Кіріспе
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін миллиондаған адамның жаппай көші-қоны, мәжбүрлі түрде жер аудару, қуу және депортациялау Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқан көптеген елдерде орын алды. Екінші дүниежүзілік соғыс тарихтағы ең қысқа мерзімде ең көп адамның қозғалысына себеп болды. Соғыстан кейін Нюрнберг трибуналы осы құбылыстардың бірқатарын адамзаттың негізгі құндылықтары мен нормаларын бұзу деп таныды. Адамдардың жаппай қозғалысы – олардың көпшілігі босқындар – жаулық әрекеттердің салдарынан немесе бұрынғы Оське және Одақтас державалардың нәсілдік және этникалық идеологияларға негізделген, халықаралық келісімдермен қабылданған соғыстан кейінгі шекаралық өзгерістерге әкелді. Екінші дүниежүзілік соғыста бұрын басып алынған аумақтарда туындаған босқындар дағдарысы қазіргі кездегі босқындар және адам құқықтары жөніндегі жаңа халықаралық жүйенің қалыптасуына ықпал етті. Екі жақта да соғысып жатқандар жаумен байланысы бар деп саналған адамдарды қуудың түрлі формаларын қолданды. Соғыс кезіндегі көші-қондардың негізгі орталығы Шығыс Орталық және Шығыс Еуропа болды, бірақ жапондықтар Азиядағы, соның ішінде Үндістаннан Одақтас державалармен соғыс кезінде және содан кейін қуылды. Холокостқа да еврейлерді депортациялау және қуу кірді, бұл нацистік Германияның Акция Рейнхард аясында жүзеге асырған геноцидіне дейін болды. Нацистік оккупация кезінде 1,6-ден 2 миллионға дейін поляктар қуылды, Польшадан Рейхке депортацияланған миллиондаған құл еңбекшілерді есептемегенде. 1939-1940 жылдары: Германия басып алған Виелкопольскадан (Германияның Рейхсгау Вартленд) 680 000 поляктың қууы. Познань қаласынан 70 000 полякты генерал-губернаторлыққа немістер айдады. 1945 жылға қарай, Совет Одағынан, Бессарабиядан, Румыниядан және Балтық Германиясынан жарты миллион неміс "Рейхке оралу" акциясы барысында Германияның "Хауптамт" және РКФДВ-нің "Қоныстандыру бөлімі" сияқты ұйымдары арқылы қоныстандырылды. 1939-1940 жылдары: 121 765 поляктың қууы. Ең консервативті деректер жақында табылған НКВД құжаттарына сүйенеді, онда 309 000-нан 381 220-ға дейін көрсетілген. Кеңес үкіметі этникалық азшылықтарды поляк азаматтары ретінде танымады, кейбір деректер депортацияланғандарға емес, рақымшылық көрсетілгендерге негізделген, сондықтан жаңа деректер тым төмен деп саналады. Алғашқы деректер: 1940 жылдың ақпан айында 220 000-нан астам; сәуірде шамамен 315 000; маусым-шілдеде 240 000-300 000 аралығында. Польша азаматтарын қуу лагерьтің сыртқы әлемнен оқшаулануын және СС қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін бизнес-қызметті жүзеге асыру мақсатында құрылған лагерьтің қызығушылық аймағын құруға бағытталған қадам болды. Неміс және фолькс-немiс қоныс аударушылары көшіп келді. Бұл Холокостпен байланысты көптеген мәжбүрлі көші-қондардың бірі еді.
Mass evacuation, forced displacement, expulsion, and deportation of millions of people took place across most countries involved in World War II. The Second World War caused the movement of the largest number of people in the shortest period of time in history. A number of these phenomena were categorised as violations of fundamental human values and norms by the Nuremberg Tribunal after the war ended. The mass movement of people – most of them refugees – had either been caused by the hostilities, or enforced by the former Axis and the Allied powers based on ideologies of race and ethnicity, culminating in the postwar border changes enacted by international settlements. The refugee crisis created across formerly occupied territories in World War II provided the context for much of the new international refugee and global human rights architecture existing today. Belligerents on both sides engaged in forms of expulsion of people perceived as being associated with the enemy. The major location for the wartime displacements was East Central and Eastern Europe, although Japanese people were expelled during and after the war by Allied powers from locations in Asia including India. The Holocaust also involved deportations and expulsions of Jews preliminary to the subsequent genocide perpetrated by Nazi Germany under the auspices of Aktion Reinhard. Eventually in the course of Nazi occupation up to 1.6 to 2 million Poles were expelled, not counting millions of slave labourers deported from Poland to the Reich. 1939 to 1940: Expulsions of 680,000 Poles from German occupied Wielkopolska (German Reichsgau Wartheland). From the city of Poznań Germans expelled to General Government 70,000 Poles. By 1945, half a million Volksdeutsche Germans from Soviet Union, Bessarabia, Romania, and the Baltic Germans had been resettled during action "Heim ins Reich" by German organisations like Hauptamt Volksdeutsche Mittelstelle and "Resettlement department" of RKFDV (Stabshauptamt Reichkomissar für die Festigung deutsches Volkstums) from Eastern Europe. 1939 to 1940: Expulsions of 121,765 Poles The most conservative figures use recently found NKVD documents showing 309,000 to 381,220. The Soviets didn't recognise ethnic minorities as Polish citizens, some of the figures are based on those given an amnesty rather than deported therefore the new figures are considered too low. The original figures were: February 1940 over 220,000; April around 315,000; June–July between 240,000 to 300,000. The Expulsion of Polish civilians was a step towards establishing the Camp Interest Zone, which was set up in order to isolate the camp from the outside world and to carry out business activity to meet the needs of the SS. German and Volksdeutsche settlers move in. This was one of the numerous forced migrations associated with the Holocaust.
Босқындар ұйымдарын құру
Біріккен Ұлттар Ұйымының Көмек және қалпына келтіру басқармасы 1943 жылы одақтастардың азат етуіне қарама-қарасы аймақтардағы көптеген потенциалды және қазіргі босқындарға гуманитарлық көмек көрсету үшін құрылды. UNRRA миллиардтаған АҚШ доллары көлемінде қайта құру жәрдемі көрсетті және шамамен 8 миллион босқынға көмектесті. 1947 жылы Еуропада, ал 1949 жылы Азияда қызметін тоқтатқаннан кейін, ол таратылды. 1947 жылы оның орнына Халықаралық босқындар ұйымы (IRO) құрылды, ол 1950 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының босқындар жөніндегі жоғарғы комиссарына (БҰҰЖК) айналды.