Кіріспе

АҚШ-тың бұрынғы КСРО республикаларының ядролық қаруларынан туындайтын тәуекелді азайту жөніндегі бастамасы. Кеңес Одағының құлауы алдынан келгенде, АҚШ және оның НАТО одақтастары Кеңес республикаларындағы ядролық қарудың дұшпан қолына тию мүмкіндігінен алаңдады. Кооперативтік қауіпті азайту (CTR) бағдарламасы Нунн-Лугар заңы арқылы іске қосылды (іс жүзінде 1991 жылғы Кеңес ядролық қауіптерін азайту туралы заң), оның авторлары және демеушілері сенаторлар Сэм Нанн (Джорджия штаты) және Ричард Лугар (Индиана штаты) болды. CTR бағдарламасының бастапқы мақсаты – "бұрынғы Кеңес Одағы мемлекеттеріндегі жаппай қырып-жоятын қаруды және оған байланысты инфрақұрылымды сақтап, жою" еді. Бейбіт үлесінің мәнін жоғалтуымен, 2009 жылғы бағдарламаның басқаша түсіндірмесі – "бұрынғы Кеңес Одағы мемлекеттерінде және одан тыс жерлердегі жаппай қырып-жоятын қаруды сақтап, тарату" болды. CTR бағдарламасына қаражат 1997 жылдан бері Қорғаныс қатерлерін азайту агенттігі (DTRA) арқылы бөлініп келеді.

Болашақ жоспарлары

2018 жылы Дэвид Франц пен Либби Турпен Ұлттық ғылым академиясының Халықаралық қауіпсіздік және қару-жарақтарды бақылау жөніндегі комитетіне бірлесіп төрағалық етті, олар CTR бағдарламасының келесі он жылдығын талқылады. Комитет CTR-дегі ынтымақтастық, немесе "C" әрпі, ашықтық пен нақты іс-қимыл арқылы қауіптерді азайтуда, әлемдік қатынастарды нығайтуда және АҚШ-қа қауіптің төмендеуіне орталық рөл атқаратынын анықтады. CTR аясындағы жаңа және қазіргі елдер арасындағы тұрақты серіктестіктер қауіптерді азайту бағдарламасы үшін маңызды болып табылады. Комитет 2018 жылы CTR бағдарламасының АҚШ-тың ЖҚҚ-дан қорғалуы үшін әлі де "негізгі" екенін анықтады, тіпті бағдарламаның құрылғанына 30 жыл өткен соң да.