Кіріспе

Антонов Ан-12 (ресейше: Антонов Ан-12; НАТО белгісі: Cub) – Кеңес Одағында жасалған төрт қозғалтқышты турбовинтті көліктік ұшақ. Бұл Антонов Ан-10 ұшағының әскери нұсқасы және көптеген түрлері бар. Тридцать жылдан астам уақыт бойы Ан-12 совет әуе күштерінің орта қашықтықтағы жүк және десант тасымалдау стандарты болды. Барлығы 1248 дана салынды. 1981 жылы Ан-12 ұшағының қытайлық нұсқасы Y-8 деп аталып, өндіріске түсті. Содан бері Y-8 Қытайдың ең танымал әскери және азаматтық көлік/жүк ұшақтарының біріне айналды, көптеген түрлері өндіріліп, экспортталды. Y-8 үшін Tu-16/H-6 бомбалаушысының навигатор кабинасының дизайны, бастапқы Ан-12 ұшағының қысқа навигатор кабинасынан гөрі таңдалды, себебі H-6 бомбалаушысы біршама уақыттан бері сериялық өндірісте болды. Ан-12 Ресейде де, Украинада да қолданылмайтын болса, Y-8 Қытайда жаңартылып, өндіріледі. Соңғы Y8 F600 – Шанси Ұшақ Компаниясы, Антонов ғылыми-техникалық кешені (ASTC) және Pratt & Whitney Canada бірлескен кәсіпорны. Y8 F600 ұшағының фюзеляжы жаңадан жасалған, батыс электроникасы, PW150B турбовинтті қозғалтқыштары және R408 пернесі, сондай-ақ екі экипаждың «glass cockpit» кабинасы бар.

Кеңес Әуе күштері

Ұшақ алғаш рет 1957 жылы ұшып, КСРО-да 1973 жылға дейін өндірілді. Ол іздеу-құтқару операцияларынан бастап, жабдық тасымалдауға дейін түрлі мақсаттарда қолданылды. Оның ең маңызды қолданылуы Кеңес-Ауған соғысында байқалды. Кеңес әскерлері арасында бұл ұшақ Ауғанстаннан Ташкентке "Жүк 200" немесе қаза тапқан жауынгерлердің мәйіттері салынған табыттармен ұшып баратыны жақсы білінетін. Осы себепті ұшаққа "Қара түлпан" (Russian: «Чёрный тюльпан») деген есім берілді.

Нұсқалар

Бастапқы жүк тасымалынан өзге, An-12 кең ауқымды мамандық жұмыстары үшін платформа ретінде қолданылды және шамамен 30 түрлі модификациясы жасалды. Жаңартуларға ұшу салмағының артуы және отын бакінің сыйымдылығының ұлғаюы кірді. Жаңартылған Ан-12БП нұсқасы совет және басқа да елдердің әуе күштерінің стандартты тактикалық көлігіне айналды. 2021 жылы бұл ұшақтың An-12 негізінде жасалмайтыны хабарланды, себебі ол "ұшақ үстіндегі қару" талаптарына жауап бермеді.

Операторлар

Қазіргі уақытта Ан-12 жүк тасымалдаушылардың арасында, әсіресе ТМД, Африка және Үндістан жарты аралындағы операторлармен кеңінен қолданылады.

Азаматтық операторлар

2009 жылғы 8 қаңтарда Біріккен Араб Әмірліктерінде (БАӘ) An-12 ұшағына қатысты көптеген оқиғалар болғаннан кейін, Бас азаматтық авиация органы (GCAA) БАӘ әуе кеңістігінде An-12 ұшағының уақытша тоқтатылуын жариялады. 2010 жылғы 1 наурызда GCAA жүргізген әуе кемесінің техникалық жарамдылығына бағалаудан An-12 өтпегендіктен, тоқтату мерзімі шексіз деп белгіленді.