Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дизельдік-электрлік баллистикалық зымырандық суасты кеме класы.
Diesel electric ballistic missile submarine class
{|
Кейбір деректерге сәйкес, Қытай кем дегенде бір "Гольф" класты суасты кемесін жаңа суасты кемесінен ұшырылатын баллистикалық зымырандарды (SLBM) сынау үшін пайдаланған.
According to some sources, at least one Golf class submarine was operated by China, to test new submarine launched ballistic missiles (SLBMs).
Сынып тарихы
629 жобасы 1950 жылдардың ортасында D-2 зымырандық-шарық шешенімен бірге басталды, оны тасымалдау үшін арналған еді. Жобалау міндеті Малахит теңіз инженерлік бюросының екі алдыңғы қадамының бірі – ОКБ-16-ға (екіншісі – СКБ-143) жүктелді. Бұл бюро ақырында Рубин жобалау бюросы және Лазурит орталық жобалау бюросымен қатар үш советтік/ресейлік су асты кемелерін жобалау орталығының біріне айналды. Су асты кемесі бастапқыда шамамен 150 км қашықтыққа ұшатын үш R-11FM баллистикалық зымыранын тасымалдауға арналған еді. Бұл зымыралар кеме мұнарасының артындағы үлкен қанаттың (шайбаның) астында орналасқан үш шахтада сақталды. Оларды су үстінде жүзгенде және зымыранды қанаттан көтеріп шығарғанда ғана атуға болатын, бірақ сол кезде су асты кемесі қозғалып тұруы мүмкін еді. Тек алғашқы үш кеме осы зымыралармен жабдықталды, ал қалғандары ұзақ қашықтықтағы R-13 зымыраларын алды. Бірінші кемелер 1958 жылы, соңғысы 1962 жылы пайдалануға берілді. Кемелер екі кеме құрылыс шеберханасында салынды: Северодвинскіде 16 және Қиыр Шығыстағы Комсомольск-на-Амуреде 7. Қиыр Шығыстағы сегізінші кеме Қытайға жіберілді. 1966-1972 жылдары он төрт кеме кеңінен модернизацияланды және Совет Әскери-теңіз күштерінде 629А деп, ал НАТО-да "Гольф II" деп аталды (алғашқы нұсқа "Гольф I" деп белгіленді). Басты өзгерістер – зымырандық жүйені R-21 зымыраларын тасымалдау үшін жаңарту, оларды су астындағы түтіктерден ұшыру мүмкіндігі және жылдамдықты арттыру болды. Кейінірек бірнеше кемелер жаңа зымыраларды сынау үшін қайта жабдықталды, ал басқалары әртүрлі модификациялардан өтті. 1990 жылға дейін барлық кемелер советтік қызметтен шығарылды. 1993 жылы 10 кеме Солтүстік Кореяға металл терісін шығару үшін сатылды. Кейбір мәліметтерге сәйкес, солтүстік кореялықтар осы кемелерді қайта пайдалануға тырысқан. Солтүстік Кореядан дезертирлердің "Ин Кук Янтай" атты ұйымы 2016 жылы "Солтүстік Кореяның ядролық және жаппай қырып-жою қаруларына қатысты бағалау" атты есеп жариялады. Бұл есепте солтүстік кореялық дезертир Ким Хён Кванг 3500 тонналық ядролық сүңгімелі кеменің 2018 жылға дейін іске қосылатынын мәлімдеді. Ол қанатта төрт зымырандық шахтасы бар деп сипатталды және көбінесе модернизацияланған "Гольф II" класындағы кемеге қатысты деп есептеледі. 1959 жылы жобаның технологиясы Қытайға сатылды, ол 1966 жылы әлі де қолданыстағы бір модификацияланған данасын жасады.
Project 629 was started in the mid 1950s along with the D 2 missile launch system, which it was to carry, and was based on the Foxtrot class submarine. The design task was assigned to OKB 16, one of the two predecessors (the other being SKB 143) of the Malakhit Marine Engineering Bureau, which would eventually become one of the three Soviet/Russian submarine design centers, along with the Rubin Design Bureau and the Lazurit Central Design Bureau. The submarine was originally designed to carry three R 11FM ballistic missiles with a range around 150 km. These were carried in three silos fitted in the rear of the large sail behind the bridge. They could only be fired with the submarine surfaced and the missile raised above the sail, but the submarine could be underway at the time. Only the first three boats were equipped with these; the remaining ones were equipped with the longer range R 13 missiles. The first boats were commissioned in 1958 and the last in 1962. The boats were built at two shipyards — 16 in Severodvinsk and 7 in Komsomolsk na Amure in the Far East. An eighth in the Far East went to China. Fourteen were extensively modified in 1966–1972 and became known as 629A by the Soviet Navy and "Golf II" by NATO (the original version having been designated "Golf I"). The major changes were the upgrade of the missile system to carry R 21 missiles, which could be launched from inside their tubes with the submarine submerged, and increased speed. In later years, a few were converted to test new missiles and others had different conversions. All boats had left Soviet service by 1990. In 1993, 10 were sold to North Korea for scrap. According to some sources, the North Koreans were attempting to get these boats back into service. An organization of defectors from North Korea, named In Kook Yantai, published a report in 2016 entitled "North Korea's Nuclear and WMD Assessment". In that report, North Korean defector Kim Heung kwang said a 3,500 ton, nuclear powered submarine, one of a pair, was due for launch before 2018. It was described as having four missile launch silos in the sail, and is generally thought to refer to a repowered Golf II class vessel. In 1959, the project technology was sold to China, which built a single modified example in 1966, which is still in service.
"Азориан" жобасы
1968 жылғы 8 наурызда Тынық мұхитындағы Оахудан солтүстік-батысқа қарай, Golf II класындағы K-129 су асты кемесі белгісіз себеппен болған жарылыстан суға батып кетті, ал апат SOSUS желісімен тіркелді. 98 адамнан тұратын экипажтың барлығы қаза тапты, кемемен бірге үш баллистикалық ядролық зымыран және екі ядролық торпеда да суға батты. АҚШ 1974 жылғы шілдеде "Азориан" жобасы аталған операция барысында шамамен 5 км тереңдіктен су асты кеменің бөліктерін құтқарып алды. Қызметтен шығарылатын екі ядролық су асты кемесі – "Халибут" және "Сивольф" қайта жабдықталды және терең теңізде іздеу жүргізуге жұмылдырылды. "Халибут" ядролық оқ-дәрісі толыққанды бір баллистикалық зымыранмен жабдықталған, кем дегенде бір толыққанды кеңестік су асты кемесін тапқаннан кейін, президент Ричард Никсонның басқаруымен АҚШ Қорғаныс министрі Мелвин Лэрд "Азориан" жобасын мақұлдады. Алты жыл өткен соң, Пёрл-Харбордан солтүстікке қарай 1560 теңіз шақырымындағы Тынық мұхитының түбіне 5182 метрге дейін механикалық исік түсірілді. "Glomar Explorer" кемесіндегі компьютерлердің басқаруымен ол бұрмаланған, тот басқан болаттың массасына қысылып, оны ақырындап көтеріп шығарды. Бұл операцияның қаншалықты сәтті болғаны белгісіз, бірақ АҚШ K-129 су асты кемесінің бір бөлігін, соның ішінде алты совет теңізшісінің денесін құтқарып алғанын мойындады. Олар теңізде толық салтанатпен жерленді.
On March 8, 1968, northwest of Oahu in the Pacific Ocean, the Golf II class submarine K 129 sank due to an explosion brought on by unknown cause, the accident being registered by the SOSUS network. The entire crew of 98 was lost and the vessel sank with three ballistic nuclear missiles as well as two nuclear torpedoes. The United States recovered parts of the submarine in July 1974 from a depth around 5 km, in an operation named Project Azorian. Two nuclear submarines that had been facing retirement, Halibut and Seawolf, were rebuilt and pressed into service as deep sea search vehicles. After Halibut discovered a sunken Soviet submarine containing at least one intact ballistic missile complete with nuclear warhead, Melvin Laird, United States Secretary of Defense under President Richard Nixon, approved Azorian. Six years later, 1560 nautical miles north of the Pearl Harbor, a mechanical claw descended 17000 feet (5182 m) to the bottom of the Pacific, and guided by computers on board the Glomar Explorer, clamped onto the mass of twisted, rusting steel and began slowly raising it to the surface. How successful the effort was is unclear, but the United States has admitted to recovering a portion of K 129, which included six bodies of Soviet sailors who were buried at sea with full honors.
Нұсқалар
629 жобасы: 1958 жылдан 1962 жылға дейін салынған 22 қайықтан тұратын, НАТО-ның Golf I деп аталатын бастапқы дизайны. Өлшемдері: ұзындығы 98,4 м, ені 8,2 м, сусынуы 7,85 м. Жер бетіндегі және су астындағы ығысу көлемі тиісінше 2794 / 3553 тонна. Жер бетіндегі және су астындағы жылдамдықтары тиісінше 15 / 12,5 түйін. 629 жобасында 80 адам экипаж болып жұмыс істейді және ол R 11FM зымырандары үшін D1 ұшыру жүйесімен немесе SS N 4 SLBM зымырандары үшін D2 ұшыру жүйесімен жабдықталған. 629B жобасы: K 229, 1958 жылы Северодвинск қаласында 629B жобасы бойынша, жартылай өткізгіштерге негізделген жаңадан жасалған бортындағы зымыранды басқару жүйесін сынау үшін қайта жабдықталды. Бұл – толығымен жартылай өткізгіштерге негізделген бірінші буынның дизайны болды. 629A жобасы: 14 629/Golf I класты су асты кемесі 1966 және 1972 жылдар аралығында 629A жобасына түрлендіріліп, НАТО-ның "Golf II" деген атауын алды. Өзгерістерге өлшемдерінің ұлғаюы кірді, соның ішінде ұзындығы және сусынуы тиісінше 98,9 / 8,5 м-ге дейін артты, жер бетіндегі / су астындағы ығысу көлемі тиісінше 2300–2820 / 2700–3553 т-ға дейін, ал жер бетіндегі / су астындағы жылдамдықтары тиісінше 17 / 14 түйінге дейін өсті. Экипаж саны 83-ке дейін артты, ал ұшыру жүйесі SS N 5 SLBM зымырандары үшін D4 жүйесі болып табылады. 031 үлгісі: 6631 үлгісі екінші күрделі жөндеуден өтті, ол 1978 жылдың қараша айында аяқталды. Ең маңызды жақсарту – су астынан SLBM зымырандарын ұшыру мүмкіндігі. 031 үлгісіне ауысумен қатар, Қытай 1980 жылдары әскери кемелеріне атау беру тәжірибесін қайта жаңғыртып, осы бірлікке Ұлы Қабырға деген ат берді. Сондықтан бұл бірлік көбінесе Ұлы Қабырға 200 деп аталады.
Project 629: The original design with the NATO reporting name Golf I, with a total of 22 boats built from 1958 through 1962. Dimensions are 98.4 m for length, 8.2 m for beam, and 7.85 m for draft. Surfaced/submerged displacements are 2794 / 3553 tons, respectively. Surfaced/submerged speeds are 15 / 12.5 knot, respectively. Project 629 is crewed by 80 men, and is equipped by either D 1 launching system for R 11FM or D 2 launching systems for SS N 4 SLBMs. Project 629B: K 229 was converted in 1958 in Severodvinsk, under Project 629B to test a newly designed on board missile control system, which was the first generation design based entirely on semiconductors. Project 629A: 14 Project 629/Golf I class submarines were converted to Project 629A between 1966 and 1972, and received the NATO reporting name "Golf II". Changes include the increase of dimension, with length and draft increased to 98.9 / 8.5 m, respectively, the surfaced/submerged displacement increased to 2300–2820 / 2700–3553 t, respectively, and surfaced/submerged speeds increased to 17 / 14 kn respectively. Crew was increased to 83, and the launching system is D 4 for SS N 5 SLBMs. Type 031: Type 6631 went through a second major refit, which was completed in November 1978. The most important improvement is the ability to launch SLBMs under water. In addition to changing to Type 031 from the original Type 6631, the unit also received the name Great Wall, when China began restore the practice of naming its warships in the 1980s. The unit is hence usually referred as Great Wall 200.