Кіріспе

Калифорния штатындағы (АҚШ) Туолумне өзенімен қашалған каньон.

География

Туолумнның Үлкен каньоны Глен Аулиннен басталады, Суық каньон, Коннесс-Крик және Туолумн өзендерінің қосылған жерінен бірден төменде орналасқан. Бұл жерде аңғардың қабырғалары бірінен-бірі алыстап, тіктеу болады. Су айналып, терең ойыстарды құрайды. Глен Аулиннің соңындағы сарқырамадан кейін каньон қайтадан тереңдейді және көлденең қимасы шамамен V пішіндес болады. Қабырғалары Йосемити аңғарындағыдай тік және жалаңаш емес. Аңғардың төменгі жағындағы флора – шапарал, манзанита бұталары және емен тоғайларынан тұратын, тау етегі мен жазықтарға тән, қылқан жапырақты орманды еске түсіретін (бірақ одан өзгеше) әртүрлі өсімдіктердің қосындысы. Бұл өсімдіктер аңғардың қабырғаларының әр тірегіне жабысып, жоғары қарай өседі, бұл аймақ шын мәнінде құрғақ климатқа ие болса да, Йосемити аңғарына қарағанда көбірек жасылданған көрінеді. Туолумнның Үлкен каньонында көптеген әсерлі сарқырамалар бар. Йосемити аңғарындағы әйгілі сарқырамалар өзеннің жанындағы қосымша арналарда орналасса, бұлар негізгі өзеннің өзінде жатыр. Көптеген су арналары Туолумн өзеніне қосылады, бірақ олардың каньондары Үлкен каньонның қабырғаларында терең жарықтарды құрап, оның түбіне дейін жетеді. Туолумнның өзінің арнасы, тіпті Глен Аулиннен жоғарырақ басталып, сарқырамалармен бөлінген үлкен баспалдақ сияқты болып жасалған. Олардың ең ірісі – 244 метрлік (800 фут) Су доңғалағы сарқырамасы, өзен мен жел күшті болғанда пайда болатын әсерлі дөңгелек сулы бұлтқа байланысты осылай аталған. Глен Аулиннен бірнеше шақырым төмендегі жерде төменгі каньонның қабырғалары біріне-бірі қысылып, 500 метрден кем ұзындығы бар тар шатқалды құрайды, ол Мьюр шатқалы деп аталады. Мьюр шатқалынан төмен, Үлкен каньон Глен Аулиндегідей қайтадан кеңейеді, бірақ мұнда тереңірек. Бұл кең жазық "Пейт аңғары" деп аталады. Одан төменде Хетч Хетчи суқоймасы (О’Шонесси бөгетімен салынған) Туолумн өзенін пайдаланады.

Демалыс

Туолумн өзенінің бастауынан Пате аңғарының төменгі жағына дейін соқпақ жүреді (бірақ Muir шатқалын айналып өту үшін аңғардың түбін біраз уақытқа қалдырады). Ол сағыздылықпен салынған, бірақ жер бедерінің ерекшелігіне байланысты көбінесе тасты, тік және жалпы қиын болып келеді. Тиога жолынан Глен Аулиннің Жоғары Сьерра лагеріне дейінгі жаяу қашықтық шамамен – Хетч Хетчи суқоймасының оңтүстік-шығысында орналасқан White Wolf кемпі, каньон шетінен бір күндік саяхатпен жетеді, бірақ ең төменгі нүктеден кері қайту ұзақ және тік болады. Суқойманың шығыс шетінен бастап, White Wolf-қа көтерілетін жол басталатын жерге дейінгі аралықтағы аңғар – ізсіз дала.