Кіріспе
Американдық белсенді Линдон ЛаРуш (1922-2019) және оның ізбасарларының саяси және ғылыми көзқарастары. ЛаРуш және ЛаРуш қозғалысы кең ауқымды мәселелер бойынша көңіл көтеруге болатын пікірлерді білдірді. ЛаРуш қозғалысы – ЛаРуштің көзқарастарын ұстанатын белсенділерден құралған топ.
Lyndon LaRouche (1922–2019) and the LaRouche movement have expressed controversial views on a wide variety of topics. The LaRouche movement is made up of activists who follow LaRouche's views.
Экономика және саясат
Хорватияның Загребтегі Экономика институтының зейнеткер аға ғылыми қызметкері Матко Местровичтің сөзінше, ЛаРуштің экономикалық саясаты Франклин Д. Рузвельт әкімшілігінің экономиканы жаңғырту бағдарламасы үлгісіндегі бағдарламаны қамтиды, оған бекітілген валюта бағамдары, капитал бақылауы, валюта бақылауы, валюталық реттеу және серіктес елдер арасындағы баға мен сауда туралы протекционистік келісімдер кіреді, бірақ Рузвельт көбінесе сауданы либералдау саясатын ұстанды. ЛаРуш бүкіл әлемдегі қарызды қайта құру және ірі масштабты, континенттік инфрақұрылымдық жобаларға арналған жаһандық жоспарды ұсынды. Ол еркін сауданы, реттеуді жоюды және жаһандануды қабылдамайды.
Марксистік негіздері
Линдон Ларуш саяси мансабын троцкист ретінде бастады және марксизмді жоғары бағалады, бірақ ол және Ұлттық еңбек комитеттері 1970-ші жылдардың соңында бұл идеологиядан бас тартты. Содан бері Ларуш өндіріс құралдарының жеке меншігіне қарсы болмады, ал саяси оқиғаларды талдау енді таптық тұрғыдан жүргізілмейді. Тим Вулфорттың сөзіне сәйкес, троцкизммен арадағы үзіліс кезінде және одан кейін Ларуштің теориясына оның "гегемония теориясы" деп атаған идеясы ықпал етті. Бұл теория Владимир Лениннің интеллигенцияның рөлін авангард ретінде қарастыруынан туындады, олар жұмысшыларға саналарын дамытуға және қоғамдағы жетекші рөлін түсінуге көмектеседі. Оған Антонио Грамшидің гегемония жөніндегі тұжырымы да әсер етті, онда гегемония – әлеуметтік ойды бағыттайтын интеллектуалдық және мәдени элита. Ларуштің теориясы бойынша, ол және оның жақтастары осындай гегемониялық күшке айналуға ұмтылды. Ол Грамшидің жұмысшы табының өзі дамытатын "органикалық интеллигенция" тұжырымын қабылдамады. Керісінше, жұмысшы табын өзі сияқты элиталық интеллектуалдар басқаруы керек деп есептеді. Ларуш Роза Люксембургтің "Капиталдың жинақталуы" және Карл Маркстің "Капитал" еңбектерін оқып, өзінің "қайта индустрияландыру теориясын" жасады. Ол Батыс елдері Үшінші әлемді, әсіресе Үндістанды индустрияландыруға тырысады, сондай-ақ Үшінші әлемде жаңа нарықтарды дамыту және оның арзан және артық жұмыс күшін пайданы арттыру және шығындарды азайту үшін пайдалану арқылы экономикалық дағдарысты шешуге тырысады деді (неоколониализмді қараңыз). Осыған қарсы тұру үшін Ларуш АҚШ-ты "қайта индустрияландыруды" ұсынды, бұл капитализм дағдарысын жеке өзі шешуге мүмкіндік беретін күш-жігердің алдыңғы қатарында болуына мүмкіндік берді. Оның аргументтері квази-марксистік тілден және сілтемелерден айырылғанымен, оның негізгі теориялары 1960-шы жылдардың соңынан бері өзгермеген.
Неоплатониялық
Ларуш философиясы Платон мен Аристотель арасындағы ежелгі дауға сілтеме жасайды. Аристотель тәжірибелік байқаулар мен тәжірибе арқылы білімге сенді. Платон «Идеялар» (Формалар) дегенге сенді. Ларуш пікірінше, тарих әрқашан абсолюттік шындыққа және идеялардың үстемдігіне сенетін платониктер – рационалистер, идеалистер және утопистер, мен эмпирикалық деректерге және сезімдік қабылдауға сүйенетін аристотеликтер арасындағы күрес болды. Ларуш дүниетанымындағы платониктер қатарына Бетховен, Моцарт, Шекспир, Леонардо да Винчи және Лейбниц сияқты тұлғалар кіреді. Ларуш әлемдегі көптеген жамандықтардың себебі Локк, Юм, Томас Гоббс, Джереми Бентам сияқты британдық философтар қабылдаған және «олигархтар» – ең алдымен бай британдық отбасылар – ұстанып тұрған аристотелизмнің басымдығы екенін айтады. Бұл, метафизикалық емес, эмпирикалықты бағалайтын, моральдық релятивизмді қабылдайтын және халықты біріктіруге тырысатын мәдениетке алып келді. Ларуш бұл күресті ежелгі деп сипаттайды және өзін және өзінің қозғалысын Платонның «Мемлекеті» еңбегіндегі философ-патшалар дәстүрінде көреді. Ларуш пен оның жақтастары неоплатонизмді «прогрестің абсолютті қажеттілігін» негізге алатын экономикалық модельдің құрылысына пайдаланады. Экономика адамзаттың жаңа технологияларды ойлап табуымен бірге кезеңдер бойынша дамиды. Ларуш бұл кезеңдерді Платондық қатты денелерге негізделген Күн жүйесінің Кеплер моделіндегі иерархиялық сфералармен салыстырады. Ғылымның, технологияның және бизнестің мақсаты осы прогреске көмектесу және Жердің адамзатты үнемі өсіруіне мүмкіндік беруі керек. Ларуш көзқарасы бойынша, адам өмірі – ең жоғары құндылық. Экология және халықты шектеу – кері қадамдар, олар қараңғы ғасырларға оралуға шақырады. Ресурстардың азаюына байланысты прогресті тоқтатудың орнына, Ларуш адамзатқа көбірек энергия беру үшін ядролық технологияны пайдалануға шақырады, осы арқылы адамзатқа музыка мен өнердің құдіретін тануға мүмкіндік береді. Ларуш пікірінше, осы көзқарасқа қарсы шығушылар аристотельдік конспирацияның бөлігі болып табылады. Олардың арасында байланыс болуы мүмкін емес: «Олардың тұрғысынан алғанда, [конспираторлар] инстинкт бойынша әрекет етеді», – деді Ларуш. «Егер сіз олардың саясаты қалай қалыптасатынын сұрасаңыз, егер жасырын топ отырып жоспарлар жасаса, жоқ, ол солай жұмыс істемейді. Тарих солай саналы түрде жұмыс істемейді». Ларуш үшін сол және оң жақ – бұл жалған ажыратымдар. Маңыздысы – платондық және аристотельдік көзқарас. Осы ұстаным Ларушты фермерлер, ядролық инженерлер, қара мұсылмандар, жүк тасушылар, өмірді сақтау жақтастары және Ку-Клукс-Кланның жақтастары сияқты әртүрлі топтармен қарым-қатынас жасауға итермеледі, тіпті Ларуш Кланның өзін өзінің жауы деп санаса да. Джордж Джонсон «Қорқытудың сәулетшілері» (1983) еңбегінде Ларуштің неоплатоникалық конспирациялық теориясын «нағыз философиялық айырмашылықты бұрмалау» деп сипаттады. 1989 жылы «The New York Times» газетінде жарияланған мақаласында Джонсон Ларушты «ақылдан адасқан Аллан Блумның бір түрі» деп сипаттады, ол «өзі айтқан ақылға сыймайтын нәрселерге сенеді», бұл аристотельдіктер «жыныстық қатынас, есірткі және рок-н-ролл» және «экология және кванттық теорияны» бай олигархтарды қолдау және «жаңа қараңғы дәуірді» құру үшін пайдаланатын әлем.
Құрлық
Ларуштың пікірінше, адамдарда заговор ойлау – табиғи құбылыс. 1998 жылы ол өзінің конспирациялық көзқарастарын сынаған Дэниел Пайпсқа жауап беріп, Пайпс барлық заговор туралы хабарламалар аксиомалық тұрғыдан жалған деп дұрыс емес сенетінін айтты. Ларуштың сыншылары, әсіресе Деннис Кинг пен Чип Берлет, оның қазіргі бағытын конспирологиялық дүниетанымы деп сипаттайды. Олардың айтуынша, Ларуш билеуші класс тұжырымдамасын марксистік идеядан заговор теориясына айналдырған, онда әлемдік капитализм Ротшильдтер, Рокфеллерлер, Генри Киссинджер және Сыртқы саясат кеңесі сияқты жасырын ұйымдар тобының бақылауында. Дэниел Пайпс Ларуш өзінің заговор теорияларын жеке тұлғаға байланыстырып, "барлық қарсыластарын қараңғы күштермен" байланыстырады деді. 2007 жылы Ларуштің басылымы – "Executive Intelligence Review" (EIR) журналы "Оңшылдардың үлкен заговорлары тағы да жаңа қырымен" атты "тергеулік баяндама" жариялады. Мақалада былай делінген: "Бірақ, ВРВК тобын Билл мен Хиллари Клинтоннан да күшті қоздыратын жалғыз есім – Линдон Ларуш. Президентке және Бірінші ханымға қарсы миллиард долларлық қаралау науқанын жүргізген аппараттың Ларуш пен оның саяси қозғалысына қарсы улағыш қаралау және жала жабу науқанының тарихы одан да ұзақ. Әрине, шындық – 2000 жылы Флоридадағы сайлауды Буш-Чейни штабы, Жоғарғы сот судьясы Скалияның қолдауымен ұрлаған. 2001 жылы Ларуш АҚШ әскерилерінің ішіндегі тәртіпсіз элементтердің 2001 жылдың 11 қыркүйегіндегі шабуылдарға қатысқанын немесе оларды жоспарлағанын айтты, бұл мемлекеттік төңкерістің бір бөлігі болды."
Perhaps the only name that sends the VRWC gang more into orbit than either Bill and Hillary Clinton, is the name Lyndon LaRouche. The very same apparatus that waged a billion dollar slander campaign against the President and the First Lady throughout much of the mid and late 1990s, has an even longer track record of venomous slander and frame up campaigns against LaRouche and his political movement. Of course, the reality is that it was the Bush Cheney campaign, backed by the Scalia Supreme Court, that actually stole the 2000 election in Florida. In 2001, LaRouche said that rogue elements within the American military took part in, or planned, the September 11, 2001, attacks as part of a coup d'état.
"Ағылшын" заговоры
ЛаРуш британдықтардың құпия жоспарларын айтады. ЛаРуш планетада қазіргі кезде әрекет ететін басым империалистік стратегиялық күш – АҚШ емес, Ұлыбритания империясының «англо-голланд либералдық жүйесі» дейді, ол ортағасырлық Венеция сияқты олигархиялық қаржылық консорциум, мемлекетке қарағанда «қаржылық шырыш» сияқты. Осы теорияға сәйкес, Лондонның қаржы орталықтары бәсекелестікке қарсы тұру үшін алғаш рет Венецияда дамыған «бақыланған қақтығыс» әдістерін пайдаланады. ЛаРуш соңғы кездегі көптеген соғыстарды британдықтардың осы әрекеттеріне байланысты деп санайды. Чип Берлет пен Деннис Кингтің айтуынша, ЛаРуш әрқашан британдықтарға қарсы болған және Елизавета II, британдық корольдік отбасы және басқаларды әлемдік саяси экономика мен халықаралық есірткі саудасын бақылайтын заговоршылар тізіміне енгізген. Джонатан Ванкин мен Джон Уэйленнің пікірінше, ЛаРуш – «ең белгілі» англофоб. Бұл көзқарастар оның ұйымының мүшелері жазған үш кітапта көрініс тапқан: Дэвид П. Голдман, Констандинос Калимтис және Джеффри Штайнбергтің «Dope, Inc.» (1978): Бұл кітап опиум соғысынан бастап есірткі тасымалының тарихын талқылайды және британдық мүдделер осы салада қазіргі заманға дейін үстемдік танытып келеді деп мәлімдейді, мысалы, британдық офшорлық банк отарларында ақшаны жылыстату арқылы. ЛаРуштің айтуынша, бұл құпия жоспардың ядросы Лондон Ситиінің қаржылық элитасы. «Пуэрто-Рико социалистік партиясының сексуалдық әлсіздігі» атты мақаласында ЛаРуш мачизмді сынады. Әйелдердің рөліне қатысты ол: «Нағыз әйелдердің азаттығының міндеті – әйелдердің өзіне сенуін, өзіне сенуге және оған сәйкес әрекет етуге мүмкіндіктерін күшейту» деп қосты.
Dope, Inc. by David P. Goldman, Konstandinos Kalimtgis and Jeffrey Steinberg, 1978 : this book discusses the history of narcotics trafficking, beginning with the Opium War, and alleges that British interests have continued to dominate the field up to the modern era, for example through money laundering in British offshore banking colonies. The heart of the conspiracy, according to LaRouche, is the financial elite of the City of London. In an article, "The Sexual Impotency of the Puerto Rican Socialist Party", LaRouche criticised Machismo. Regarding the role of women, he adds, "The task of real women's liberation is to generally strengthen women's self consciousness and their power and opportunities to act upon self consciousness."
Азшылық саясаты
Сыншылар бұл қозғалысты антисемиттік, артық ойлы және ЛГБТ+ қарсы деп айтады, сондай-ақ оның саяси және экономикалық ұсыныстарының шын ниеттерін жасыру мақсатында жасалғанын мәлімдейді.
Гомосексуализм
1980 жылдары ЛаРуш және оның жақтастары гомосексуалдарға қарсы көзқарастар білдірді. ЛаРушпен байланысты газетте ЛаРуш демеушілік еткен СПИД жобасына қарсы Калифорниядағы наразылықтарды ұйымдастырғандар "сексуалдық жағынан төменгі топтардан" шыққан деген мәлімдеме жасалған.
Иудаизм мен сионизм
Британдық журналист Роджер Бойес жазғандай, "Семітизмге қарсылық ЛаРуштың қастандық теорияларының түйіні болып табылады, ол заманауи оқиғаларға, соңғысы Ирак соғысына бейімделеді". Ларуштың антисемитизміне мысал ретінде Деннис Кинг Ларуштың (Л. Маркус псевдонімімен) "Людвиг Фейербахтың ісі" (1973) еңбегіндегі: "Еврей мәдениеті – еврей үйіне барлық сатуға болатын нәрсе гойимдерге сатылып кеткеннен кейін қалған қалдық" деген сөзін келтірді. 2004 жылы Германиядағы Шиллер институтының шарасына қатысқан еврей студенті Еремия Дуганның қазасы туралы хабарлар ЛаРуш желісіндегі антисемитизм айыптауларын қайтадан БАҚ-та қозғады. Британ баспасөзі Ларушты "фашистік және антисемит идеологиясы бар сектаның американдық көшбасшысы" деп сипаттады. Ларуш өзінің қозғалысының антисемит екенін ұзақ уақыт бойы жоққа шығарды. 2006 жылы Ларуш: "Діни және нәсілдік жеккөрушілік, мысалы, антисемитизм – бүгінгі планетада көрінетін қылмыстың ең жаман көрінісі" деді. Ларуштің өкілі Дебра Фриман 2010 жылы газетке: "Гитлер ақылдан безген адам, бірақ оның саясаты негізінен экономикалық саясатқа және билікте қалуға негізделген. Біз алты миллион еврей мен сансыз басқа адамдардың қазасына қайғырамыз" деді. Ларуштің сыншылары оны "жасырылған антисемит" деп атады, себебі ол классикалық антисемиттік қастандық теориясын алып, "зионист" сөзін "еврей" сөзімен ауыстырады және жалпы еврейлерге емес, белгілі бір еврей тұлғалары мен еврейлердің топтарына классикалық антисемиттік "ашкөз еврей" бейнесін жатқызады. "Қазіргі заманғы сионизмді еврейлер жасаған жоқ, ол негізінен Оксфорд университетінде әзірленген жоба" дейді Ларуш. Ол: "Сионизм – иудаизм емес" дейді. 1978 жылы, Ларуш мақаласында "Сионның даналарының хаттамалары" келтірілген, Ларуш тобы "Есірткі, Инк.: Ұлыбританияның АҚШ-қа қарсы опиум соғысы" атты кітабын жариялады, ол "Сионның даналарының хаттамаларын" Ротшильд банктік әулетімен, британдық корольдік отбасымен, итальяндық мафиямен, Израильдің Моссадымен, генерал Пайкпен және Бнай Бритпен салыстырып, хаттамалардың шынайылығын қорғады. (Есірткі, Инк.) Кейінгі басылымдарда "Хаттамалар" туралы сілтемелер алынып тасталды. Осыдан Ларуштың патшайым Елизавета есірткі сатумен айналысады деген сөзін айтқандығы туралы мәлімдеме пайда болды. 1984 жылы NBC тілшісі патшайым мен есірткі сату туралы сұрақ қойғанда Ларуш: "Әрине, ол есірткі таратады – бұл жауапкершіліктің бір бөлігі: есірткі тарататын банданың басшысы; ол бұл болып жатқанын біледі және оны тоқтатпайды" деді. Чип Берлет Ларуштің "кодталған тілді" қолдану арқылы және неоконсерваторларға шабуыл жасау арқылы антисемитизмді жанама түрде білдіретінін айтады. 1984 жылы NBC-ге қарсы Ларуштің қорлау ісі кезінде Расалық теңдік конгресінің жетекшісі Рой Иннис Ларуштің мінез-құлқы туралы куәгер ретінде сөйледі, Ларуштің расизмге қатысты көзқарастары "өзінің көзқарастарымен сәйкес келетінін" антпен мәлімдеді. Ол Ларушпен байланыста болған адамдардың арасында расизмнің белгілерін көрді ме деген сұраққа "жоқ" деп жауап берді. Инис Ларуштің атынан куәлік бергені үшін көптеген афроамерикандықтардан сын естіді. Афроамерикандық азаматтық құқықтар қозғалысының жетекшісі Джеймс Бевел 1992 жылғы президенттік сайлауда Ларуштің вице-президенті болды, ал 1990-шы жылдардың ортасында Ларуш қозғалысы Луис Фарраханның Ислам ұлтымен одақ құрды. Азаматтық құқықтар мәселелерінде тәжірибесі бар Ларуш қозғалысының тағы бір мүшесі – Амелия Бойнтон Робинсон, ол Ларуш ұйымы Шиллер институтының вице-президенті; ол қозғалысты Мартин Лютер Кингтің ізімен келе жатқандай сипаттады: "Мырза және ханым Ларуш қозғалысты құрды, доктор Кинг тоқтаған жерден жалғастырды. Олар адамзаттың жалпы бейнесі болуы керектігін түсінді, ол барлық нәсілдік айырмашылықтар мен кедергілерден асып түседі".
Ларуш қозғалысына фашизм туралы айыптау
ЛаРуш қозғалысы жиі фашистік деп айыпталады. Бұл айыптауды Демократиялық Ұлттық Комитеттің төрағасы Пол Г. Кирк, Техас штатының Демократиялық округтік комитеті және демократ белсендісі Боб Хэттой жасады. Денис Кинг, бұрынғы марксист-ленинист және 1960-1970 жылдардың басында Прогрессивті Еңбек партиясының мүшесі, осы тезисті ЛаРуш және оның қозғалысы туралы зерттеу кітабының атауында қолданды: «Линдон ЛаРуш және жаңа американдық фашизм» (1989). «Тазалау операциясы», солшыл жиналыстарға зорлық шабуылдары жасаумен байланысты болған деп есептеледі, осы айыптаулардың негізі ретінде пайдаланылады. 2012 жылы Ресейлік талдау орталығы және Terra America веб-порталы Ресейдің Инсбрук қаласындағы Халықаралық ғылым академиясының академигі Андрей Фурсовтан сұхбат алып, Батыс медиасында ЛаРуш туралы берілген сипаттамаларға оның пікірін білдіруін сұрады. Ол ЛаРушты фашист деп атаған зиялылар зиялы деп аталуға лайық емес екенін, ал бұл айыптау саясатты ғылыми тұрғыдан талдағанда ешқандай негізі жоқ екенін мәлімдеді. Фурсовтың сөзіне қарағанда, мұның себебі ЛаРуш Батыстың сырттай «демократиялық», бірақ іштей «либералды тоталитарлық» жүйесін сынағандығында. Фурсов Ресейде ЛаРуш туралы көп адам білмейтінін, бірақ маңыздысы – саны емес, сапасы екенін айтты. Джордж Джонсон «The New York Times» газетінде Кингтің кітабына жазған шолуында, Кингтің ЛаРушты «фюрер болуға талпынушы» ретінде бейнелеуі «әлде де тым оңай» екенін, сондай-ақ ЛаРуштың жақын шеңберіндегі бірнеше адамның еврей екенін ескермегенін айтты. Ол сондай-ақ ЛаРуштың «қақтығыс теориясы антисемиттік оңшылдарға, қара мұсылмандарға және ядролық инженерлерге ұнау үшін жасалған» екенін мойындады. 1983 жылы жарық көрген «Қорқыныштың сәулетшілері» атты кітабында Джонсон ЛаРуштың оңшыл радикалды топтармен араласуын «ыңғайлы одақ» деп сипаттады және оның шын ниетінен күдіктенді. Ол 1975 жылғы партиялық меморандумды дәлел ретінде келтірді, онда орнаған тәртіпті құлату үшін оңшылдармен бірігу туралы сөз болған: «Біз бұл шайқаста жеңіске жеткеннен кейін оңшыл оппозицияны жою салыстырмалы түрде оңай болады». Джонсонның сөзіне сәйкес, ЛаРуш Кеңес Одағымен және Ирактағы Баас партиясымен байланыс орнатуға тырысқан, бірақ кеңестіктерді немесе оңшылдарды өз мақсатына жұмылдыра алмағандықтан, 1980 жылдары бейтарап бейнеге көшуге тырысты. Лэрд Уилкокс пен Джон Джордж да Кингтің «ЛаРушты неонацист ретінде көрсетуге» тырысуының шектен шыққандығын, ал Кинг пен Берлет сияқты ЛаРуштың ең қатал сыншыларының өзінің солшыл көзқарастары бар екенін айтты.