Екінші дүниежүзілік соғысындағы еврей геноцидінің дәлелдері

Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыста еврейлердің геноцидке ұшырауына дәлелдер

Холокост – 1941-1945 жылдары нацистік Германияның шамамен алты миллион еврейді өлтіруі – тарихтағы ең көп құжатталған геноцид. Нацистердің қуғын-сүргінінің барлық еврей құрбандарының есімдерін тізімдейтін бірде-бір құжат болмаса да, шамамен алты миллион еврей өлтірілгеніне айғақ бар. Сондай-ақ, еврейлер Аушвиц-Биркенауда, «Рейнхард» операциясының жою лагерьлерінде және газ камералы фургондарда газға алынғаны және нацистік басшылардың оларды өлтірудің жүйелі жоспары болғанына нақты дәлелдер бар. Холокостқа қатысты дәлелдердің төрт негізгі түрі бар: Нюрнберг процесі үшін 3000 тоннадан астам материал жиналды. Сонымен қатар, сотқа тартылған қылмыскерлердің дені жүйелі түрдегі өлтіру фактісін жоққа шығармады, ең көп таралған сылтау (егер сылтау келтірілсе) – олар тек бұйрықтарды орындағандықтары болды. Концентрациялық және жою лагерьлері түріндегі материалдық дәлелдер, олардың кейбіреулері бастапқы құрылымының бір бөлігін сақтап, әлі күнге дейін бар, сондай-ақ Холокост құрбандарының мәйіттері бар мыңдаған жаппай қабірлер. Қисынды дәлелдер: Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германия басып алған Еуропадағы еврей халқының саны шамамен алты миллионға азайды. 2,7 миллионға жуық еврей Аушвиц-Биркенау, Кулмхоф жою лагерлеріне және «Рейнхард» операциясы лагерлеріне депортацияланды, одан кейін олар туралы ешқандай хабар болмады. Қылмыскерлер нақты дәлелдерді жасаудан аулақ болды және неміс әскері жеңіліске ұшырамас бұрын жасаған қылмыстарының құжаттық және материалдық дәлелдерін жоюға тырысты.

Саясат

Тарихшылар, оның ішінде Ян Кершоу, Рауль Хилберг және Мартин Бросзат, Гитлер Холокостқа бұйрық бергенін көрсететін ешқандай құжат жоқ екенін көрсетеді. Дегенмен, басқа да дәлелдер Гитлердің геноцид туралы хабардар болғанын және оны тапсырғанын нақты көрсетеді. Адольф Эйхман, Жозеф Геббельс және Генрих Гиммлер сияқты жоғары шенді нацистердің мәлімдемелері де Гитлердің Холокостты ұйымдастырғанын көрсетеді, ал Гитлердің өзінің сөздері оның еврейлерге қатысты геноцидтік ниеттерін аңғартады.

Тапсырыс және жауапкершілік

1942 жылдың 18 қыркүйегінде дайындалған ішкі меморандум жобасында рейхсфюрер СС Генрих Гиммлер: «Принцип бойынша, фюрердің уақытын енді осы мәселелермен мазалаудың қажеті жоқ» деп жазды. Меморандумда Гиммлердің көзқарасы баяндалған, оның ішінде: «Олардың жазаларын өтеуден антиәлеуметтік элементтерді СС рейхсфюреріне, өлімге дейін жұмыс істеуге беру. Қорғауға алынған тұтқындар, еврейлер, цығандар, орыстар мен украиндер, 3 жылдан аса мерзімге сотталған поляктар, әділет министрі [Тиерак] шешімімен 8 жылдан аса мерзімге сотталған чехтар мен немістер». «Бірінші кезекте, жоғарыда аталғандардың арасындағы ең жағымсыз антиәлеуметтік элементтерді тапсыру керек; мен бұл туралы фюрерге рейхслайтер Борман арқылы хабарлаймын». Дегенмен, Т4 эвтаназия бағдарламасынан өзгеше, Гитлер Холокостқа бұйрық берген ешқандай құжат табылмады. Одан бас тартатындар бұл тәртіпсіздік геноцидтің нацистік саясат емес екенін көрсетеді деп мәлімдейді. Дэвид Ирвинг Дебора Липштадтқа қарсы шағым айту процесінде, Гитлердің «Соңғы шешім» туралы бұйрығына қол қойылған құжатты ғана Гитлердің жауапкершілігінің сенімді дәлелі деп есептейтінін көрсетті. Алайда, ол өзінің талабын растайтын құжаттық дәлелдері болмаса да, генерал Сикорскийді өлтіруге бұйрық бергені үшін Уинстон Черчилльді айыптауға дайын еді. Төреші Грей мұнда екі стандарт қолданылғанын атап өтті. Тарихшылар Германияның жеңіліске жақын болған кезде және нацистік көшбасшылар тұтқындалып, сотталуы мүмкін екенін түсінгенде, жаппай қырып ұтылудың барлық дәлелдерін жоюға үлкен күш жұмсалғанын құжаттады. 1942 жылдың көктемінде Гиммлер Совет Одағының оккупацияланған аумақтарынан өлтірілген орыс еврейлерінің және әскери тұтқындардың барлық іздерін жоюды бұйырды. Мысал ретінде, 1941 жылдың соңында Румбулада (Рига маңында) Фридрих Йеклен мен оның қол астындағы сарбаздар атқан 25 000-ға жуық, көбінесе латыш еврейлерінің денелері 1943 жылы қазылып, өртелді. 1942 жылдың ортасында Рейнхард Гейдрих, Генрих Мюллер арқылы Гестапо басшысы Пол Блобельге Sonderaktion 1005 тапсырмасын беріп, Шығыстағы Einsatzgruppen жасаған жаппай өлім жазаларының барлық іздерін жоюды бұйырды. Блобель мен оның командасы арнайы өртеу процесін әзірлегеннен кейін, 1942 жылдың соңында Бельзек пен Собибордағы дәлелдерді жою жұмыстары жалғасты. Тарихшы Питер Лонгерих Гитлердің «еврей азаматтарын жою туралы нақты жазбаша бұйрық беруден сақтануға тырысқанын» айтады. Бұл Гитлердің мұндай шараларды сыннан сақтау үшін жасырын түрде жүргізу керектігін түсінуіне себеп болды. Сыншылар сондай-ақ, егер Гитлер мұндай бұйрыққа қол қойған болса, ол жойылған құжаттардың бірі болар еді деп атап көрсетеді. Феликс Керстеннің естеліктерінде Гиммлер оған еврейлерді жоюды Гитлер тікелей бұйырғанын және бұл міндетті Гиммлерге жүктегенін айтқан.

In a draft of an internal memorandum, dated 18 September 1942, Reichsfuhrer SS Heinrich Himmler wrote that "in principle the Fuehrer's time is no longer to be burdened with these matters"; the memorandum goes on to outline Himmler's vision, including "The delivery of anti social elements from the execution of their sentences to the Reich Fuehrer of SS to be worked to death. Persons under protective arrest, Jews, Gypsies, Russians and Ukrainians, Poles with more than 3 year sentences, Czechs and Germans with more than 8 year sentences according to the judgement of the Minister of Justice [Thierack]. First of all, the worst anti social elements amongst those just mentioned are to be handed over; I shall inform the Fuhrer of this through Reichsleiter Bormann." Nevertheless, and in contrast to the T4 euthanasia program, no document written or signed by Hitler ordering the Holocaust has ever been found. Deniers have claimed that this lack of order shows genocide was not Nazi policy. During David Irving's unsuccessful libel action against Deborah Lipstadt, he indicated that he considered a document signed by Hitler ordering the 'Final Solution' would be the only convincing proof of Hitler's responsibility. He was, however, described as content to accuse Winston Churchill of responsibility for ordering the assassination of General Sikorski, despite having no documentary evidence to support his claim. Mr Justice Gray concluded that this was a double standard. Historians have documented evidence that as Germany's defeat became imminent and the Nazi leaders realized that they would most likely be captured and brought to trial, a great effort to destroy all of the evidence of mass extermination was made. In the spring of 1942, Himmler ordered all of the traces of murdered Russian Jews and all of the traces of murdered prisoners of war to be removed from the occupied territories of the Soviet Union. As one of many examples, the bodies of the 25,000 mostly Latvian Jews whom Friedrich Jeckeln and the soldiers under his command had shot at Rumbula (near Riga) in late 1941 were dug up and burned in 1943. In mid 1942, Reinhard Heydrich, through Heinrich Mueller, Chief of the Gestapo, ordered Paul Blobel in Sonderaktion 1005 to remove all traces of the mass executions in the East carried out by the Einsatzgruppen. After Blobel and his staff developed a special incineration process, destruction of evidence at Belzec and Sobibor followed in late 1942. Historian Peter Longerich states that Hitler "avoided giving a clear written order to exterminate Jewish civilians". This made Hitler realise that such undertakings must be done secretly in order to avoid criticism. Critics also point out that if Hitler did sign such an order in the first place, it would have been one of the first documents to be destroyed. According to Felix Kersten's memoirs, Himmler told him that the extermination of the Jews was expressly ordered by Hitler and had been delegated to Himmler.

Газ камераларын пайдалану

Бұл материалдың ізін табу қиын болса да, 1990 жылдың ақпан айында Краковтағы Сот-медициналық зерттеу институтының директоры профессор Ян Маркевич талдауды қайта жасады. Маркевич және оның командасы микродиффузиялық әдістерді пайдаланып, күдікті газ камераларынан, дезинфекциялық камералардан және Аушвицтің басқа аймақтарынан алынған үлгілерде цианидтің болуын тексерді. Бақылау үлгілері теріс нәтиже көрсетті, ал дезинфекциялық камераларда цианид қалдықтары жоғары концентрацияда, ал адам өлтіруге арналған газ камераларында төмен концентрацияда табылды. Бұл, зиянкестер мен адамдарды өлтіруге қажетті мөлшерге сәйкес келеді. Газ камералары болған деп есептелетін ғимараттардың кірпіштерінде цианидті іздеу маңызды болды, себебі пестицид Zyklon B осындай қалдықтарды қалдырады. Бұл газ нацистік саясаттың куәліктерімен және жиналған дәлелдермен расталған газ камераларындағы тұтқындарды өлтіру құралы ретінде жиі айтылды. Холокостты жоққа шығарушылардың тағы бір талабы – газ камераларында Zyklon B шығаруға арналған арнайы құрылған тетіктер болмаған. BBC бұл талапқа қарсы көптеген деректерді ескермеуді қажет ететін жауап береді: Жылдар бойы жоққа шығарушылар физикалық дәлелдің жоқтығын айтты, себебі олар Биркенау газ камерасының шатырында Zyklon құйылған тесіктерді көрмеді. (Кейбір газ камераларында Zyklon B шатыр арқылы құйылды, ал басқаларында терезелер арқылы лақтырылды.) Соғыс аяқталғанда шатырды жарғызған, қазір бөлшектерге айналған, бірақ төрт бастапқы тесіктің үшеуі жақында жарияланған зерттемеде анықталды. Олардың бетоннан алынған орналасуы куәгерлердің көрсетулерімен, 1944 жылғы әуе суреттерімен және 1943 жылғы жер суретімен сәйкес келеді. Физикалық дәлелдер Zyklon тесіктерінің ғимарат салынған кезде бетонға құйылғанын нақты көрсетеді. Рейнхардтың жойқын лагерьлерінде (Треблинка, Собибор және Белзек) ашық ауада кремациялау туралы 1946 жылдың 7 сәуірінде Нюрнбергтегі сотта нацистік концлагерьлерде жасалған қылмыстарды тергеген СС судьясы және заңгері Георг Конрад Морген талқылады. Ол былай деді: "Бәрі конвейер сияқты болды. Соңғы аялдамада олар үлкен бөлмеге жетіп, мұның жуыну бөлмесі екеніне көз жеткізді. Соңғы адам кіргеннен кейін есіктер жабылып, бөлмеге газ жіберілді. Өлім орын алғаннан кейін желдеткіштер іске қосылды. Ауа тыныс алуға жарамды болғаннан кейін есіктер ашылып, еврей жұмысшылары мәйіттерді алып кетті. Вирт ойлап тапқан арнайы әдіспен олар отынсыз ашық ауада өртеліп, жақылды". Жақын жердегі егістіктерде күл тыңайтқыш ретінде қолданылғаны туралы жақсы құжатталған деректер бар. Лагерь командирінің Треблинканың суреттерінде күл үйінділері булы экскаваторлармен таратылып жатқандай көрінеді. Nizkor жобасы және басқа да көздер Zyklon B-ның жарылғыш болуы үшін ең төменгі концентрациясы 56 000 миллиондық бөлік, ал 300 миллиондық бөлік адам үшін өлімге әкеледі, бұл туралы The Merck Index және CRC Handbook of Chemistry and Physics кітаптарында көрсетілген. Нацистердің өз құжаттарында: "Жарылу қаупі: 1 текше метр ауаға 75 грамм HCN. Қалыпты қолдану шамамен 8-10 грамм/м3, сондықтан жарылғыш емес". Тарихи зерттеулер институты "Аушвицте немесе оның аумағында адамдарды өлтіруге арналған газ камералары бар екеніне" дәлел келтірген адамға 50 000 доллар сыйлық ұсынды. Аушвицтен аман қалған Мел Мермельштейн өзінің куәлігін дәлел ретінде ұсынды, бірақ ол ескерілмеді. Кейін ол АҚШ-та IHR-ге шағым түсірді, ал сот ісі 50 000 долларға және жеке зиян үшін 40 000 доллар өтемақыға шешілді. Сот "Еврейлер 1944 жылдың жазында Польшадағы Аушвиц концлагерінде газбен өлтірілген" деген мәлімдеме шындық деп танылды.

Despite the difficulty of finding traces of this material, in February 1990, Professor Jan Markiewicz, Director of the Institute of Forensic Research in Kraków, redid the analysis. Markiewicz and his team used microdiffusion techniques to test for cyanide in samples from the suspected gas chambers, from delousing chambers, and from control areas elsewhere within Auschwitz. The control samples tested negative, while cyanide residue was found in high concentrations in the delousing chambers, and lower concentrations in the homicidal gas chambers. This is consistent with the amounts required to kill lice and humans. The search for cyanide in the bricks of buildings said to have been gas chambers was important, because the pesticide Zyklon B would generate such a residue. This was the gas most often cited as the murder instrument for prisoners in the gas chambers, supported by both testimony and evidence collected of Nazi policy. Another claim made by Holocaust deniers is that there were no specially constructed vents in the gas chambers through which Zyklon B could be released. The BBC offers a response showing that this requires disregard of much documentation:

Deniers have said for years that physical evidence is lacking because they have seen no holes in the roof of the Birkenau gas chamber where the Zyklon was poured in. (In some of the gas chambers the Zyklon B was poured in through the roof, while in others it was thrown in through the windows.) The roof was dynamited at war's end, and today lies broken in pieces, but three of the four original holes were positively identified in a recent paper. Their location in the concrete matches with eyewitness testimony, aerial photos from 1944, and a ground photo from 1943. The physical evidence shows unmistakably that the Zyklon holes were cast into the concrete when the building was constructed. Cremation in the open at the Reinhard extermination camps (Treblinka, Sobibor and Belzec) was discussed at Nuremberg on 7 April 1946 by Georg Konrad Morgen, SS judge and lawyer who investigated crimes committed in Nazi concentration camps. He stated: "The whole thing was like an assembly line. At the last stop they reached a big room, and were told that this was the bath. When the last one was in, the doors were shut and the gas was let into the room. As soon as death taken place in (sic), the ventilators were started. When the air was breathable, the doors were opened, and the Jewish workers removed the bodies. By means of a special process which Wirth had invented, they were burned in the open air without the use of fuel." There is well documented evidence that other ash was used as fertilizer in nearby fields. Photographs of Treblinka taken by the camp commandant show what looks to be ash piles being distributed by steam shovels. The Nizkor Project and other sources have stated that the minimal concentration of Zyklon B to be explosive is 56,000 parts per million, while 300 parts per million is fatal to humans, as is evidenced in The Merck Index and the CRC Handbook of Chemistry and Physics. In fact, the Nazis' own documentation stated "Danger of explosion: 75 grams of HCN in 1 cubic meter of air. Normal application approx. 8–10 grams per cubic meter, therefore not explosive." The Institute for Historical Review publicly offered a reward of $50,000 for verifiable "proof that gas chambers for the purpose of killing human beings existed at or in Auschwitz." Mel Mermelstein, a survivor of Auschwitz, submitted his own testimony as proof but it was ignored. He then sued IHR in the United States and the case was subsequently settled for $50,000, plus $40,000 in damages for personal suffering. The court declared the statement that "Jews were gassed to death at the Auschwitz Concentration Camp in Poland during the summer of 1944" was a fact.

Алты миллион

Ғалымдардың көп бөлігі, мекемелер және бір нацистік шенеунік Холокост кезінде бес-алты миллионға дейін еврейлер қаза болғанын бағалайды. Яд Вашем жинаған шамамен 4,5 миллион еврей құрбандарының есімдерімен қатар, соғыстан кейін ашылған көптеген құжаттар мен архивтер, Аушвиц және Треблинка сияқты өлім лагерьлерінде болған жойқын қырғынды егжей-тегжейлі сипаттайды.

Яһуди халқы

1932 жылғы «Американдық еврей жылнамасы» дүниежүзіндегі еврейлердің жалпы санын 15 192 218 деп бағаласа, оның ішінде 9 418 248-і Еуропада тұрған. Дегенмен, 1947 жылғы жылнамада мынадай мәлімдеме жасалған: «Дүниежүзілік еврей халқының санына қатысты есептерді Америка еврейлік бірлескен тарату комитеті (АҚШ және Канаданы қоспағанда) жинақтады, және қазіргі уақытта бұл ең сенімді деректер саналады. Статистика көрсеткендей, 1939 жылы шамамен 16 600 000 болған дүниежүзілік еврей халқының саны нацистердің бес жарым миллионнан астам еуропалық еврейді қырып салғаннан кейін 1946 жылы шамамен 11 000 000-ға дейін үштен бір бөлігіне азайды. Еуропада соғысқа дейінгі шамамен 9 740 000 еврей халқының тек 3 642 000-ы ғана қалды». Бұл көрсеткіштер 1946 жылғы Англо-Американдық сауалнама комитетінің III қосымшасындағы нәтижелермен де сәйкес келеді.

Нацистік құжаттама

Нацистер Еуропадағы еврей халқының саны 9 мен 11 миллионға дейін екенін айтты, бұл Ванзее конференциясының хаттамаларынан көрінеді. Шын мәнінде, нацистер еврей халқының үнемі азаюын жүйелі түрде тіркеді, мысалы, Корхерр есебінде, ол 1942 жылдың желтоқсанына дейін «Соңғы шешімнің» жағдайын көрсетті. Герман Хофле 1943 жылдың 11 қаңтарында Берлиндегі Адольф Эйхманға жіберген телеграммасында концентрациялық лагерьлерде өлтірілген еврейлердің санын егжей-тегжейлі баяндады. Тек 1942 жылы ғана телеграммада 1 274 166 еврейдің жойылғаны, сондай-ақ Нюрнберг процесінде және басқа да жағдайларда тұтқынға алынған нацистік офицерлердің куәліктері келтірілген. Хосс куәлігі тек қол қойылған мойындаудан ғана тұрмады; ол түрмеде екі томдық естеліктерін жазды және Нюрнберг процесінен тыс жерде кеңінен куәлік берді. Оның куәлігі Аушвицтегі басқа да жазбалармен, мысалы, Хосс командир болған кезде Аушвицте болған СС қызметкері Перри Броудпен, Аушвицтегі СС дәрігері Йоханн Кремердің күнделігімен, жүздеген лагерь күзетшілері мен құрбандарының куәліктерімен сәйкес келеді. Бұрынғы СС қызметкерлері Холокостты жоққа шығаруды сынады. СС-тың бас шенеунігі Йозеф Клер Аушвицте газбен ешкім өлтірілмегенін айтқан адамның «ақылдан адасқан немесе қателескен» болуы керектігін айтты. СС-тің бас офицері Освальд Кадук мұндай пікірді ұстанатындарды қалыпты адамдар деп санамайтынын мәлімдеді. Собибордағы жою лагерінің жоғары лауазымды қызметкері Карл Френцель 1983 жылы сұхбаттасу барысында лагерде газбен өлтірілген яһудилер туралы «Осылай болған жоқ деп айту қате» деп мәлімдеді. СС-тың бас сарбазы Питер Штрауб тергеу кезінде Холокост туралы айтып, Натцвайлер Струтофтағы «төрт миллион адамды түтіндікке салуға» көмектескенін мәлімдеді. Холокостты жоққа шығару туралы естіген бұрынғы СС Роттенфюрер Оскар Гронинг Аушвицте көргендері туралы ашық сөйлеуге және Холокостты жоққа шығаруға мәжбүр болды: Ханс Мюнх, бұрынғы СС дәрігері, Аушвицте көргендерін растайтын құжатқа қол қойды: «мыңдаған адамдар газбен өлтірілді» және газ камераларында Циклон В қолданылды. Мюнхтың бағалауынша, тұтқындар Зыклон В әсерінен үш-бес минут ішінде қайтыс болды. 1981 жылы швед теледидарына берген сұхбатында Мюнх жою процесін егжей-тегжейлі сипаттады және Аушвицте «арнайы қарау» физикалық жоюға қатысты екенін растады. Федоренконың АҚШ-қа қарсы ісі кезінде бұрынғы Треблинка күзетшісі Федор Федоренконы қатысқан депортация ісі кезінде ол лагерьге қарап тұрған күзет мұнарасында орналасқанын және газ камералары осы көріністен көрінетінін, ал ол бірнеше рет газ камераларынан өлі денелердің шығарылғанын көргенін мойындады. 2016 жылы Унтершарфюрер Райнхольд Ханнинг өзінің Аушвицте болған уақытында «көптеген жазықсыз адамдардың өліміне, зардап шеккендердің қасіретіне, азап шегуіне және азап шегуіне» куә болғанын антпен куәлік етті. Ол еврей тұтқындарының атылып, газбен өлтірілуіне және олардың денелерін өртеуіне куә болғанын, ал лагерьде «пойызбен келген адамдардың көпшілігі өлтірілгені» туралы жалпыға мәлім екенін айтты. Зондеркомандос тағы бір маңызды куәлік береді. Газ камераларына алып баратын яһудилерге көмектескен, кейіннен олардың денелерін крематорийге сүйреп әкеткен яһуди тұтқындары болды. Олар барлық процеске куә болғандықтан, олардың куәліктері газ камераларының адам өлтіру мақсатында қолданылғанын және олардың қаншалықты кең көлемде қолданылғанын растау үшін өте маңызды. Тағы бір маңызды куәлік лагерьлердің еврей емес аман қалғандарынан, мысалы, католиктік француздық қарсылық күресінің мүшесі Андре Рожериден алынған. Ол жеті түрлі лагерьде ұсталды және қарсылық күресінің мүшесі ретінде жою үшін емес, ауыр еңбекке ұшырауға ұшыраған және аман қалған. Соғыстан кейін Рожери лагерьдегі тәжірибесі туралы жазды және көп куәлік берді, соның ішінде Аушвиц-Биркенау, онда ол лагерьдегі крематорийдің ең көне қазіргі эскизын қарап, шығарды.

The Nazis used figures of between 9 and 11 million for the Jewish population of Europe, as evidenced in the notes of the Wannsee Conference. In fact, the Nazis methodically recorded the ongoing reduction of the Jewish population, as in the Korherr Report, which gave the status of the Final Solution through December 1942. The Höfle Telegram was sent by Hermann Höfle on 11 January 1943 to Adolf Eichmann in Berlin and detailed the number of Jews murdered in the concentration camps. In the year 1942 alone, the telegram lists 1,274,166 Jews were exterminated as well as the testimony of captured Nazi officers at the Nuremberg Trials and other times. Höss's testimony did not consist of merely a signed confession; while in jail he also wrote two volumes of memoirs and gave extensive testimony outside of the Nuremberg proceedings. Further, his testimony agrees with that of other contemporary written accounts by Auschwitz officials, such as Pery Broad, an SS man stationed at Auschwitz while Höss was the commandant, and the diary kept by SS physician at Auschwitz Johann Kremer, as well as the testimony of hundreds of camp guards and victims. In addition, former SS personnel have criticised Holocaust denial. SS Oberscharführer Josef Klehr said that anyone who maintains that nobody was gassed at Auschwitz must be "crazy or on the wrong". SS Unterscharführer Oswald Kaduk stated that he did not consider those who maintain such a thing as normal people. Karl Frenzel, a senior officer at the Sobibor extermination camp, stated in a 1983 interview that "It is wrong to say that it never happened" in reference to Jews being gassed at the camp. SS Hauptscharführer Peter Straub stated under interrogation that he had helped to "put four million people up the chimney" at Natzweiler Struthof in reference to the Holocaust. Hearing about Holocaust denial compelled former SS Rottenführer Oskar Gröning to publicly speak about what he witnessed at Auschwitz, and denounce Holocaust deniers, stating:

Hans Münch, a former SS physician, signed a document certifying what he witnessed at Auschwitz: "thousands of people gassed", and the usage of Zyklon B in gas chambers. According to Münch's estimation, prisoners died within three to five minutes of exposure to Zyklon B. In an interview on Swedish television in 1981 Münch described the extermination process in detail and confirmed that "special treatment" in the context of Auschwitz referred to physical extermination. During Fedorenko v. United States, a deportation case involving former Treblinka guard Feodor Fedorenko, he testified that he had been stationed in a guard tower overlooking the camp and admitted that the gas chambers were visible from this vantage point and that he had witnessed dead bodies being removed from the gas chambers on multiple occasions. In 2016, Unterscharführer Reinhold Hanning testified under oath that during his time at Auschwitz he had witnessed "the deaths of many innocent people misery, torment and suffering on the side of the victims". Specifically he stated that he had witnessed the shooting and gassing of Jewish prisoners and the burning of their bodies, and that it was common knowledge at the camp that "the majority of people who arrived in the trains were killed". Sonderkommandos provide another key piece of testimony. There were Jewish prisoners who helped march Jews to the gas chambers, and later dragged the bodies to the crematoria. Since they witnessed the entire process, their testimony is vital in confirming that the gas chambers were used for murderous purposes and the scale to which they were used. Other key testimony comes from non Jewish survivors of the camps such as Catholic French Resistance member André Rogerie who was held in seven different camps, and who as a member of the Resistance was not targeted for extermination but for hard labor and survived. After the war Rogerie wrote and testified extensively about his experiences in the camps including Auschwitz Birkenau where he viewed and produced the oldest contemporary sketch of a camp crematorium.