Кіріспе
Кореялық ұлтшылдықты (hangul=한국 국민주의) екі түрлі контексте қарастыруға болады. Бірі – Кореяның мәдени ерекшелігін, тарихын және ұлтын (немесе "тегін") сақтауға бағытталған тарихи қозғалыстарды қамтиды. Бұл этникалық ұлтшылдық көбінесе шетелдік шаруалардың басып кіруі мен үстемдігіне қарсы күресте қалыптасқан. Екінші контекст – 1945 жылы бөлінгеннен кейін Корея ұлтшылдығының қалай өзгергенін көрсетеді. Бүгінде алғашқысы басымдыққа ие. "Таза қан" термині корей халқының жалғыз атадан тараған таза текті ұрпақ екеніне сенуді білдіреді. Отарлық үстемдікке қарсы күрес кезеңінде пайда болған бұл идея корейлерге этникалық біртектілік және ұлттық мақтаныш сезімін сыйлады, сонымен қатар нәсілдік кемсітушілік пен зұлымдыққа ұштау болуы мүмкін. Оңтүстік Кореядағы ұлтшылдықтың басты ағыны азаматтық емес, романтикалық (әсіресе этникалық немесе "тектік") сипатқа ие. Романтикалық ұлтшылдықтың осы түрі көбінесе ресми және құрылымды азаматтық ұлттық санамен бәсекелесіп, оны әлсіретеді. Оңтүстік кореялықтардың мемлекетке негізделген ұлтшылдығының (яғни патриотизмінің) жетіспеуі түрлі жолдармен көрінеді. Мысалы, мемлекеттің өзіне арналған жеке ұлттық мереке жоқ, және көптеген оңтүстік кореялықтар өз елдерінің негіз қаланған күнін (яғни 1948 жылғы 15 тамыз) нақты білмейді. Солтүстік Кореядағы романтикалық этникалық ұлтшылдық та маңызды, бірақ Оңтүстік Кореядан айырмашылығы, азаматтық және этникалық ұлтшылдық бәсекелес емес, керісінше, бірге өмір сүріп, бір-бірін күшейтеді. Бұл мемлекеттік деңгейде қолдау көрсетілетін және этникалық бірегейлікті мемлекеттік билік пен бақылауды арттыру үшін пайдаланатын "Чучхе" идеологиясымен байланысты болуы мүмкін. Оңтүстік Кореяда корей ұлтшылдығы негізінен екі бағытқа бөлінеді: корей халқының бір текті екеніне және "корей отанына" жататынына сенім білдіретін "этникалық ұлтшылдық", және империализмге қарсы күреске негізделген "либералды ұлтшылдық", ол саяси оңшыл лагерьті құрайды.
Korean nationalism (hangul=한국 국민주의) can be viewed in two different contexts. One encompasses various movements throughout history to maintain a Korean cultural identity, history, and ethnicity (or "race"). This ethnic nationalism was mainly forged in opposition to foreign incursion and rule. The second context encompasses how Korean nationalism changed after the partition in 1945. Today, the former tends to predominate. The term "pure blood" refers to the belief that Korean people are a pure race descended from a single ancestor. Invoked during the period of resistance to colonial rule, the idea gave Koreans a sense of ethnic homogeneity and national pride, and a potential catalyst for racial discrimination and prejudice. The dominant strand of nationalism in South Korea, tends to be romantic in nature (specifically ethnic or "racial"), rather than civic. This form of romantic nationalism often competes with and weakens the more formal and structured civic national identity. South Koreans' lack of state derived nationalism (i. e. patriotism) manifests itself in various ways. For example, there is no national holiday solely commemorating the state itself and many South Koreans do not know the exact date their country was founded (i. e. 15 August 1948). Romantic ethnic nationalism in North Korea has strong salience as well, though unlike in South Korea, civic nationalism and ethnic nationalism do not compete but rather co exist and reinforce each other. This can be attributed to the state sponsored ideology of Juche, which utilizes ethnic identity to enhance state power and control. In South Korea, Korean nationalism is largely divided into two strains: "ethnic nationalism", which was the belief that Korean people share blood and belong to the "Korean homeland", and the anti imperialism driven "liberal nationalism", which forms a political center left camp.
Тарих
Тарихи тұрғыдан алғанда, Кореяның ұлтшылдық қозғалысының басты мақсаттары Кореяның ежелгі мәдениеті мен ұлттық ерекшелігін шетелдік әсерден қорғау және дамыту, сондай-ақ жапон үстемдігі кезеңінде тәуелсіздік күресін күшейту болды. Саяси және мәдени автономияға қол жеткізу үшін, алдымен Кореяның мәдени тәуелділігін жою қажеттігі туды. Осы себепті ұлтшыл қозғалыс Кореяның дәстүрлі мәдениетін қайта жаңғырту және сақтап қалуды талап етті. 1870 жылдары басталган Донгхак (Шығыс Оқуы) шаруалар қозғалысы, сондай-ақ Донгхак шаруалар революциясы деп те аталатын бұл қозғалысты, шетелдік әсерге қарсы корей ұлтшылдық қарсылық қозғалысының алғашқы нысаны деп қарастыруға болады. Одан кейін "Адал Армия" қозғалысы және одан соңғы корей қарсылық қозғалыстары пайда болды, олар екі корей мемлекетінің қазіргі статусына ықпал етті.
Ұлттық қарсылық қозғалыстары
19-ғасырдың соңында Кореядағы ұлтшылдық – қарсылық күресінің бір түрі болды, бірақ солтүстік пен оңтүстік арасында маңызды айырмашылықтар болды. 19-ғасырдың аяғында шетелдік державалардың Кореяға енуінен бастап, кореялықтар өз ұлттық ерекшеліктерін шетелдіктерге қарсы тұру арқылы қалыптастыруға мәжбүр болды. Олар соңғы ғасыр бойында ұлтшылдыққа қатысты түрлі шаралардың куәсі болды және оларға қатысты, бірақ бәрі де шетелдік әсерге қарсы күрестің бір нысаны болды. Отарлық кезеңде корей ұлтшылдары тәуелсіздік үшін күресті жалғастырды, Кореяда, Қытайда, әсіресе Маньчжурияда, Қытайдың ішкі аймақтарында және Қиыр Шығыс Ресейде Жапония империясына қарсы күресті. Олар Жапон империясына қарсы күресу үшін "көшіп кеткен үкіметтерді", әскерлерді және құпия ұйымдарды құрды.
Кореяның бөлінуі
Корея 1945 жылы одақтас державалар Жапония империясын қарусыздандыру барысында 38-ші параллель бойынша солтүстік және оңтүстікке бөлінді, және бұл бөлініс бүгінгі күнге дейін сақталып келеді. Бөліністің жалғасуына қарсыласатын режимдер, қарама-қарсы идеологиялар мен әлемдік саясат себеп. Сонымен қатар, екі жақ шекарасының әр тарапындағы корейлердің өзгеше тарихы, саясаты, әлеуметтік жіктелуі және гендерлік рольдерінен туындаған ұлттық сананың айырмашылығы оны одан да тереңдетеді. Осының салдарынан, 20-шы ғасырдың соңындағы корей ұлтшылдығы Солтүстік пен Оңтүстік арасындағы жікпе-шілікпен өрілген. Әрбір режим өзінің ерекше ұлтшылдық формасын ұстанады, ол қарсы тараптан мүлдем өзгеше, бірақ соған қарамастан бүкіл Корея түбегін қамтуға бағытталған.
Кореяның бірігуі
Корея ұлтшылдығына қатысты екі Кореяның қайта бірігуі өте маңызды мәселе. Егер осылай болса, корей қоғамында кең таралған этникалық ұлтшылдық бірігу процесінде маңызды рөл атқарады. Ги Ук Шиннің айтуынша, "этникалық сана бірігуге ұмтылысты заңдайырақ етіп қана қоймай, екі жүйенің тегіс интеграциялануына қажетті ортақ негіз бола алады, әсіресе бірігу процесінің бастапқы кезеңдерінде". Кореяның бірігуі (хангыль=남북통일) – Солтүстік және Оңтүстік Кореяның болашақта бір үкімет астында қайта бірігуі. Оңтүстік Корея 1990 жылдары екі елдің бір күні қайта бірігетіне үміттене отырып, Солтүстікке қатысты «күн сәулесі» саясатын қабылдады. Бұл процеске 2000 жылдың тамызындағы 15 маусым Солтүстік-Оңтүстік бірлескен декларациясы бастама берді, онда екі ел болашақта бейбіт қайта бірігу үшін жұмыс істеуге келісті. Дегенмен, екі ел арасындағы, сондай-ақ Қытай, Ресей және АҚШ сияқты басқа да мемлекеттердің арасындағы үлкен саяси және экономикалық айырмашылықтарға байланысты осы процесте бірқатар қиындықтар бар. Солтүстіктен Оңтүстікке көшіп келуі мүмкін босқындардың көптігі және бастапқы экономикалық және саяси тұрақсыздық сияқты қысқа мерзімді мәселелерді шешу қажет.
Лианкур Рокс даусы
Лианкурт таушаңы туралы дау Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан бері жалғасып келеді. 1951 жылы Корейге Лианкурт таушаңы аралдарының егемендігін беру туралы Кореяның талабын АҚШ қабылдамады. Бұл аралдар корей тілінде Докдо немесе Токто (독도/獨島, сөзбе-сөз "жалғыз арал") деп, ал жапон тілінде Такэсима деп аталады. 1954 жылдан бері Оңтүстік Корея аралдарды басқаруда, бірақ екі жақтағы ұлтшылдық және тарихи араздықтар қазіргі тұрақсыз жағдайға әкелді. Бұл мәселені Оңтүстік Корея мен Жапонияның консервативті саясаткерлері мен ұлтшыл топтарының аумақтық саясатты күшейтуге бағытталған саяси қысымы одан әрі ушықтырады. 1994 жылғы БҰҰ Теңіз құқығы жөніндегі конвенциясы қабылданғаннан кейін Оңтүстік Корея мен Жапония жаңа теңіз шекараларын белгілеуге кірісті, әсіресе Жапон теңізіндегі (Шығыс теңізіндегі) қабаттасқан аймақтарда, онда кейбір ерекше экономикалық аймақтардың (ЭЭА) шекаралары өте жақын орналасқан. 1996 жылы екі үкімет те аралды қамтитын ЭЭА жариялаған кезде шиеленіс күшейді, бұл Жапония мен Оңтүстік Корея қарым-қатынасын тарихи төмен деңгейге түсірді. Бұл екіжақты қарым-қатынасты қиындатып қана қоймай, екі жақта да ұлтшылдық сезімдерді күшейтті. Ұрпақ алмасуы мен уақыт өтуіне қарамастан, корейлердің ұжымдық есте сақтауы институционалды түрде қалыптасқандықтан, жас корейлер де ескі буынға қарағанда кем емес, тіпті одан да жапонға қарсы көзқарас білдіреді. Кореялықтар үшін "тарихи естелік пен қаһар сезімі (хан) тереңге сіңген және Кореяның көршілерімен, одақтастарымен және жауларымен қарым-қатынасына реалполитика немесе басқа геостратегиялық немесе экономикалық факторларға негізделген саясатты жасау моделімен болжау қиын жолдармен әсер етеді". Кореяның отаршылдық өткеніне байланысты аралды қорғау ұлттық мемлекет пен ұлттық идентификацияны қорғаумен теңестіріледі. Аумақтың құндылығы мен маңыздылығы оның физикалық өлшемдерімен ғана шектелмейді, сонымен қатар ол егемендік пен идентификацияның көзі ретінде психологиялық құндылыққа ие. Әділетсіздік және қорлық сезімдерінен туындаған корей ұлтшылдығы дауға араласты. Аралдың өзі Оңтүстік Кореяның ұлттық идентификациясы мен мақтанышының символына айналды, бұл мәселені шешуді одан да қиындатады. Оңтүстік Кореяның аралға деген талабы материалдық маңызынан асып түсетін эмоционалды мазмұнға ие, ал арал мәселесін Жапонияға беру бүкіл түбектің егемендігінен бас тарту болып қаралады. Дау қарапайым аумақтық дау емес, ұлттық наразылық нысанына айналды. Оңтүстік Корея үкіметі де осы дауда ұлтшылдықты қоздыруға белсенді қатысты. 2006 жылғы сәуір айында президент Ро Му Хён Корея-Жапония қарым-қатынасы туралы сөйлеген сөзінде "Бұл арал – біздің жеріміз" және "кореялықтар үшін бұл арал – егемендікті толыққанды қайтарудың символы" деп батыл мәлімдеді. Арал мәселесі бұрын Жапониядан тартып алынған ұлттық мемлекетті қорғаумен тығыз байланысты. Президент Ро бұл ойды тағы да нақтылады: "Біз үшін Докдо тек кішкентай аралдарға қатысты аумақтық құқықтар мәселесі ғана емес, сонымен қатар Жапониямен арадағы әділетсіз кезеңді аяқтау және Кореяның егемендігін толық бекітудің символы". Лианкурт таушаңы мәселесін "Корея мен Жапония арасындағы тарихи шындықты түзету" және "[Кореяның] егемендігін сақтау" контекстінде қарастырғаннан кейін келісімге келу мүмкін емес. Француз теоретігі Эрнест Ренан айтқандай, "Ұлттық естеліктерге келгенде, қайғы-қасірет жеңістен гөрі құндырақ, өйткені олар міндеттерді жүктейді және ортақ күш салуды талап етеді". Лианкурт таушаңы туралы дау корей және жапон халықтарының бір-біріне деген көзқарасына әсер етті. 2008 жылы Gallup Korea және Japan Research Center жүргізген сауалнамаға сәйкес, корейлердің 20% Жапонияға, ал жапондықтардың 36% Кореяға достық сезімдер білдірді. Олардың антипатия себебін сұрағанда, корейлердің көпшілігі аралға қатысты аумақтық дауды, ал жапондықтар Кореядағы жапонға қарсы сезімді атады. Бұл 2002 жылы "Чосун Ильбо" және "Маиничи Шимбун" жүргізген сауалнамадан (2002 жылғы FIFA Әлем чемпионатынан кейін) өзгеше, онда корейлердің 35% және жапондықтардың 69% екінші елге жақсы көзқарас білдірген.
blockquote|text="Dokdo for us is not merely a matter pertaining to territorial rights over tiny islets but is emblematic of bringing closure to an unjust chapter in our history with Japan and of the full consolidation of Korea's sovereignty." Having placed the Liancourt Rocks issue "in the context of rectifying the historical record between Korea and Japan" and "the safeguarding of [Korea's] sovereignty", compromise becomes impossible. As the French theorist Ernest Renan said, "Where national memories are concerned, griefs are of more value than triumphs, for they impose duties, and require a common effort." The Liancourt Rocks dispute has affected the Korean and Japanese perceptions of each other. According to a 2008 survey by Gallup Korea and the Japan Research Center, 20% of Koreans had friendly feelings towards Japan and 36% of Japanese the same towards Korea. When asked for the reason of their antipathy, most Koreans mentioned the territorial dispute over the island, and the Japanese the anti Japanese sentiment in Korea. This is in contrast to a 2002 survey (post 2002 FIFA World Cup) conducted by the Chosun Ilbo and Mainichi Shimbun, where 35% of Koreans and 69% of Japanese had friendly views of the other country.
АҚШ-қа қарсы сезім
Кореядағы антиамериканизм екі елдің алғашқы қарым-қатынасынан басталып, Кореяның бөлінуінен кейін де жалғасты. Солтүстік Кореяда да, Оңтүстік Кореяда да Корей соғысынан кейінгі антиамериканизм американдық әскери қызметкерлердің (USFK) болуы мен мінез-құлқына бағытталды, әсіресе АҚШ әскери қызметшілері жасаған жоғары деңгейдегі апаттар мен қылмыстар, оның ішінде зорлау және шабуыл сияқты түрлі қылмыстар оны одан әрі күшейтті. 2002 жылғы Янджу тас жолындағы оқиға антиамерикалық сезімді оянды. Оңтүстік Кореядағы, әсіресе Сеулдің орталық бөлігіндегі Йонгсан гарнизонындағы (Колониялық Корея кезінде Жапон империясының әскері пайдаланған база) АҚШ әскери қатысуы әлі де даулы мәселе болып қалып отыр. Наразылықтар белгілі бір оқиғаларға байланысты туындаса да, олар көбінесе терең тарихи наразылықтардың көрінісі болып табылады. Вилсон орталығының Азия бағдарламасының директоры Роберт Хатауэй: «Жапония мен Оңтүстік Кореядағы антиамерикалық сезімнің өсуін тек АҚШ саясаты мен әрекеттеріне жауап ретінде ғана емес, сонымен қатар осы Азия елдерінің ішкі үрдістері мен дамуының терең көрінісі ретінде қарастыру керек» дейді. Соғыстан кейінгі корей антиамериканизмін АҚШ-тың USFK әскерлерін басып алуы, Пак Чон Хидің авторитарлық билігін қолдауы және Гванджудағы қырғын кезінде қолданылған қатыгездік тактиканы американдық қолдау деп қабылдауы күшейтті. Вилсон орталығында сөйлеген сөзінде Хатауэй Кэтрин Мунның «антиамериканизм – көптеген жағдайларда ондаған жылдар бойы жасырын қалған жинақталған наразылықтардың ұжымдық тоқырауы» деген пікірін атап өтті, бірақ «АҚШ-қа деген ашудың көпшілік демонстрацияларына қарамастан, барлық жастағы корейлердің көпшілігі американдық одақтың жалғасуын қолдайды» деді.
Маньчжурия мен Гандо даулары
Кореяның Маньчжурияға деген тарихи талаптары Жосон династиясының соңғы кезеңіне дейін жетеді. Кейінгі Жосон дәуірінде Гогурёның ежелгі жерлері туралы жазу кең таралған, бұл солтүстікке деген ностальгияның көрінісі еді. 20 ғасырдың басында Син Чэхо сияқты корей ұлтшыл тарихшылары Даңгунның ежелгі жерлерін қайтару үшін Корей түбегі мен Маньчжурияның толық бірігуін жақтады. Бүгінде, ирредентистік корей ұлтшыл тарихшылары Маньчжурия (қазір Солтүстік-Шығыс Қытай деп аталады), әсіресе Гандо (Қытайда Цзяндао деп белгілі), Қытай, Солтүстік Корея және Ресеймен шектес аймақ, Янбьян корей автономиялық облысының орналасқан жері Кореяның құрамында болуы керек деп мәлімдейді. Бұл талаптар ежелгі Кочосон, Гогурё және Бальхэ мемлекеттерінің аймаққа бақылауына негізделген. Ұлтшыл еңбектерде кейде қолданылатын "Ұлы Корея" термині әдетте осы аймақтарды қамтиды, сондай-ақ 1909 жылғы Гандо конвенциясының мән-жайларын, осы аймақты Қытайдың бақылауына беруін де қамтиды. Маньчжурияға қатысты талаптар Оңтүстік Кореяда ресми назар алмаса, Гандоға қатысты талаптар 2004 жылы енгізілген заң жобасының тақырыбы болды. Бұл Қытайдың Бальхэ және Когурёны Қытайдағы "кіші мемлекеттер" деп мәлімдеген кезіне орай болды, және осы мәселе бойынша даудың шиеленісі күшті болған кезде орын алды. Оңтүстік Корея парламентінің 59 депутаты ұсынған заң жобасы Жапон үкімшілігі кезінде қол қойылған Гандо конвенциясын "құмарсыз және жарамсыз" деп жариялауды көздеген. Алайда, сол жылдың соңында екі ел үкіметтері тарихи дауға одан әрі араласпау туралы уағдаластыққа келді.
Этникалық ұлтшылдық
Этникалық ұлтшылдық текті және нәсілді баса назар аударады. Корейлердің көптегені, Солтүстік және Оңтүстікте де, этникалық тегін нәсілдік тұрғыдан, "қан" арқылы түсіндіреді, және бұл қазіргі корей ұлтшылдығында "корейліктің" анықтамасының басты өлшемі болып саналады. Оңтүстік Кореяда этникалық ұлтшылдық осы елдің азаматтық дінінің бір бөлігі деп есептелінеді.
Қанның маңызы
"Таза қан" термині корей халқының бір атадан тараған таза нәсіл деген сенімді білдіреді. Колониалдық үстемдікке қарсы күрес кезеңінде алғаш айтылған таза қан идеясы корейлерге этникалық біртектілік пен ұлттық мақтаныш сезімін дамытуға түрткі болды, сонымен қатар нәсілдік кемсітушілікке және зұлымдыққа әкелуі мүмкін. Колониалдық үстемдікке қарсы тұру мақсатымен Шин Чэхо 1920 жылдары "Жосеон Сангоса" атты кітабын жариялады, онда корей тегінің Даньгун Жосеонының ұрпақтары мен Буйо мемлекетінің араласуынан пайда болған Когурё мемлекетіне негізделгендігі жарияланды. Бұл екі Кореяның саясаты мен сыртқы қатынастарының маңызды бөлігі болып табылатын этникалық біртектілік сезімін күшейтті. 2006 жылы өткізілген сауалнама көрсеткендей, респонденттердің 68,2%-ы корей ұлтын анықтаудағы ең маңызды өлшемшарт ретінде "қанды" атады, ал 74,9%-ы "корейлер барлық жерде және идеологиясына қарамастан, бір туысқан" дегенмен келісті. 2015 жылы "Асан саясатты зерттеу институты" жүргізген сауалнамаға сәйкес, Оңтүстік Кореяның жиырма жастан асқан азаматтарының тек 5,4%-ы ғана Солтүстік Кореяны Оңтүстік Кореямен ортақ қандық байланысы бар адамдар деп санайды. Сауалнама сонымен қатар Оңтүстік Кореялықтардың 11%-ы ғана Солтүстік Кореяны корейлермен байланыстыратынын, ал көпшілігі оны әскери, соғыс немесе ядролық қару сияқты сөздермен байланыстыратынын көрсетті. Сондай-ақ, көптеген оңтүстік корейліктердің Солтүстік Кореялықтарға қарағанда американдықтар мен қытайлықтарға жақынырақ екенін білдіргені анықталды.
Ұлттық тарихшылық
Шин Чэхо корейдің минджогына (민족, 民族, "жынысы" немесе ұлты) немесе Кёре (겨레) ең алдымен назар аударған және корей тарихын өзінің минджогы тарихы тұрғысынан баяндаған алғашқы тарихшы болды. Минджөк сөзінің ағылшын тілінде тікелей аналогы жоқ, бірақ зерттеушілер "жасы" мен "этникалық тобы" ең жақын ұғымдар ретінде ұсынады. Шин үшін минджөк пен тарих бір-бірін анықтайтын еді және ол "Докса Силон" алғы сөзінде айтқандай, "егер минджоқты ескермесе, тарихтың өзі болмайды". Шин корей минджогының тарихының көнелігін баса көрсетті, корей халқының алғашқы атасы саналатын аңыз кейіпкер Дангунның мәртебесін көтерді және Пуё минджогының бастауын анықтады. Шин корей ұлтын тарихи тұрғыдан анықталған минджөк немесе этникалық бірлік ретінде қарастырды. Қытайдың даулы Солтүстік-Шығыс жобасына және одан кейін туған Гогурё дауларына қарсы тұру мақсатында, Оңтүстік Корея үкіметі 2007 жылы оқулықтарына б.з.д. 2333 жылы Годжосонның құрылуын енгізді.
Журналдар
Дикон, Крис (2023). Мәңгілік онтологиялық дағдарыс: ұлттық бөлініс, тұрақты дағдарыс және Оңтүстік Кореяның Жапониямен сөздік байланысы. Халықаралық қатынастар бойынша еуропалық журнал, doi:10.1177/13540661221143925.
Академиялық/Білім беру
Ли, Чонг Сик (1963). Корея ұлтшылдығының саясаты (Беркли: Калифорния университеті баспасы). Осы еңбек "Қуат және өткен: ұжымдық естелік және халықаралық қатынастар" кітабындағы бір тарау ретінде де кездеседі. АҚШ-Корея қарым-қатынасы: XXI ғасырдағы сын-қатерлер мен мүмкіндіктер тақырыбында Вашингтон, Д.К. қаласында ұсынылды.