АҚШ-тағы халық шешімі және бастамалар процесі

Кіріспе

АҚШ саясатында бастамалар мен референдумдар процесі АҚШ-тың көптеген штаттарының азаматтарына заң шығаруды, яғни жаңа заң қабылдауды немесе қолданыстағы заңдарды жоюды референдумға немесе жалпыхалықтық дауыс беруге ұсынуға мүмкіндік береді. Азаматтар немесе ұйым белгілі бір мөлшерде қол жинап, шараны дауысқа салу үшін бастама көтере алады. Шара референдумға немесе тікелей дауыс беруге қойылады. Бастамалар мен референдумдар, сондай-ақ қайта шақыру сайлаулары мен ашық алғашқы сайлаулар – 1896-1917 жылдардағы прогрессивтік дәуірдің маңызды реформалары болды, сол кезде адамдар партиялар мен саяси көшбасшылардың билігін шектеуге тырысты. Бұл құқықтар, әсіресе Батыс штаттарында, бірнеше штат конституцияларына енгізілген. Бастамалар мен референдумдар – тікелей демократияның бір түрі. 2024 жылғы мәліметтер бойынша, бұл процестер тек штат деңгейінде қолжетімді, федералдық заңнамаға қатысты қолданылмайды. Бұл дауыс беру түрлерінің халықаралық деңгейдегі техникалық атауы – референдум, бірақ АҚШ-та олар көбінесе дауыс беру шаралары, ұсыныстар немесе дауыс беру сұрақтары деп аталады. АҚШ-тағы «референдум» термині көбінесе халықаралық деңгейде «халықтық референдум» деп танылатын қабылданған заңды күштен шығару туралы сұрақтарға қатысты қолданылады.

Тарих

Прогрессивті дәуір – белгілі бір корпорациялар мен трасттардың шоғырланған билігін, яғни монополиясын бұзуға бағытталған реформалармен ерекшеленген кезең болды. Көптеген прогрессивтер мемлекеттік заң шығарушылар осы мәселенің бір бөлігі деп сенді және олар негізінен белгілі бір бай топтардың ықпалында болды. Олар бұған қарсы әрекет етудің жолын іздеді – қарапайым адамдардың саяси процеске тікелей қатысуына мүмкіндік беретін жол. Олардың тапқан әдістерінің бірі – бастама және референдум. 2006 жылға дейін АҚШ-та 2231 штаттық бастама өткізілді, оның 887-сі сәтті аяқталды. АҚШ-тың тікелей демократиялық штаттарында әр қолтаңба куәгердің және нотариус куәлігімен расталуы керек болғандықтан, қажетті қолтаңбаларды жинау үлкен штаттарда циркуляторларды жалдауға миллиондаған долларға түседі. Бұл, жоғарыда сипатталған мемлекеттік заң шығарушылардың жағдайы сияқты, осы процестің де белгілі бір бай топтардың ықпалында екенін білдіреді. 2021 жылы Боулдер, Колорадода алғашқы ресми онлайн петиция жүйесі қолтаңба жинауға қатысы жоқ бастаманы сайлау бюллетеніне енгізу үшін қолданылды. bouldercolorado.gov. Боулдер қаласының сайлаушылары 2018 жылы 71% дауыспен 29% қарсы онлайн петиция жасауға рұқсат беретін жарғылық түзетуді мақұлдады. Бұл ұсынысты қалалық сайлау қаржысы және сайлау жұмысы тобының мүшелері, Эван Равиц пен Стив Померанс бастамасымен әзірледі.

Бастамалардың және референдумдардың түрлері

Бастамалар мен референдумдар – жиынтығында «сайлау шаралары», «ұсыныстар» немесе жай ғана «сұрақтар» деп аталатын құралдар – өкілдік демократияда қабылданатын көптеген заңдардан ерекшеленеді; әдетте, сайланған заң шығару органы заңдарды әзірлейді және қабылдайды. Бастамалар мен референдумдар, керісінше, азаматтарға заңдарды тікелей дауыс беру арқылы қабылдауға мүмкіндік береді. АҚШ-тың көптеген штаттарында сайлау шаралары әртүрлі процестер арқылы басталуы мүмкін: Жалпы алғанда, АҚШ-тың 26 штаты штаттық деңгейде бастама және/немесе вето референдумына ие, ал барлық штаттарда заңнамалық жолмен ұсынылатын процестердің кем дегенде бірі бар: 49 штаттың кем дегенде бірінде конституцияны өзгерту үшін заңнамалық жолмен ұсынылатын процесс бар, ал бір штат – Делавэр – жаңа заңдарды қабылдау үшін ғана заңнамалық жолмен ұсынылатын сайлау шараларын қолданады. Делавэрден басқа барлық штаттарда мемлекеттік конституцияны өзгерту үшін, штаттар арасында процестер әртүрлі болуы мүмкін, кем дегенде бір сайлау шарасы міндетті болып табылады, ол ұсынылған түзетутерге тікелей дауыс беруге немесе мемлекеттік конституцияны өзгерту үшін шақырылған штаттық конвентті сайлауға шақыруды немесе шақырмауды шешу үшін дауыс беруге мүмкіндік береді. Вашингтон, Колумбия округінде де бастама және вето референдумына мүмкіндік бар. Бұған қоса, тікелей демократияның бірнеше түрі жергілікті деңгейде де бар, соның ішінде мемлекеттік деңгейде мұндай тікелей демократия формалары жоқ штаттарда да, жергілікті деңгейде тікелей демократия шараларының қолжетімділігі штаттық және жергілікті заңнамаға байланысты әр түрлі болуы мүмкін.

Бастамалар

Бастама – кез келген азамат немесе ұйымға белгіленген санда қол жинап, оны сайлау бюллетеніне қоюға және болашақ сайлауда дауысқа салуға мүмкіндік беретін құрал. (Бұл бастамалар конституциялық өзгертулерге және заңдық бастамаларға бөлінеді. Заңдық бастамалар әдетте сайлау бюллетеніне қою үшін аз қол жинауды талап етеді.) Бастамалар тура да, сондай-ақ жанама да болуы мүмкін. Яғни, шараны дауысқа салу үшін жеткілікті қол жиналғаннан кейін, ол алдымен мемлекеттік немесе жергілікті заң шығару органының қарауына түседі. Егер заң шығару органы белгіленген мерзім ішінде ұсынылған жаңа заңды қабылдамаса, бастама сайлау бюллетеніне қойылуға тиіс. Осы процестің ережелері штаттар бойынша әр түрлі. Мысалы, кейбір штаттарда заң шығару органы мақұлдамаған жағдайда бастаманы дауысқа салуға жарамды ету үшін қосымша қол жинау қажет. Ал басқа штаттарда егер заң шығару органы бастамаға ұқсас заң қабылдаса, бастапқы бастама бойынша сайлау өткізілмейді, ал кейбір штаттарда заң шығару органы бастаманы өзгертусіз қабылдауы керек немесе оны сайлаушылар шешеді.

Басталған мемлекеттік конституциялық түзету

Басталған конституциялық түзету – мемлекет азаматтарының ұсынысы арқылы қабылданатын мемлекет конституциясына енгізілген өзгеріс. Осы бастама процесін пайдалану арқылы азаматтар конституциялық түзетулерді тікелей ұсынып, заң шығарушы органға жолдамай-ақ дауысқа сала алады. Белгілі бір мөлшерде азаматтар ұсынысқа қол қойғаннан кейін, конституциялық түзету ұсынысы дауысқа жіберіледі. АҚШ-та ешбір сот немесе заң шығарушы орган ұсынысты немесе одан туындаған бастамашылық конституциялық түзетуді бекітуге міндетті емес, бірақ егер түзетуге шағым түсірілсе және сот оның конституцияға қайшы екенін растаса, онда ол күштен шығарылуы мүмкін. Бұл процеске рұқсат беретін көптеген штаттарда 2/3 көпшілік дауыс қажет. Ұсынылған барлық түзетулер дауысқа салу үшін жеткілікті қолдау таба бермейді. Мысалы, 1994 жылғы жалпы сайлауда Флорида штатында ұсынылған 26 ұсыныстың тек үшеуі ғана дауысқа салуға жеткілікті қолдау тапты.

Тікелей бастамаланған мемлекеттік конституциялық түзету

Конституциялық түзетулерді ұсыну үшін бастамашылық процесі, мемлекеттік заңдар сияқты, "тікелей" немесе "тікелей емес" болуы мүмкін. Азаматтардың бастамасымен конституциялық түзетулерді қарастыратын 18 штаттың ішінде Массачусетс және Миссисипи штаттары ғана мемлекеттік конституциялық түзетулерді тікелей емес жолмен бастауға мүмкіндік береді. Массачусетс штатында, егер бастамашылық конституциялық түзету үшін жеткілікті қол жиналса, бастама алдымен заң шығарушы органға жіберіледі, онда екі кезекті заң шығару сессиясында штат сенаторларының және бірлескен отырыста дауыс беретін өкілдердің кемінде төрттен бірінің мақұлдауы қажет. Массачусетс – бастамашылық конституциялық түзетулер үшін мұндай талапты қоятын жалғыз штат. 2021 жылға дейін Миссисипиде, егер жеткілікті қол жиналып, ұсынылса, заң шығарушы орган: шараны мақұлдауға; шараны қарастырмауға (бірақ бұл шараны жоймайды, ол дауысқа жіберіледі); балама ұсынбастан шараға қарсы дауыс беруге (бірақ бұл шараны жоймайды, ол дауысқа жіберіледі); немесе бастапқы азамат ұсынысымен бірге дауысқа жіберу үшін балама түзетуді мақұлдауға тиіс болатын. Егер екі қайшы шара да дауыс берушілермен мақұлдалса, көп дауыс жинаған шара заңға айналатын еді. 2021 жылдың мамыр айында Миссисипи Жоғарғы Сотының шешімі штатта медициналық марихуанаға рұқсат беретін сайлаушылардың бастамасын күштен шығарды. Сотының 6-3 көпшілігі штаттың конституциялық процесіндегі негізгі кемшілікке сілтеме жасады, бұл түзету процесінде тікелей емес бастамаларды тиімді түрде тыйым салу деп қарастырылды, егер болашақта конституциялық түзету қабылданбаса. 1990 жылдары штаттың конституциясына 15-баптың 273(3) тармағы ретінде қосылған тікелей емес бастама процесі, демеушілердің штаттың соңғы сайлауында губернаторға берілген дауыс санының кемінде 12% құрайтын қол жинауын талап етеді. Бұған қоса, бастаманы дауысқа жіберу үшін қажетті қолдардың 20% аспауы керек, олар бір конгресс округінен (яғни АҚШ Өкілдер палатасынан) келуі керек. Тікелей емес бастама процесі қабылданған кезде Миссисипиде бес конгресс округі болды, бірақ 2000 жылғы АҚШ халық санағынан кейін штат бір палата орынынан айырылды. Көпшілік шешімінде судья Джозиа Коулман былай деп жазды: "Нiyetпен, қадағалаусыздықтан немесе басқа себептерден, 273(3) тармағының авторы Миссисипиде Конгресте бестен аз өкілі бар әлемде жұмыс істей алмайтын дауыс беру бастамасы процесін жазды. Бүгінгі шындықта жұмыс істеу үшін оған Жоғарғы Соттың құзыретінен тыс өзгертулер енгізу қажет". Коулман 2003 жылдан 2015 жылға дейін заң шығарушы орган алты рет түзетуді дауысқа жіберуге тырысқан, бұл процесс штаттың қазіргі (және болашақтағы) Өкілдер палатасының үлестірілуін көрсететін еді, бірақ барлық әрекеттер комитетте сәтсіз аяқталды.

The initiative process, for proposing constitutional amendments, may also, like for state statutes, be "direct" or "indirect". Among the 18 states that provide for citizen initiated constitutional amendments, Massachusetts and Mississippi are the only two states with indirect initiated state constitutional amendment. In Massachusetts, if enough signatures are submitted for an initiated constitutional amendment, the initiative first goes to the legislature where it must garner approval in two successive legislative sessions from one quarter of state senators and representatives voting together in a joint session. Massachusetts is the only state to have such a requirement for initiated constitutional amendments. Before 2021 in Mississippi, if enough signatures were collected and submitted, the legislature had to either: approve the measure; ignore the measure (but it does not annul the measure, it still goes to the ballot); voting against the measure without providing for an alternative (but it does not annul the measure, it still goes to the ballot); or approve an alternative amendment to appear on the ballot alongside the original citizen proposal as a competing measure. In the cases when both of the contradicting measures were approved by voters, the measure with the most votes was the one that became law. A May 2021 decision by the Mississippi Supreme Court nullified a voter passed initiative that permitted medical marijuana in the state, with the 6–3 majority citing a fundamental flaw in the state's constitutional process that was viewed by media as effectively banning future use of indirect initiatives in the amendment process, barring a future constitutional amendment. The indirect initiative process, added to the state's constitution in the 1990s as Article 15, Section 273(3), requires that over a 1 year period, the sponsors obtain a total number of signatures equal to at least 12% of the total number of votes cast for governor in the state's last election for that office. Additionally, it requires that no more than 20% of the signatures required to place an initiative on the ballot come from any single congressional (i. e., U. S. House) district. At the time the indirect initiative process passed, Mississippi had five congressional districts, but the state lost one House seat in the reapportionment that followed the 2000 United States Census. In the majority decision, Justice Josiah Coleman wrote, "Whether with intent, by oversight, or for some other reason, the drafters of section 273(3) wrote a ballot initiative process that cannot work in a world where Mississippi has fewer than five representatives in Congress. To work in today's reality, it will need amending—something that lies beyond the power of the Supreme Court." Coleman added that from 2003 to 2015, the legislature had attempted six times to place an amendment on the ballot that would have changed the process to reflect Mississippi's current (and presumably future) House apportionment, but all attempts died in committee.

Референдум

Халықтық референдум, сондай-ақ Вето референдумы, Азаматтық референдум, Заң референдумы, Заңды қайта қарау, Халықтың ветосы немесе Азаматтың ветосы деп аталады. Онда белгілі бір мөлшерде жиналған қолдар (әдетте бастама үшін қажетті қолдар санынан кем) нақты бір мемлекеттік заңды күштен жою немесе жоққа шығару үшін дауыс беруге қойылатын мәселені анықтайды. 23 штат азаматтарына халықтық референдумды бастауға мүмкіндік береді, сондай-ақ АҚШ-тың Виргин аралдары сияқты бір территория да бар. Халықтық референдумды алғаш рет 1898 жылы Оңтүстік Дакота штаты енгізді, ал 1906 жылы Орегон штатында қолданды, бұл 1904 жылы Орегон штатында алғаш рет бастама қолданылғаннан кейін екі жыл өткен соң болды.

Заңнамалық жолдау

Заңнамалық жолдама (сондай-ақ "заңнамалық референдум" немесе Вашингтон штатында заңнамалық жолдамамен ұсынылған мемлекеттік заң үшін "референдум туралы заң жобасы"), онда заң шығарушы орган ұсынылған заңдарды халықтың дауысқа салуына ұсынады (ерікті түрде немесе конституциялық түзету болған жағдайда, процедураның міндетті бөлігі ретінде). Делавэрді есептемегенде, АҚШ-тың 49 штаты заң шығарушы орган арқылы ұсынылған мемлекеттік конституциялық түзетулерге рұқсат береді.

Статутты бекіту

Невада штаты заңды растауға рұқсат беретін жалғыз штат. Заңды растау сайлаушыларға дауысқа салу үшін қол жинауға мүмкіндік береді, онда штат азаматтары қолданыстағы заңды растау туралы сұраққа жауап береді. Егер штат азаматтарының көпшілігі заңды растау үшін дауыс берсе, штат заң шығарушы органы бұл заңды өзгертуге құқығын жояды, және оны өзгертуге немесе жоюға тек штат азаматтарының көпшілігі тікелей дауыс беру арқылы ғана рұқсат етеді.

Автоматты жолдамалар

Автоматты түрде ұсынылу – бұл заңмен міндетті түрде дауысқа салуға қойылатын сұрақ. Көптеген штаттардың конституцияларында конституциялық конвенция өткізу мәселесі белгілі бір уақыт өткен соң сайлаушылардың қарауына ұсынылуын талап ететін заңдар бар.

Ауыл шаруашылығы бойынша референдумдар

АҚШ кодексіне сәйкес, бидай, жүгері, сүт және күріш сияқты белгілі бір ауыл шаруашылығы өнімдеріне сату квоталарын бекіту алдында ұлттық референдумдар өткізу талап етіледі. Осы референдумдарды өткізу жауапкершілігі Ауыл шаруашылығы министріне жүктеледі, ал дауыс беру құқығы тек тиісті ауыл шаруашылығы өнімінің өндірушілеріне ғана шектеледі. Жаңа Англия және Перс шығанағы балық шаруашылығын басқару кеңестерінде балық аулау квоталары үшін де ұқсас референдум жүйесі бар.

Жүйеге қарсылық білдіру

Бастамалық және референдумдық процестер сынға ұшырайды. Кейбіреулер бастамалар мен референдумдар халықтың сайланған өкілдерін айналып өтіп, халыққа тікелей саясат жасауға мүмкіндік беру арқылы өкілді үкіметті әлсіретеді деп санайды: олар көпшіліктің шектен тыс мажоритаризмінен (көпшіліктің төрешілігі) қорқады, нәтижесінде азшылық топтарына зиян келтірілуі мүмкін деп есептейді. Басқа сын-пікірлер: бір-біріне қайшы келетін ережелермен бәсекелесетін бастамалар екі бастама да қабылданған кезде құқықтық қиындықтар тудыруы мүмкін; және бастамалар заң шығару сессиясы аяқталғанға дейін ұсынылған кезде заң шығарушы орган бастаманы қабылдау жағдайын әлсірететін заңдық өзгерістер жасай алады. Тағы бір сыншыл пікір бойынша, талап етілетін қол қоюлар саны халық санымен қатар өскен сайын, "бастамалар қарапайым азаматты күшейтуден ауысып, өздерінің күн тәртібіне қол жеткізу үшін бай жеке мүдделердің құралына айналды". Джон Диас 2008 жылы San Francisco Chronicle газетінің редакторлық мақаласында былай деп жазды:

Калифорнияның бастамашылық процесін басқару формуласында үлкен құпия жоқ. Идеологиялық мотивациясы бар немесе жеке мүддесі бар миллиардер қайырымдылық жасаушыны табыңыз. Ол 1 миллион долларды жалақылы қол қоюшылармен дауыс беруге жұмсайды. Жас мәселесімен байланыстыру үшін қажет болғанша созыңыз (бұл балалар үшін, Prop. 3) немесе бүгінгі күннің мәселесі (бұл энергия тәуелсіздігі мен жаңартылатын ресурстар туралы, Props. 7 және 10). Егер бұл фактілерді сату қиын болса, оған жанашырлықпен бет және есім беріңіз, мысалы, "Марсидің заңы" (Prop. 9, құрбандардың құқықтары мен шартты түрде босату) немесе "Сараның заңы" (Prop. 4, ата-аналарға аборт туралы хабарлау). Теледидар жарнамасына жұмсақ мақсатта ақша жұмсауды жоспарлаңыз және сайлаушылар жақсы үкімет топтарының немесе газет редакцияларының кішігірім жазбаларын немесе тәуелсіз талдауларын байқамайды деп үміттеніңіз. Бүгінде бастамашылық процесс енді ерекше мүдделер мен ақшалы тапқа қарсы дәрі емес; бұл олардың таңдау құралы, олар заңнамалық процестің бақылауына және келісімге келуіне төтеп бермей, өздерінің жолын табуға тырысады. Кейбір жағдайларда сайлаушылар кейіннен заң шығарушы органмен жойылған немесе түбегейлі өзгертілген бастамаларды қабылдады. Мысалы, сайлаушылар қабылдаған заң Аризонаның медициналық марихуана бастамасы ретінде кейіннен Аризона заң шығарушы органымен қабылдамады. Мұндай жағдайлардың алдын алу үшін кейде бастамалар мемлекеттік конституцияны өзгерту үшін қолданылады және осылайша заң шығарушы орган оны сайлаушыларға референдум жібермей өзгертуге жол бермейді; алайда бұл жоғарыда аталған икемділік проблемаларын тудырады. Сондықтан кейбір штаттар орта жолды іздеуде. Мысалы, Колорадоның референдумы O сайлаушылар бастамалары арқылы қабылдаған заңдарды өзгерту үшін заң шығарушы орган үшін үштен екі дауыс қажет, мұндай үкім қабылданғаннан кейін бес жылға дейін. Бұл заң шығарушыға даусыз өзгерістерді оңай жасауға мүмкіндік береді. Бастапқы тұжырымдамаға емес, оның қазіргі жүзеге асырылуына қарсылық білдірудің бірі - қол қоюға қарсылық білдіру саяси құралға айналып барады, мемлекеттік қызметкерлер мен қарсы топтар бұл мәселені сайлаушылармен күресудің орнына, процесті сотқа беруде. Қолтаңбаларды техникалық қателіктерге байланысты жарамсыз деп жариялауға болады, ал бастамаларды қолтаңбалардың статистикалық үлгілеріне сүйене отырып, жоққа шығаруға болады. Заңдық күрес жүргізу үшін қажетті қаржысы жоқ қолдаушылар өз бастамаларын дауыс беруден ала алады. Заң шығарушы органдар өздері қиын талаптарды күшейтуі мүмкін. Мысалы, Калифорния немесе Орегонда әр жылы ондаған сайлау шаралары бар болса, Айдахода 1930 жылдан бері 28 болды, оның 12-сі өтті. 2013 жылы Айдахоның заң шығарушы органы сайлаушылар танымал емес білім беру заңдарының үштігін ("Оқушылар бірінші") алып тастағаннан кейін, бастаманы дауыс беруге енгізу үшін географиялық талаптарды арттырды. Айдахоның 35 заңнамалық округінің 18-інде тіркелген сайлаушылардың 6% қол қоюы керек деген жаңа талапқа қарамастан, 2018 жылдың сәуір айының ортасында Медикейд тежелуін қарашадағы сайлауға сайлаушылардың алдына қоюға бағытталған (мемлекеттік конституцияны өзгерту арқылы, иә немесе жоқ) талап етілетін заңнамалық округтердегі қажетті қол қою санын жинауға жақсы жолға түсті, бұл сарапшыларды таң қалдырды. Ақырында ұйымдастырушылар 30 сәуірдегі соңғы мерзімге дейін округтің кеңселеріне 60 000 қол қойды, егер олар тексерілсе, қажетті 56 192-ден әлдеқайда көп. The New York Times газеті 2021 жылдың мамырындағы баяндамасында осы жылға дейін республикашылдар 32 штатта бастамаларды шектеуге бағытталған 144 заң жобасын ұсынғанын, оның 19-ы тоғыз республикалық губернаторлармен қол қойылғанын хабарлады. Бұл бастамалар тарихи түрде екі партия тарапынан қолданылса да, демократтар соңғы жылдары штат үкіметін бақыламайтын штаттарда осы процесті пайдалануда ерекше табысқа жетті. Үш штатта республикалық заң шығарушылар сайлаушылардан болашақ бастамаларды әкелу және қабылдау құқықтарын шектеуге бағытталған бастамаларды мақұлдауды сұрады.

There is no big secret to the formula for manipulating California's initiative process. Find a billionaire benefactor with the ideological motivation or crass self interest to spend the $1 million plus to get something on the ballot with mercenary signature gatherers. Stretch as far as required to link it to the issue of the ages (this is for the children, Prop. 3) or the cause of the day (this is about energy independence and renewable resources, Props. 7 and 10). If it's a tough sell on the facts, give it a sympathetic face and name such as "Marsy's Law" (Prop. 9, victims' rights and parole) or "Sarah's Law" (Prop. 4, parental notification on abortion). Prepare to spend a bundle on soft focus television advertising and hope voters don't notice the fine print or the independent analyses of good government groups or newspaper editorial boards Today, the initiative process is no longer the antidote to special interests and the moneyed class; it is their vehicle of choice to attempt to get their way without having to endure the scrutiny and compromise of the legislative process. In some cases, voters have passed initiatives that were subsequently repealed or drastically changed by the legislature. For instance, legislation passed by the voters as an Arizonan medical cannabis initiative was subsequently gutted by the Arizona legislature. To prevent such occurrences, initiatives are sometimes used to amend the state constitution and thus prevent the legislature from changing it without sending a referendum to the voters; however, this produces the problems of inflexibility mentioned above. Accordingly, some states are seeking a middle route. For example, Colorado's Referendum O would require a two thirds vote for the legislature to change statutes passed by the voters through initiatives, until five years after such passage. This would allow the legislature to easily make uncontroversial changes. An objection not so much to the initial concept, but to its present implementations, is that signature challenges are becoming a political tool, with state officials and opposing groups litigating the process, rather than simply taking the issue fight to voters. Signatures can be declared void based on technical omissions, and initiatives can be thrown out based on statistical samplings of signatures. Supporters lacking necessary funds to sustain legal battles can find their initiative taken off the ballot. Legislatures themselves may tighten already arduous requirements. E. g., while California or Oregon typically have dozens of ballot measures each year, Idaho has had 28 since the 1930s, of which twelve passed. The Idaho Legislature in 2013 however increased the geographical requirements for putting an initiative on the ballot after a trio of unpopular education laws ("Students Come First") were repealed by the voters. Despite the new requirement of the signatures of 6% of the registered voters in 18 of Idaho's 35 legislative districts before May, as of mid April 2018 the drive to put the Medicaid gap before the voters on the November ballot (by way of their amending the state constitution, yea or nay) was well on its way to gathering the prerequisite number of signatures in the prerequisite number of legislative districts, much to the surprise of pundits. Ultimately the organizers had by the April 30 deadline delivered 60,000 signatures to county clerks' offices, which if verified are far more than the 56,192 required. The New York Times reported in May 2021 that so far that year, Republicans had introduced 144 bills to restrict initiatives in 32 states, 19 of which had been signed into law by nine Republican governors. Although initiatives had historically been used by both parties, Democrats had been especially successful using the process in recent years in states where they do not control the state government. In three states, Republican legislators asked voters to approve initiatives that would restrict their right to bring and pass future initiatives.

Ұсынылған реформалар

Кейбір ұсынылатын реформалар қол қоюға ынталандыруды азайту үшін қол қойған әрбір қолға емес, сағаттық төлем жасауды, сондай-ақ бастамаларды қаржылай қолдайтын ірі тұлғаларды әлеуетті қол қоюшыларға жариялау арқылы ашықтықты арттыруды көздейді. Басқа ұсыныстардың ішінде бастама қабылданғаннан кейін «салқындату» кезеңін қарастыру бар, онда заң шығарушы орган бастаманың ұйымдастырушыларына қанағаттандыратын заң қабылдау арқылы бастаманы қажетсіз ете алады. Сонымен қатар, тікелей демократия мен өкілдік демократияның аралас түрін құру үшін бастамалар мен референдумға өкілеттік дауыс беруді қосу ұсынылып отыр.

Ладлоу түзетуі

Ладлоу түзетуі – Индиана штатының конгрессмені Луис Ладлоу жасаған, конгресс соғыс жариялағаннан кейін халық референдумы өткізуге рұқсат беретін конституциялық түзету жобасы. Ол 1930 жылдары, Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі жылдары американдық бейтараптықты сақтау мақсатында ең жоғары деңгейде халықтың қолдауын алды.

Ұлттық бастама

Ұлттық бастама – АҚШ Конституциясына федералдық деңгейде референдумдер өткізуге мүмкіндік беру үшін түзетулер енгізу жөніндегі ұсыныс.