Стенкиль – Швеция королі (1060-1066), Стеңкіл әулетінің алғашқы өкілі. Христиан дінін қадірлеген, бірақ ескі нанымдарға да төзімді болған. Норвегиямен қақтығыс болды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Стенкиль (Ескі норвеж: Steinkell; 1066 жылы қайтыс болған) – шамамен 1060 жылдан 1066 жылға дейін Швецияны билеген король. Ол Емунд Ескіден кейін Стенкиль әулетінен шыққан тұңғыш патша болды. Ол берілген христиан ретінде даңққа ие, бірақ ескі, түркі дініне де ықылас көрсеткен. Оның аз ғана билігі кезінде Норвегиямен қарулы қақтығыс болды.
Stenkil (Old Norse: Steinkell; died 1066) was a King of Sweden who ruled c. 1060 until 1066. He succeeded Emund the Old and became the first king from the House of Stenkil. He is praised as a devout Christian, but with an accommodating stance towards the old Pagan religion. His brief reign saw an armed conflict with Norway.
Отбасылық негіздер
Гервар сагасында (13-ғасыр) Стенкиль Рагнвальд Ескінің және Астрид Ньяльсдоттердің ұлы ретінде сипатталған. Астрид – Норвегиядағы Халогаландтан шыққан Ньяль Финнссонның қызы және Харальд Сұлушаштың туысқан ұрпағы. Кейінгі тарихшылар Стенкильдің әкесін Ладога графы және легендарлық викинг Скоглар Тостенің немересі болған Рагнвальд Ульфссон деп атады, бірақ бұл отбасылық байланыс басқа көздермен расталмағандықтан, оны өте күмәнді деп санау керек. Исландия сагалары Рагнвальд Ульфссонның әйелі мен екі ұлы туралы айтады, бірақ олардың ешқайсысы Стенкиль мен оның анасы Астридпен байланыстырылмаған. Замандас хронист Адам Бремендік Стенкиль бұрынғы король Эмунд Ескінің немересі (nepos) немесе өгей ұлы (privignus) болғанын айтады, ал Гервар сагасы оның Эмундтың қызына үйлену арқылы бұрынғы әулетпен байланысты болғанын мәлімдейді. Ол керемет мерген ретінде даңқталған, оның ату белгілері ұзақ жылдар бойы құрметпен көрсетілген. Гервар сагасының Стенкиль бастапқыда Svíþjóð-та (негізінен, Мёларен көлінің маңындағы провинциялар) ярл болғаны туралы мәлімдемесіне қатысты сақтық таныту қажет. Тарихшы Питер Сойер Стенкильді Вестергётландпен байланыстыратын дәстүрлердің сенімді болмауы мүмкін екенін, оның орнына Вестергётландты Швеция патшалығының орталығы ретінде көрсету қажеттілігін білдіретінін айтады. Оның Сигтунада епископтық құру үшін белсенді түрде қолдауы Мёларен аңғарымен тығыз байланысын көрсетеді.
The Hervarar saga (13th century) describes Stenkil as the son of Ragnvald the Old and Astrid Njalsdotter, the daughter of Njal Finnsson from Hålogaland in Norway and a cognatic descendant of Harald Fairhair. Later historians have identified the father of Stenkil as Ragnvald Ulfsson who was the earl of Ladoga and the grandson of the legendary Viking Skoglar Toste, but this presumed family connection is not supported by any other sources and must therefore be regarded as very uncertain. The Icelandic sagas mention a wife and two sons of Ragnvald Ulfsson but none are identified with Stenkil and his mother Astrid. The contemporary chronicler Adam of Bremen says Stenkil was the nephew (nepos) or stepson (privignus) of the former King Emund the Old, while the Hervarar saga asserts that he was related to the previous dynasty by marriage to Emund's daughter. and he was lauded as a great archer whose hit marks were long shown with admiration. The statement of the Hervarar saga that Stenkil was originally Jarl in Svíþjóð (in the first hand, the provinces around Lake Mälaren) nevertheless calls for some caution. Historian Peter Sawyer argues that the traditions associating Stenkil with Västergötland may not be reliable, but rather express a later need to advocate Västergötland as the hub of the Swedish kingdom. His active advocacy for a bishopric in Sigtuna may speak for a strong association with the Mälaren Valley.
Бремен миссиясына қолдау көрсету
Стенкиль тарихта 1056 жылы Емунд Ескі патшалық құрған кезде пайда болады. Сол кезде ол король Эмунд пен оның епискобы Осмунд бас тартқан Бремен архиепископтығының делегациясын қолдап, қорғады. Кейін король мен Бремен арасында келісім орнады, ал Швеция Адалвард Ақсақалды жаңа епископы ретінде қабылдады. Емунд шамамен 1060 жылы қайтыс болды. Ұлы және мұрагері Анунд бұрыннан қайтыс болғандықтан, Стенкиль таққа ешқандай дау-дамайсыз отырды. Адам Стенкилді Құдайға қадір тұтатын, ізгіленген адам ретінде сипаттайды. Бірақ шамамен 1220 жылы жазылған исландтық қолжазба «Мөркинскинна» жаңа король туралы мүлдем басқаша пікір білдіреді: «Стенкиль патша денелі, қимыл-қозғалысы ауыр адам еді. Ол көбінесе той-думандарға барып, мемлекеттік істерге көп араласпайтын, тыныштықта болуды жақсы көретін». Король Швецияның христиандануына толық қолдау көрсетті. Сигтуна маңындағы халықты ресми түрде христиан дініне өткізгеннен кейін, Кіші Адалвард Сканиядағы епископ Эгиноға ғибадатхананы қиратуға немесе өртеп жіберуге ұсынды. Олар мұның халықты дін өзгертуге итермелейтініне үміттенді. Алайда Стенкиль аймақ халқы епископтардың ниетіне наразы екенін сезіп, оларды бұл жобадан бас тартуға көндірді. Оның ойынша, епископтар өлтіріліп, ол өзі тақтан түсірілуі мүмкін еді, себебі ол елге бұзықтарды кіргізген болатын. Сонымен қатар, бұрыннан христиан болғандардың да қайтадан жазыққындарға бет бұруы мүмкін еді. Сондықтан Адалвард пен Эгино Стенкильдің кеңесіне құлақ салып, оның пікірімен келісті. Олар Геаттардың жерін аралап, жаңа дінге қарсылық танытпайтындықтан, кездесетін барлық жазыққындардың мүсіндерін қиратып, мыңдаған адамды христиан дініне өткізді.
Stenkil appears in history around 1056, during the reign of Emund the Old. At that time he provided support and protection for a delegation from the Archdiocese of Bremen which had been turned away by King Emund and his bishop Osmundus. Later on, a reconciliation between the king and Bremen took place, and Sweden received Adalvard the Elder as its new bishop. Emund died shortly after, in about 1060. As his son and heir Anund was already dead, Stenkil succeeded to the throne without any known commotion. Adam characterises Stenkil as God fearing and pious. A much less flattering image of the new king is provided by the Icelandic manuscript Morkinskinna (c. 1220), which says: "King Stenkil was a portly man and heavy on his feet. He was much given to drinking parties and not much involved in the business at hand he himself liked to be left in peace." The king duly supported the Christianization of Sweden After having formally converted the population around Sigtuna, Adalvard the Younger suggested to Bishop Egino in Scania that they should proceed to raze or burn down the temple. This, they hoped, would have the effect of pushing the population into conversion. However, Stenkil apprehended that the people in the area resented the aim of the bishops, and managed to talk them out of the project. As he argued, the bishops would be executed and he himself deposed since he had allowed miscreants into the land. Moreover, those already Christian would surely revert to paganism. As it was, Adalvard and Egino reluctantly had to follow Stenkil's advice. Instead, they traversed the lands of the Geats which were apparently less resistant to the new faith, and broke any pagan idols they found, making thousands of converts in the process.