
Айналақтылықты тіркеу ауданы
Amounderness 1935 жылдың 1 сәуірінен 1974 жылдың 31 наурызына дейін туғандар, қайтыс болғандар және некелескендерді тіркеу ауданының атауы болды. Бұрын, 1837 жылдан бастап, оның приходтары Престон тіркеу ауданының құрамына кірді. Ол Престон ауылдық ауданы, Фулвуд қалалық ауданы және Лонгридж қалалық ауданынан тұрды, бұл Престонды қоршаған (бірақ Престон қаласын қоспаған) жүзден әлдеқайда кіші аумақты қамтыды, соның ішінде Рибл өзенінен оңтүстікке қарай орналасқан, жүз ауданына кірмейтін жерлер де болды. Оған Бартон, Браутон, Кьюэрдейл, Фаррингтон, Фулвуд, Гуснарг, Гримсарг, Хейтон, Хаттон, Ли, Литтл-Хул, Лонгтон, Мач-Хул, Пенвортем, Сэмлсбери, Уолтон-ле-Дейл, Уиттингэм және Вудпламптон (барлығы 1974 жылы Престон және Оңтүстік Риббл тіркеу ауданына берілді) және Алстон, Дилворт, Даттон, Хотерсолл және Рибчестер (Риббл Долысы тіркеу ауданына берілген) азаматтық приходтары кірді.
Amounderness was also the name of a registration district for births, deaths and marriages from 1 April 1935 to 31 March 1974. Previously, since 1837, its parishes were part of Preston Registration District. It consisted of Preston Rural District, Fulwood Urban District and Longridge Urban District, covering an area surrounding (but excluding) Preston that was much smaller than the hundred, including areas south of the Ribble that were outside the hundred. It comprised the civil parishes of Barton, Broughton, Cuerdale, Farington, Fulwood, Goosnargh, Grimsargh, Haighton, Hutton, Lea, Little Hoole, Longton, Much Hoole, Penwortham, Samlesbury, Walton le Dale, Whittingham and Woodplumpton (all of which were transferred to Preston and South Ribble registration district in 1974), and Alston, Dilworth, Dutton, Hothersall and Ribchester (which were transferred to Ribble Valley registration district).