2 ғасырлық христиан апологетикалық мәтіні: Матетістің Диогнетке хаты
Epistle to Diognetus
Христиандық апологетика: Матетістің Диогнетке хаты – II ғасырлық мәтін, христиан дінін қорғайды. Автор туралы мәлімет жоқ, ерте христиан әдебиетінің үлгісі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
2 ғасырдағы христиан апологетикалық мәтіні
2nd century Christian apologetic text
Мафеттың Диогнетке жазған хаты (Πρὸς Διόγνητον Ἐπιστολή) – христиандықты сыншылардың айыптауларына қарсы қорғайтын христиан апологетикасының үлгісі. Грек авторы мен хатты алған адам басқаша белгілі емес. Тіл және басқа мәтіндік деректерге сүйенген мерзімдеме бағалаулары 130 жылға дейін (сонда оны апологетикалық әдебиеттің ең ерте мысалдарының біріне айналдырады) Сардис қалалық Мелито, Афиналық Афинагор және Татиан заманына дейін жетеді.
The Epistle of Mathetes to Diognetus (Πρὸς Διόγνητον Ἐπιστολή) is an example of Christian apologetics, writings defending Christianity against the charges of its critics. The Greek writer and recipient are not otherwise known. Estimates of dating based on the language and other textual evidence have ranged from AD 130 (which would make it one of the earliest examples of apologetic literature), to the general era of Melito of Sardis, Athenagoras of Athens, and Tatian.
Автор мен аудитория
Мәтіннің өзі авторды анықтай алмайды. "Матетес" сөзі грек тілінде "оқушы" немесе "шәкірт" дегенді білдіреді және ол мәтінде тек бір рет қолданылады, автор өзін "Апостолдардың шәкірті" деп атаған кезде (ἀποστόλων γενομένος μαθητής). Сондықтан бұл есім емес, атауда қолдану – қатаң дәстүр. Жазушы кім болса да, көптеген адамдарға оның "Христос" немесе "Иса" сөздерінің орнына "Логос" сөзін қолдануы Иоанн христиандығына ұқсас көрінеді. Ғалымдар Диогнетке арналған хаттың адресаты болуы мүмкін екі тұлғаны ұсынды: біреуі сенімсіз (император Марк Аврелийдің тәрбиешісінің бірі), екіншісі ықтимал (Александриялық прокуратор, Тиберий Клавдий Диогнет, шамамен 200 жыл). Чарльз Э. Хилл Смирнадан алынған, бірақ екінші ғасырға жататын деген болжам бар, "Аполлоний ұлы Диогнет, Диогнет ұлы, архион" деген жазуды келтіреді. Бұл Поликарп заманында Смирнада болған аристократиялық әулеттің куәсі, оның кем дегенде екі мүшесі Диогнет есімін таратқан. Олардың кем дегенде біреуі қалалық кеңестің мүшесі болған, бұл Диогнетке арналған хаттың адресатына қатысты қолданылған κράτιστος терминін толықтай орынды етеді. Авторды растамайынша, біздің алдымызда ойдан шығарылған кейіпкер болуы мүмкін, себебі "Диогнет" есімі грек тілінде "Құдайдан туған" дегенді білдіреді.
The text itself does not identify the author. The word "mathetes" is the Greek word for "student" or "disciple," and it appears only once in the text, when the author calls himself a "student of the Apostles" (ἀποστόλων γενομένος μαθητής). Hence it is not a proper name at all, and its use in the title is strictly conventional. The writer, whoever he or she was, sounds to many like a Johannine Christian, inasmuch as he uses the word "Logos" as a substitute for "Christ" or "Jesus." Scholars have suggested individuals who could be the addressee of the Letter to Diognetus, one implausible (one of the emperor Marcus Aurelius' tutors), the other quite possible (an Alexandrian procurator, Tiberios Claudios Diognetos, c.200). Charles E. Hill cites an inscription from Smyrna, probably from the second century, by ‘Diognetos, son of Apollonius, son of Diognetos, archon’. This is evidence of an aristocratic family in Smyrna during the time of Polycarp, of which at least two members bore the name Diognetos. At least one of these two was a member of the city council, a status that would make the term κράτιστος, used of the addressee of the Letter to Diognetus, very appropriate. It is entirely possible, without verification of the author, that we have a fictitious character, since the name "Diognetus," means "God born" in Greek.
Қолжазбалар
Хат тек бір қолжазбада сақталған. Ол алғаш рет 13 ғасырдағы, Жүстин Шехидке жатқызылған жазбаларды қамтитын кодексте табылды. Бірақ бүгінде оның көптеген көшірмелері сақталған. Қызығы, бұл хаттың бар екенін ешбір Апостолдық Әкелер немесе Шіркеу Әкелері білмегенін көрсететін ешқандай дәлел жоқ, тіпті көптеген қазіргі оқырмандар оны ерте христиан апологетикасының бағалы туындысы деп есептейді. Бұл хаттың Евсевийдің "Шіркеу тарихында" айтылған Афиналық Квадраттың "Апологиясымен" бір екені ұсынылған.
The epistle survived only in one manuscript. It was initially discovered in a 13th century codex that included writings ascribed to Justin Martyr. but numerous transcriptions of the letter survive today. Oddly, there is no evidence that any Apostolic Father or Church Father knew of its existence, even though it has been esteemed by many modern readers as a gem of early Christian apologetics. It has been suggested that the Epistle should be identified with the Apology of Quadratus of Athens, mentioned by Eusebius in his Church History,
Мүмкін сәйкестендіру
1947 жылы Паулюс Андриессен Диогнетке жазылған хатты Евсевийдің "Шіркеу тарихында" айтылған Афиналық Квадраттың "Апологиясымен" салыстыруға болатынын ұсынды. 1966 жылы Эдгар Дж. Гудспид мұндай теңеуді тапқыр теория деп бағалап, оның ықтимал еместігін айтты және бұл үзіндінің сәйкес келмейтін бос орынды толтырмайтынын атап өтті. Соңғы кезде Майкл В. Холмс Андриессеннің ұсынысын "қызықты" деп сипаттады: Диогнетке жазылған хатта Квадраттың еңбегінен белгілі жалғыз цитата болмағанын мойындағанмен, Холмс бұл теңеуді "7.6 және 7.7 арасындағы бос орынға ол өте жақсы сыйып кетеді" деп қорғады.
In 1947 Paulus Andriessen suggested that the Epistle to Diognetus is to be identified with the Apology of Quadratus of Athens, mentioned by Eusebius in his Church History. In 1966 Edgar J. Goodspeed wrote that such identification is an ingenious theory, but considered it improbable, also stating that the fragment does not fit the gap. More recently, Michael W. Holmes has called Andriessen's proposal "intriguing": while admitting that Epistle to Diognetus does not contain the only quotation known from Quadratus's work, Holmes defends this identification by noting "there is a gap between 7.6 and 7.7 into which it would fit very well."