Кіріспе
Басет-хаунд – иттің тұқымдасына жататын, қысқа аяқты иттердің бір түрі. Басет – иіспен іздейтін аңшы ит, бастапқыда қоян аулау үшін селекцияланған. Олардың иіс сезу қабілеті және иістің жердегі іздерін табуы қан итінен кейін екінші орында тұрады. Басет-хаундтар Францияда мойындалған "басет" типіндегі алты тұқымның бірі. "Басет" атауы француз тіліндегі "bas" сөзінен шыққан, ол "төмен" дегенді білдіреді, ал "-et" жұрнағы "біршама төмен" мағынасын қосады. Басет-хаундтар көбінесе екі немесе үш түсті, стандартты иттің түстерімен болады.
Сыртқы келбеті
Басеттер ірі, қысқа, мықты денелі және созылыңқы болады, олардың ұзын арқаларының үстінен иілген, қылыш тәрізді құйрықтары жоғары көтерілген. Ересек иттердің салмағы шамамен... Бұл тұқым өз өлшеміне қарай, кез келген басқа тұқымнан ауыр сүйекті болады. Бұл тұқым, оның атасы – қанды иттер сияқты, терісі салбырап тұратын құрылымға ие, бұл оның бетіне мұңды көрініс береді; көптеген адамдар үшін бұл тұқымның сүйкімділігін арттырады. Мойынның айналасындағы бос, серпімді терісі – түтік деп аталады. Жүні қысқа, көбінесе қара, ақ және қоңыр үш түсті немесе қоңыр және ақ екі түсті болады, бірақ одан да көп түрлі түстер кездеседі. EM аллелі бетте қара масканы құрайды, ол көздің айналасын және құлақтарды жаба алады. Бұл үлгі махагон түсті иттерде жақсы көрінеді, бірақ кез келген бассет түсінің үлгісі EM аллелін білдіре алады, бірақ "қызыл және ақ" немесе "лимон және ақ" түстерде е/е генотипіне байланысты көрінбейді.
Тендерлік
Басет гоунды – достық, әлеуметтік және ойнақы ит, балаларға және басқа үй жануарларына төзімді. Остеохондродисплазия өсудің тоқтауына және қозғалысқа әсер етеді. Ауруға шалдыққан иттерде артқы аяқтары кеңейеді, буындары үлкейеді, қабырғасы жалпақ болады, ұзын сүйектері қысқарып, иіліп, етегі бұрмаланады.
Өмір сүру ұзақтығы
2015 жылы Францияда жүргізілген зерттеуде өмір сүру ұзақтығы 10,3 жыл екені анықталды. Ұлыбританияда 2024 жылы жасалған зерттеуде таза тұқымды жануарлардың өмір сүру ұзақтығы 12,5 жылды құрады, ал орташа есеппен таза тұқымды жануарлар үшін 12,7 жыл, ал будандастырылған жануарлар үшін 12 жыл болды.
Басқа денсаулық мәселелері
Басет-хаундтар ашытқы инфекциясына бейім. 2004 жылы Ұлыбритания Кеннел клубы жүргізген зерттеуде өлімнің басты себептері: қатерлі ісік (31%), қарттық (13%), асқазанның кеңею-бұралу синдромы (11%) және жүрек аурулары (8%) болды. Ветеринариялық деректерге сәйкес, глаукоманың кездесу жиілігі 5,44% құрады, бұл зерттеуде екінші орынға ие. Басет-хаундтар асқазанның кеңею-бұралу синдромына көбірек бейім. Бір зерттеуде осы синдромға шалдығу қаупі 5,9 есе жоғары екені анықталды. Басет-хаундтың тұқым қуалайтын тромбопатиясы – аутосомдық түрде берілетін тромбоциттердің бұзылысы, ол тромбастенияның бастапқы агрегация аномалиясы және қан ұю кезіндегі керілудің бұзылуымен сипатталады. IIb IIIa гликопротеинінің ақаулығы бар, бірақ оны анықтауға болады. Басет-хаундтар бірнеше тері ауруына бейім: аллергиялық тері ауруы, тері қатпарларының қабынуы (интертриго), Malassezia дерматиті және отит, сондай-ақ бастапқы кератинизация ақаулары.
Сент-Хуберттің ит иттері
Басет түрі Францияда пайда болды және 6-шы ғасырға жататын, Бельгияның Санкт-Хубертқа тиесілі аңшы иттерден тарады. Олар Санкт-Хуберт Бенедикттік аббаттығында селекциялық жұмыс жүргізу арқылы шамамен 1000 жылы Санкт-Хуберт иті деп белгілі болды. Санкт-Хуберттің алғашқы аңшы иттері грек бейнелері мен сипаттамаларынан анықталған төрт топтың бірі – лакондық (спарталық) итінен тараған. Бұл аң аулаушы иттер ірі, баяу, "қысқа аяқты және терең ауызды", кішкентай басы, түзу мұрыны, тік құлақтары және ұзын мойны бар, сондай-ақ ақ дақтары бар қызыл немесе қызыл дақтары бар қара түсті болды. Лакондық аңшы иттері өз олжасын тапқанша иістен қол үзбейтін репутацияға ие болды. Олар Константинопольға, содан кейін Еуропаға жетті. "Басет" атауы латын тіліндегі "төмен" деген мағына беретін "bassus" сөзінен және француз тіліндегі кішілік жұрнағы "et"тен шыққан. Фуалудың мәтініндегі иттер түлкі мен борсық аулауға қолданылған. Басет түрінің Санкт-Хуберт итінің ұрпағы – Норман Стагхаундының ұрпақтарындағы мутация ретінде пайда болғанына сенімді. Бұл алғашқы ататектер, әрине, басқа француз аңшы иттерімен қатар, Санкт-Хуберт итіне қайта шағылыстырылды. 1789 жылғы француз революциясына дейін жылқыдан аң аулау патшалардың, ірі аристократиялық отбасылардың және помещиктердің құқығы болды, сондықтан жаяу аң аулау үшін қысқа аяқты иттер жоғары бағаланды. Басет типті иттер император Наполеон III (1852-1870 жылдары) тұсында танымал болды. 1853 жылы "өз заманындағы жануарлардың ең көрнекті мүсіншісі" атанған Эммануэль Фремие Париж салонында император Наполеон III-нің бассеттерінің қола мүсіндерін көрсетті. Он жыл өткен соң, 1863 жылы Парижде өткен алғашқы иттер көрмесінде бассеттер халықаралық деңгейде танымал болды. 1870 жылы Францияда қысқа жүнді бассеттің бақылаудағы селекциясы басталды. Барлық бассеттерден Кантелеу графы Ле Кутюлькс тік алдыңғы аяқтары бар, Хьен д'Артуа деп аталатын пайдалы типті бекітті, ал Луи Лэйн мырза қисық алдыңғы аяқтары бар, көбірек әсерлі Бассет Нормандты жасады. Бұл екі түр бір-бірімен шағылыстырылып, түпкілікті Бассет Артезиен Норманды құрады.
Англия
Француз бассеттері Англияға кем дегенде 1870 жылдары әкеліне бастады. Осы иттердің кейбіреуі, әрине, Басет Артезиан Норманд болғанымен, 1880 жылдары ішкі селекция нәтижесінде ауыр түрге қайта оралды. Қазіргі заманғы бассеттердің әкесі деп есептелетін Эверетт Милле 1890 жылдары Англияда ауыр бассеттер шығару үшін Николас есімді итті Инокуляция атты қанды итке жасанды ұрықтандыру арқылы шағылыстырды. Туған балалар кесарево қимылы арқылы дүниеге келді, ал аман қалған жас бассеттер француз және ағылшын бассеттерімен жақсартылды. Бассет-хаундтың алғашқы тұқымдық стандарты 19 ғасырдың соңында Ұлыбританияда жасалды. Бұл стандарт 2010 жылы жаңартылды.
Басеттермен аң аулау
Басет-хаунд аң аулау үшін өсірілді, оның өткір мұрыны және кішкентай бойы жаяу аң аулауға қолайлы болды. Полковник Моррисонның қана аң аулау үшін дамытқан басет-хаундтың бір түрі 1959 жылы Басет-хаундтар қауымдастығының шеберлеріне Stud Book-қа қосымша ретінде қабылданды. Бұл тұқым денесі түзурек, аяқтары ұзынырақ және құлақтары қысқарақ болып ерекшеленеді.