Кіріспе

Британдық дәрігер және саяхат жазушысы, сэр Генри Холланд, 1-ші баронет, FRS (1788 жылдың 27 қазаны – 1873 жылдың 27 қазаны) – ағылшын дәрігері және саяхат жазушысы.

Ерте өмір

Кнутсфордта (Чешир) дүниеге келген Холланд, дәрігер Питер Холландтың (1766–1853) және оның әйелі Мэри Уиллетстің ұлы еді. Питердің қарындасы Элизабет – романист Элизабет Гаскеллдің анасы, ал Мэри – құмырашы Джозиа Веджвудтың немере қызы болған. Ол Эдинбург университетінде медицинаны оқыды (MA, 1811).

Мансап

Ол кең тәжірибе жинады және Уэльс ханшайымы Каролинаның (1814 жылы қысқа мерзімге) және IV Уильям мен королева Викторияның ерекше дәрігері болды. 1852 жылы королева Викторияның жеке дәрігері қызметін атқарды. 1815 жылғы қаңтарда Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды және үш рет кеңес құрамында қызмет етті. 1853 жылы баронеттік атаққа ие болды. Ғылыми саласында Холланд 1839 жылы "Медициналық жазбалар мен ойлар" атты еңбегінде жариялаған "Аурудың себебі ретінде жәндіктер өмірі жөніндегі гипотеза" атты мақаласымен аурудың микробтық теориясына алғашқы үлес қосты.

Саяхат

Олланд саяхаттық жазбалары арқылы танымал болды, ол Исландияға, Балқан және Иберия түбегіне саяхат жасады, ал британдықтар Франциямен соғыста болған кезде. Ол сонымен қатар талантты қоғамдық дәрігер болды, және оның сұлу келбеті, тартымдылығы, тәжірибесі мен әңгімелері оған үлкен сұраныс тудырды. 1836 жылдың 4 желтоқсанында Холланд Чарльз Дарвин «Бигль» саяхатынан оралғаннан кейін Фанни мен Хенсли Уеджвудтар ұйымдастырған туыстар жиынына қатысты. Дарвин үйіне «күнделігінің» бірнеше данасын жіберіп, туыстарынан капитан Фицройдың оны жарияланған «Тәжірибе» кітабына қосу ниеті туралы сұрады. Холланд «бірнеше бетке көз жүгіртіп, оны жеке жариялаудың қажеті жоқ деп ойлады, себебі ол капитанның айтқандарын қайталаумен айналысатын болар еді». Дарвин «кішкентай доктордың көп ақылды сөздер айтқанын» ойлады, бірақ Эмма Уеджвуд Холландты «күлкілі немесе қызықты нәрселерді бағалай алмайтын адам» деп есептеді, ал Хенсли Холланд «жариялауға жарамайды деп ойласа, бұл тек оның талғамына қатысты менің пікірімді ғана өзгертеді, ал нәрсенің өзінің құндылығына ешқандай әсер етпейді» деді. Дарвиннің «Журналы мен ескертулері» кейін «Бигль саяхаты» деп белгілі болды. Холланд 85 жасқа толған күні, 1873 жылдың 27 қазанында Лондонның Брук-стриттегі үйінде қайтыс болды.