Кіріспе

Манхэттендегі тұрғын үйлер, Нью-Йорк қаласы

Парк-Роу ғимараты, сондай-ақ 15 Парк-Роу деп белгілі, Нью-Йорк қаласының Манхэттен ауданындағы Парк-Роу көшесіндегі Қаржылық ауданда орналасқан сәнді пәтерлер үйі және ерте заманғы көкжиек. 391 фут (119 м) биіктігі бар, 31 қабаттан тұратын ғимаратты болаттан жасалған аспан қыртыстарын жобалаудағы пионер Р. Х. Робертсон жобалаған, ал инженерлік жұмыстарын Натаниел Робертс фирмасы жүзеге асырған. Парк-Роу ғимаратында 26 толық қабат, жартылай 27-ші қабат және төрт қабаттан тұратын екі күмбез бар. Фасадтың сәулеттік элементтеріне ірі бағаналар мен пилястрлар, сондай-ақ көптеген әсем балкондық кеңістіктер кіреді. Дж. Масси Ринд ғимараттағы балкондар мен ғимараттың үстіндегі бірнеше мүсіндерді қоса алғанда, әсемдемелердің бірнеше бөліктерін жасаған. Парк-Роу ғимаратын 1897 және 1899 жылдар аралығында Парк-Роу құрылыс компаниясы кеңсе ғимараты ретінде салған. Ол болаттан жасалған қаңқа мен лифттерді пайдаланып, сол кездегі әлемдегі ең биік ғимараттардың біріне айналды. Оның құрылысы екі жыл мен тоғыз айға созылды. Аяқталу кезінде Парк-Роу ғимаратында шамамен 4000 адам жұмыс істеді, оның ішінде Associated Press және Interborough Rapid Transit Company сияқты арендаторлар болды. 1908 жылы Сингер ғимараты салынып біткенге дейін бұл қаланың ең биік ғимараты және әлемдегі ең биік кеңсе ғимараты еді. Парк-Роу ғимараты 2000-шы жылдардың басына дейін кеңсе ретінде пайдаланылды, содан кейін тұрғын үйге айналдырылды. Бүгінде Парк-Роу ғимаратында 339 сәнді пәтер, екі пентхаус, бірінші қабатта сауда орындары және ғимараттың тарихи күмбезді кеңістігінде орналасқан кеңселер бар. Салынысымен бірге Парк-Роу ғимараты жұртшылықтан мақтау алды, бірақ сәулетшілер ғимаратты сынға алды. Нью-Йорк қаласының ескерткіштерді сақтау комиссиясы 1999 жылы Парк-Роу ғимаратына қалалық ескерткіш мәртебесін берді, ал ғимарат 2005 жылы тарихи орындардың ұлттық тізіліміне қосылды.

Сайт

Парк Роу ғимараты Манхэттеннің қаржы ауданында, Нью-Йорк қалалық әкімшілігінен оңтүстікке қарай, қалалық саябақ пен азаматтық орталықта орналасқан. Парк Роу ғимаратының алғашқы құрылысшылары Энн көшесі мен Парк Роу бұрышындағы, сондай-ақ Энн көшесі мен Театр аллеясындағы участоқтарды сатып ала алмады. Ғимараттың Парк Роуға қараған жағы 32 метр, Энн көшесіне қараған жағы 6 метр, ал Театр аллеясына қараған жағы 48 метрді құрайды. Ол солтүстік-шығысында 25 Парк Роу ғимаратымен тікелей іргелес орналасқан. Жақын жердегі ғимараттардың ішінде: шығысында 5 Бикман көшесі, солтүстігінде Вулворт ғимараты, батысында Сент-Полс шіркеуі және оңтүстігінде Беннет ғимараты бар. Сонымен қатар, 41 Парк Роу, 150 Нассау көшесі, Морс ғимараты және Поттер ғимараты Бикман көшесінен солтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Робертстің бас суретшісі Джордж Ши Дейтон да жобаға үлкен үлес қосты. Джон Дауни бас мердігер ретінде тағайындалды; Т. П. Галлиган негізді салуға жауапты болды; Дж. Б. және Дж. М. Корнелл темір конструкцияларды орнатты; ал Доусон мен Арчер кладка жұмыстарын жүргізді. Аспан қыртысын салуға кеткен жалпы шығын 2,4–2,75 миллион долларды құрады. Ғимаратта 26 толық қабат, 27-ші қабаттың бір бөлігі және 28-ден 31-ге дейінгі қабаттардағы төрт қабаттан тұратын екі мұнара бар. Оңтүстік және шығыс жақтары, сондай-ақ оңтүстік-батысқа қараған жарық алаңында қарапайым кірпіш қабырғаларға орнатылған бір, екі немесе үш терезе бар. Бұл жақтар бастапқыда Парк Роу және Энн көшесіне қараған қасбеттердің түсімен үйлесетін крем түсіне боялған. Парк Роу ғимараты 1908 жылға дейін Нью-Йорк қаласының ең биік ғимараты және әлемдегі ең биік кеңсе ғимараты болып саналды, одан кейін 612 фут (187 м) биіктігіндегі Сингер ғимараты оны басып өтті. Парк Роу Құрылыс Компаниясы 1901 жылы ғимараттың меншігін Парк Роу жылжымайтын мүлік компаниясына, сондай-ақ Белмонт басқарған компанияға берді. 1899 жылы ғимараттың құрылысы аяқталған кезде, онда шамамен 4000 адам жұмыс істеді, және ол жаңадан құрылған Associated Press ақпарат агенттігінің алғашқы кеңсесі болды. 1903 жылы тез байыту схемасы, ал 1904 жылы заңсыз құмар ойындар ойнау орынды болды. Белмонт 1906 жылы Парк Роу ғимаратынан көріністі сақтау мақсатымен сатып алған 3 Парк Роудағы сегіз қабатты ғимаратты салды. Парк Роу ғимараты мен 3 Парк Роу 1923 жылдың шілдесінде Фредерик Браунға 5 миллион долларға сатылды. Браун ғимараттарды бірден Коннектикут штатының Бриджпорт қаласындағы МакНил көмір компаниясының иесі Кеннет В. МакНилге қайта сатты. 1924 жылдың қазан айында МакНил ғимараттарды Бернард Дорфқа Бронкстың Гранд Конкорседегі Теодор Рузвельт пәтерлерімен 12 миллион долларға айырбастады. 1929 жылғы Уолл-стрит құлағаннан кейін ғимарат банкротқа түсіп, 1930 жылы аукционда W. Ирвинг Мосс 2,9 миллион долларға сатып алды, ал келесі жылы ол Чарльз В. Кросбиге сатылды. 1930 жылдың тамызында Клинтон мен Расселл ең төменгі екі қабатты 300 000 долларға жаңарту үшін жалданып, жоба 1931 жылдың басында аяқталды. Клинтон мен Расселл қасбетті ауыстырумен қатар, ішкі кеңістіктерді қалпына келтіріп, бірінші қабатта коммерциялық кеңістік қосты. ХХ ғасырдың соңында әртүрлі салаларды ұсынатын көптеген жалдаушылар пайда болды. Олардың ішінде: "Паттерсон бауырлары" (Patterson Brothers) аппараттық тауарларын сатушылар, "Универсал Ұлттық Банк" – Нью-Йорк қаласындағы қара нәсілділер басқаратын екінші банк және "Заң көмегі қоғамы" (The Legal Aid Society) бар. Ғимарат ғасырдың соңына дейін аз ғана өзгерістерге ұшырады, тек терезелер ауыстырылып, вестибюльдің бастапқы төбесі жөнделді.

Тұрғын үйге арналған

Джозеф пен Рашель Фридман, электрондық және музыка сатушы J&R иелері, 1990 жылдары 15 Park Row сатып алды. Ол кезде J&R Park Row-дағы бірнеше көршілес төмен қабатты ғимараттарды пайдаланды, ал Фридмандар Park Row және Ann Street бұрышындағы көрші ғимаратты бұзып, орнына жаңасын салған еді. 2000 жылы бүкіл құрылысты толыққанды жаңарту жоспарлары жасалды. 1-ден 10-қабатқа дейін коммерциялық кеңістік ретінде сақталды, ал 10-қабаттан жоғары барлық бөлік 210 тұрғын үй бірлігіне айналдырылды, студиялық пәтерлерден бастап екі бөлмелі люкске дейін. 28-30 қабаттардағы куполалардағы екі пәтер жаңартылмады және 2013 жылы жиһазсыздан сатылымға қойылды. 2000-жылдардың басында және 2010-жылдардың басында J&R 15 Park Row-ді қамтитын Park Row блогының көптеген дүкендерін иеленді, ғимараттың бірінші қабатында және мезанинінде сауда алаңы орналасқан еді. 2013 жылы J&R бес қабатқа кеңейіп, 15 Park Row пен 1 Park Row арасындағы қабырғаларды бұзуды жоспарлаған. Алайда, J&R келесі жылы толығымен жабылды. 3-тен 10-қабатқа дейінгі бөліктер де тұрғын үйге айналдырылды. 2018 жылға қарай ғимаратта 332 пәтер болды, тағы бесеуі салынып жатыр, оның екеуі 15 Park Row мұнаралары үшін жоспарланған. J&R Music Lounge By City Winery 2020 жылдың басында 15 Park Row жертөлесінде ашылуы тиіс еді. Бірақ COVID-19 пандемиясы басталғаннан кейін бұл жоспарлар тоқтатылды. Atlas Capital Group 2021 жылдың қаңтарында Фридман отбасынан Park Row ғимаратын шамамен 140 миллион долларға сатып алды. 2022 жылдың басында тұрғындар ғимараттың лифттері, жылу жүйесі, су және газ қызметтері кейде дұрыс жұмыс істемейтініне шағымданып, арыз түсірді. Сол наурыз айында шеф-аспаз Тодд Инглиш ғимараттың төменгі қабаттарын жалға алып, онда мейрамхана ашуға келісті. Атлас 2022 жылдың ортасында Беркшир Резиденциал Инвестментстен Park Row ғимаратын жақсарту үшін 136,5 миллион долларлық несие алды, бірақ жалға беруден бас тарту салдарынан ғимарат несие төлемдерінің тек 30 пайызын ғана қамтамасыз ете алатын кіріс тапты. 1918 жылдың 8 қыркүйегінде Стив Петерсон Францияға арналған тегін сүт қорына ақша жинау үшін ғимаратқа көтерілгенде осыған ұқсас оқиға болған. 1920 жылдың 3 мамырында таңғы сағат 4:20-да анархист Андреа Салседо 15 Park Row-дың он төртінші қабатынан құлап түсті. Ол Роберто Элиямен бірге Нью-Йорк, Бостон, Вашингтон, Филадельфия, Патерсон, Кливленд және Питтсбург қалаларында болған бірқатар жарылысқа қатысы бар деген күдікпен Әділет министрлігінде ұсталған еді. Оқиға орнынан "Анархистік күрескерлер" деген атпен қол қойылған "Түсініксіз сөздер" атты жалақпарат табылды, ал баспа шрифтіндегі қате "S" әрпінен кейін билік өкілдері Сальседо мен Элия жұмыс істеген баспахананы анықтады. Олар сегіз апта бойы 15 Park Row-да шектеулі байланыспен ұсталды. Сальседо құлаған кезде анархистер оны тастап жіберді деп мәлімдеді, ал полиция ол өздігінен секірді деп хабарлады.

Әсері

Архитектура қауымдастығының сын-пікірлері сол кезде салыстыратын ешқандай құрылыстардың болмауынан қатаң болды. Атын атамаған сыншы күмбездерді "ешқандай мән қоспайтын ұсақ аяқталулар" деп сипаттады, бұл Сент-Пол ғимаратының жоғарғы қабаттарына кері, олардың жақсы жобаланғанын айтты. Дегенмен, сыншы Парк-Роу ғимаратындағы Риндтің мүсіндерін Карл Биттердің Сент-Пол ғимаратының қасбетіндегі "шындыққа келмейтін реализмімен" салыстырып, жоғары бағалады. Жағымсыз сын-пікірлер қасбеттің композициясын да сынады. 1898 жылы "Инженерлік жаңалықтар" газеті ғимараттың "ешқандай қалыптасқан архитектура стиліне ешқандай қатысы жоқ" екенін жазды. Парк-Роу ғимаратының да жанкүйерлері болды, олардың ішінде суретшілер Чарльз Шилер мен Альвин Лэнгдон Кобурн бар, олар ғимараттың әшекейсіз қабырғаларын және оның ерекше пішінінен туған көлеңкелерді суретке түсірді. 1898 жылы Scientific American журналы Робертсонның дизайнын "өте қанағаттанарлық әсер" береді деп мақтады, себебі қасбет "қаңқаны әртүрлі, беделді және орынды көрінетін тас пен шыныдан жасалған киіммен жаба алды". Ол 2005 жылғы 16 қарашада Ұлттық тарихи орындар тізіміне қосылды.