Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Италия композиторы
Italian composer
Бартоломео Тромбончино (шамамен 1470 – 1535 немесе одан кейін) – итальяндық композитор, орта Ренессанс кезеңінің өкілі. Ол негізінен фроттола жазушы ретінде белгілі, бірақ әйелін өлтіргені үшін де танымал. Ол Верона қаласында дүниеге келіп, Венецияда немесе оның жанында қайтыс болды.
Bartolomeo Tromboncino (c. 1470 – 1535 or later) was an Italian composer of the middle Renaissance. He is mainly famous as a composer of frottole; he is principally infamous for murdering his wife. He was born in Verona and died in or near Venice.
Өмір
Оның ерте өмірінің мәліметтері аз және сирек, сол кездегі көптеген композиторлардың өмірі сияқты, бірақ ол Мантуяда өскен болуы мүмкін, және бір хатында өзінің бастапқыда Вероналық екенін айтады. 1500 жылға дейін ол Мантуяда өмір сүрді және жұмыс істеді, бірақ Феррара, Эсте, Виченца, Милан және Павия сияқты көршілес қалаларға жиі сапар шекті, әсіресе қиын жағдайға түскенде. Ол 1495 жылы белгісіз себептермен қаладан қашып кетіп, сол жылы қайта оралды; 1499 жылы ол әйелін адалсыздықпен ұстап, өлтірді, бірақ жүз жыл өткен соң Гесуальдодан айырмашылығы, ол сол адамды өлтірмеген болуы мүмкін (көздер бұл мәселеде қайшылыққа толы). Қызығы, ол жасаған жамандықтары үшін қайта-қайта кешірілді, бірақ жұмыс берушілері Гонзага әулетінен келген бір хатта жазылғандай, ол "рұқсатсыз және арсыз себептермен" Мантуяны тағы да тастап кетті. Композиторлық шеберлігі сол заманғы өнердің көрнекті демеушісі Изабелла д’Эстеге ұнаған болуы мүмкін; бұл байланыс оған түрлі кісі өлтірулер мен қылмыстар үшін кешірім алуға көмектескен болуы мүмкін. 1502 жылдан бастап Тромбончино одан да әйгілі Лукреция Борджияға Феррарада қызмет етті, онда ол оның сәнді сарайындағы әйгілі интермедияларға, ең бастысы Альфонсо д’Эстеге үйлену тойына музыка жазды. 1521 жылға дейін ол Венецияға көшіп, өмірінің қалған бөлігін сол жерде, көбінесе тыныш өмір сүрген сияқты өткізді.
Details of his early life are few and far between, as is common for most composers of the time, but most likely he grew up in Mantua, and he mentions in a letter that he was originally from Verona. Until around 1500 he lived and worked in Mantua, though he made occasional trips to adjacent cities such as Ferrara, Este, Vicenza, Milan, and Pavia, especially when he was in trouble. He fled the city in 1495 for unknown reasons, returning later that same year; in 1499 he murdered his wife when he discovered her in flagrante delicto but, unlike Gesualdo a hundred years later, he may have spared the man (the sources are contradictory on this detail). Curiously, he seems to have been pardoned again and again for his misdeeds, but he left Mantua again "without permission, and for despicable reasons", as stated in a letter from one of the Gonzaga family, his employers. His skill as a composer probably endeared him to Isabella d'Este, one of the great patrons of the arts of the time; this connection may have assisted him in attaining pardons for his various murders and misdemeanors. From 1502 Tromboncino was employed by the even more infamous Lucrezia Borgia in Ferrara, where he wrote music for the famous intermedi of her opulent court, and most significantly for her wedding to Alfonso d'Este. Sometime before 1521 he moved to Venice, where he most likely spent the remainder of his life, seemingly in rather more placid circumstances.
Музыка және әсер
Оның қызықсыз, өзгермелі және мүмкін қылмысты өміріне қарамастан, оның музыкасының көп бөлігі мадригалға дейінгі фроттоланың жеңіл түрінде сақталған. Ол атынан-ақ білінетіндей, тромбоншы болған және кейде сол қызметте жұмыс істеген; алайда, ол ешқандай қатаң аспаптық музыка жазбаған (немесе сақталмаған). Ол сондай-ақ, он жеті лауда, бір мотет және Еремияның аңыздарын жазды. Стильдік тұрғыдан алғанда, қасиетті туындылары 16 ғасырдың басындағы консервативті музыкаға тән, олар cantus firmus үстінде имитациялық емес полифонияны қолданады, секциялық түрде гомофониялық текстуралармен немесе әшекейсіз псалмодиямен алмасады. Оның фроттолалары, оның шығармаларының ең ірі және тарихи маңызды бөлігі (барлығы 176) басқа белгілі фроттолист Марчетто Караныкінен гөрі әртүрлі, сонымен қатар олар сол кездегі көптеген фроттолаларға қарағанда полифониялық болып келеді; осылайша олар мадригалды күтеді, оның алғашқы жинақтары Тромбончиноның өмірінің соңында және ол тұрған қалада жариялана бастады (мысалы, Верделоттың 1533 жылғы Primo libro di Madrigali, Венецияда басылған). Тромбончиноның соңғы фроттолалары мен ең алғашқы мадригалдар арасындағы басты айырмашылық музыкалық емес, олардың қосылған өлеңдерінің құрылымында болды. Тромбончино қойған өлеңдер сол заманғы ең танымал авторларға тиесілі болды; ол Петрарка, Галеотто, Санназаро және басқаларды музыкаға қосты; тіпті ол Микеланджелоның Come haro dunque ardire өлеңін де қосты, ол 1518 жылы Тромбончино жариялаған жинақтың бір бөлігі болды.
In spite of his stormy, erratic, and possibly criminal life, much of his music is in the light current form of the frottola, a predecessor to the madrigal. He was a trombonist, as shown by his name, and sometimes employed in that capacity; however he apparently wrote no strictly instrumental music (or none survives). He also wrote some serious sacred music: seventeen laude, a motet and a setting of the Lamentations of Jeremiah. Stylistically, the sacred works are typical of the more conservative music of the early 16th century, using non imitative polyphony over a cantus firmus, alternating sectionally with more homophonic textures or with unadorned plainsong. His frottolas, by far the largest and most historically significant part of his output (176 in all) are more varied than those of the other famous frottolist, Marchetto Cara, and they also tend to be more polyphonic than is typical for most frottolas of the time; in this way they anticipate the madrigal, the first collections of which began to be published near the very end of Tromboncino's life, and in the city where he lived (for example Verdelot's Primo libro di Madrigali of 1533, published in Venice). The major differences between the late frottolas of Tromboncino and the earliest madrigals were not so much musical as in the structure of the verse they set. The poetry that Tromboncino set tended to be by the most famous writers of the time; he set Petrarch, lt=Galeotto, Sannazaro, and others; he even set a poem by Michelangelo, Come haro dunque ardire, which was part of a collection Tromboncino published in 1518.