Родольф Адада: Конголық саяхатшы және дипломаттың өмірбаяны

Кіріспе

Конголық саясаткер және дипломат Родольф Адада (24 сәуір 1946 жылы туған) – конголық саясаткер және дипломат. Конгоның Еңбек партиясының (КЕП) бір партиялық билігі тұсында ол Конго Бразавиль үкіметінде 1977 жылдан 1984 жылға дейін Кен және Энергетика министрі, 1984 жылдан 1989 жылға дейін Кен және Мұнай министрі, ал 1989 жылдан 1991 жылға дейін Орта және Жоғары Білім министрі қызметін атқарды. Кейіннен ол 1997 жылдан 2007 жылға дейін президент Дени Сассу Нгуессоның кезінде Сыртқы істер министрі, ал 2007 жылдан 2009 жылға дейін Дарфурдағы Біріккен Ұлттар Ұйымы мен Африка Одағының бірлескен арнайы өкілі болды. 2009 жылы Конго Бразавиль үкіметіне оралып, 2009 жылдан 2012 жылға дейін Өнеркәсіптік даму министрі, ал 2012 жылдан 2016 жылға дейін Көлік министрі болып қызмет етті. 2016 жылдан бері Франциядағы елші қызметін атқарады.

Саяси мансап

Адада, мбочи этносының өкілі, 1946 жылдың 24 сәуірінде Француз Конгосының Гамбома қаласында дүниеге келген. 1970 жылдардың басында Франциядан математика ғылымдарының докторы дәрежесін алған. Кәсіби мамандығы бойынша математик болған ол 1972 жылы ПКТ Орталық Комитетінің мүшесі болып сайланды. 1976 жылдың қаңтарында жаңадан құрылған ғылыми-зерттеу бөлімінің басшысы және мемлекеттік кеңес мүшесі, министрлік дәрежесімен тағайындалды. 1991 жылға дейін осы қызметте болды. Сассу Нгуессо режимі құлағаннан кейін 1992 жылы Францияға жер аударылып, 1997 жылы оралды. 2002 жылғы мамырдағы парламент сайлауында Адада Бразавильдің бесінші округінің Уэнзе бірінші сайлау округінде ПКТ кандидаты ретінде Ұлттық Ассамблеяға сайланды; ол бірінші турда дауыс берудің 67,46% -ын жеңіп алды. Сайлаудан кейін ол 2002 жылғы 18 тамызда тағайындалған үкіметте Сыртқы істер, ынтымақтастық және франкофония министрі лауазымын сақтады. 2003 жылдың наурыз айында Адама Бангиге Франсуа Бозизе Орталық Африка Республикасында билікті басып алғаннан кейін барды. Ол Бозиземен кездесіп, оны қолға алуды қолдады, өйткені ол "ашықтық" және "келісім" туралы "көзқарас" білдірді. Осылайша, Адама Африка Одағының билікті басып алуды ресми түрде айыптауын елемеді. Қытай үкіметі 2004 жылғы 16 наурызда Сыртқы істер министрлігінің веб-сайтында мәлімдегендей, Адада Конго Бразавиль атынан Қытай Халық Республикасына баратын болды. 2005 жылғы 7 қаңтарда аталған үкіметте сыртқы істер министрі лауазымына көтерілді. 2007 жылдың 8 мамырында Адада Біріккен Ұлттар Ұйымы мен Африка Одағының Дарфурдағы бірлескен арнайы өкілі болып тағайындалды, ол сол жердегі бейбітшілік миссиясын басқарды. 31 мамырда Базиль Икуэбе оның орнына Сыртқы істер министрі болып тағайындалды. 2009 жылдың 27 сәуірінде БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне сөйлеген сөзінде Адада Дарфурдегі зорлық-зомбылық "төмен қарқындылық" деңгейіне дейін азайғанын айтты. Бұл мәлімдеме Дарфурдағы жағдайға қатысы бар көптеген адамдарды ашуландырды. БҰҰ Бас хатшысы Пан Ги Мун Ададаны мақтап, оған "UNAMID-ті ең қиын бастапқы кезеңінде және бұрын-соңды болмаған қиындықтар жағдайында ерекшелікпен басқарғанын" жазды. Франс Пресс агенттігіне берген сұхбатында Адада өз миссиясында сәтті болғанын, өйткені қаза болғандар енді болмайды деп мәлімдеді: "Мен Дарфурдағы өлім-жітімнің саны бойынша UNAMID-тің сотталуын қалаймын". Ол өзінің "жеке таңдауы" бойынша қызметтен кеткенін айтты. Ол өзінің "жер бетінде соғысу тоқтады" деген көзқарасын қайталап, зорлық-зомбылықтың соғыс емес, қылмыспен байланысты екенін айтты. Адада сондай-ақ Судан үкіметі ЮНАМИД-пен толықтай ынтымақтастық жасамағанын, бірақ үкіметтің жұмысымен жұмыс істеуден басқа жолы жоқ екенін айтты және ЮНАМИД-ке тікұшақ жібермегені үшін халықаралық қоғамдастықты сынға алды. Дафурдағы лауазымын тастағаннан кейін көп ұзамай Сассу Нгуессо оны Конго үкіметінде 2009 жылдың 15 қыркүйегінде өнеркәсіптік даму және жеке секторды дамыту жөніндегі мемлекеттік министр етіп қайта тағайындады. 2011 жылдың шілдесінде өткен ПТК-ның алтыншы кезектен тыс съезінде Адама ПТК-ның 51 мүшесі бар саяси бюросына сайланды. 2012 жылғы шілде-тамыздағы парламенттік сайлаудан кейін Адада 2012 жылғы 25 қыркүйекте Көлік, азаматтық авиация және сауда теңізінің мемлекеттік министрі лауазымына ауыстырылды. 2012 жылдың 30 қарашасында кешкісін Бразавильдегі Майя Майя әуежайында 32 адамның қаза тапқаны болған. Адама апат болған күні таңертең оқиға орнына барды. 2012 жылдың 10 желтоқсанында құрбандарға арналған ресми құрметте ол апаттың себебі тергеліп жатқанын айтты. 2013 жылы Адада "толық маргиналданады" деп саналады, оның министрлік портфеліне жататын мәселелер Жан Жак Буямен тиімді бақыланады. 2014 жылдың қыркүйек айында өткен жергілікті сайлау науқаны кезінде Адада Ниари департаментіне ПКТ кандидаттарының үгіт-насихат жұмыстарын жүргізуге жіберілді. 2016 жылдың наурыз айында өткен президент сайлауында Сассу Нгуессо жеңіске жеткеннен кейін, Адада 2016 жылдың 30 сәуірінде үкіметтен шығарылды. Ол 2016 жылдың шілдесінде Анри Лопестің орнына Франциядағы елші болып тағайындалды және 2016 жылдың 9 қарашасында Франция президенті Франсуа Олландқа сенім грамотасын табыс етті.

Adada, an ethnic Mbochi, was born in Gamboma, French Congo on 24 April 1946. He obtained a doctorate in mathematics from France in the early 1970s. He was a mathematician by profession and elected to the Central Committee of the PCT in 1972. In January 1976, he became the head of the newly created scientific research department and member of the state council, with the rank of cabinet minister. he remained in that position until 1991. With the fall of Sassou Nguesso regime, he went into exile in France in 1992 and returned in 1997. In the May 2002 parliamentary election, Adada was elected to the National Assembly as the PCT candidate in the first constituency of Ouenzé, the fifth arrondissement of Brazzaville; he won the seat in the first round with 67.46% of the vote. After the election, he retained his post as Minister of Foreign Affairs, Cooperation, and La Francophonie in the government appointed on 18 August 2002. In March 2003, Adada visited Bangui in the wake of François Bozizé's seizure of power in the Central African Republic. He met with Bozizé and effectively endorsed the takeover, saying that Bozizé was trustworthy because he had expressed a "vision" of "openness" and "reconciliation". In doing so, Adada ignored the African Union's official condemnation of the takeover. Adada was to visit the People's Republic of China on behalf of Congo Brazzaville, as announced by the Chinese government on their Ministry of Foreign Affairs website on 16 March 2004. He was promoted to the rank of Minister of State for Foreign Affairs in the government named on 7 January 2005. On 8 May 2007, Adada was named Joint Special Representative of the United Nations and the African Union for Darfur, in which capacity he was in charge of the peacekeeping mission there. On 31 May, Basile Ikouébé was appointed to replace him as Foreign Minister. Speaking to the United Nations Security Council on 27 April 2009, Adada said the violence in Darfur had been reduced to the point that the conflict there was "low intensity". This claim outraged many of those involved in the Darfur situation. UN Secretary General Ban Ki moon praised Adada, writing to him that he had "led UNAMID with distinction during its most challenging initial deployment phase and in an environment of unprecedented difficulty." Speaking to Agence France Presse in an interview, Adada argued that he had been successful in his mission because massacres no were no longer occurring: "I would like to be judged, for UNAMID to be judged, on the number of deaths in Darfur." He said that he resigned as a matter of "personal choice". He reiterated his view that "there is no more fighting on the ground" and that continued violence was due to crime, not warfare. Adada also said that the Sudanese government had not fully cooperated with UNAMID, but that he had no choice but to work with the government, and he criticized the international community for not sending helicopters to UNAMID. Shortly after Adada left his post in Darfur, Sassou Nguesso reappointed him to the Congolese government as Minister of State for Industrial Development and the Promotion of the Private Sector on 15 September 2009. At the PCT's Sixth Extraordinary Congress, held in July 2011, Adada was elected to the PCT's 51 member Political Bureau. Following the July–August 2012 parliamentary election, Adada was moved to the post of Minister of State for Transport, Civil Aviation, and the Merchant Marine on 25 September 2012. While Adada was serving in that post, a plane crash occurred at the Maya Maya Airport in Brazzaville on the evening of 30 November 2012, killing 32 people. Adada visited the scene on the morning after the crash. At an official tribute to the victims held on 10 December 2012, he said that the cause of the crash was being investigated. Adada was believed to be "completely marginalized" by 2013, with matters falling under his ministerial portfolio effectively controlled by Jean Jacques Bouya. During the campaign for the September 2014 local elections, Adada was dispatched to Niari Department to campaign for the PCT's candidates there. After Sassou Nguesso's victory in the March 2016 presidential election, Adada was dismissed from the government on 30 April 2016. He was appointed as Ambassador to France in July 2016, replacing Henri Lopes, and presented his credentials to French President François Hollande on 9 November 2016.