Ендор – қасиетті кітаптағы Канаан қаласы. Израильдіктер бағындыра алмаған, Море төбесі мен Табор тауы арасында орналасқан. Тарихы, мағынасы зерттелген.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ендөр (Ен-Дор немесе Ен-До́р) – Ханаандық қала, ол Ешуа кітабында (Ешуа 17:11 (HE)) израильдіктердің қала мен оның қарастырылатын жерлерін толық иелене алмаған қалалардың бірі ретінде тізімделген. Бұл қала Езрел аңғарындағы Море төбесі мен Табор тауының арасында орналасқан. Еврей Библиясында бұл қала тағы екі рет, 1 Самуил кітабында және 83-ші Псалмда еске алынады.
Biblical place
Endor ( ʿĒn Dōr or ʿĒn Dōʾr) was a Canaanite city, which is listed in the Book of Joshua (Joshua 17:11 (HE)) as one of the cities the Israelites failed to dispossess, neither the city nor its dependencies. It was located between the Hill of Moreh and Mount Tabor in the Jezreel Valley. It is mentioned twice more in the Hebrew Bible, in 1 Samuel and in Psalm 83.
Этимология
"Эндор" сөзінің бастапқы мағынасы белгісіз, және оның иврит тіліндегі жазылуы әртүрлі. Ол "бұлақ" дегенді білдіретін "эйн" және "ұрпақ" дегенді білдіретін "дор" сөздерімен байланысты болуы мүмкін.
The original meaning of "Endor" is unknown and its spelling in Hebrew varies. It may be connected with the words ein meaning "spring" and dor, meaning "generation".
Киелі кітапта
Ендор алғаш рет Ешуа 17:11-де (ЖД) айтылады, ол кезде Ендор Манаса тайпасының жеріне кірген. Самуилдің кітабы 28:4-25 (HE) аралығында Саул Ғилбоа шайқасы алдындағы кеште Ендордағы (Самуил 28:7 (HE)) я болжаушымен немесе сиқыршымен кеңеседі, ол сол шайқаста қаза тапты. Псалм 83:9-10 (HE) бойынша, бұл Явин мен Сисераның жеңіліске ұшыраған жері болды. Индурда қазба жұмыстары жүргізілді, бірақ ешқандай қалдық табылған жоқ, сондықтан бұл орын ежелгі Ендор емес деп саналды. Хирбет Сафсафе / Es Safsafa: Көптеген адамдар Хирбет Сафсафені ежелгі Ендордың орны деп санайды, себебі ол карталарда көбінесе осы жер ретінде белгіленген. Бұл орын қазіргі Сулам/Шунемнен солтүстік-шығысқа қарай, Табор тауынан оңтүстікке қарай 6 шақырым жерде орналасқан. Бұл жерден екі арна ағып шығады, біреуі солтүстік-шығысқа, екіншісі солтүстік-батысқа қарай. Рим дәуірінде бұл жерде көптеген адамдар тұрған. Кейіннен арабтар 1948 жылы соғыс болғандықтан оны тастап кеткен. Соғыстан кейін израильдіктер осы жерге қоныстанды және оны Эйн-Дор деп атады. Дәстүр Хирбет Сафсафеге ең сенімді қолдау көрсетеді. 4-ші ғасырдан бері Ендор ерте христиан паломниктері мен крестшілер үшін Киелі кітаптағы Ендор ретінде танылған. Крестшілер кезеңінде 14 ғасырдан келген неміс дін қызметкері Брокард бұл жерді атап өткен. Эдвард Робинсон бұл орынға келгенде, оны қарапайым ауыл деп сипаттады. С. Кондер мен Х. Китченер де бұл орынды танып, оны кішкентай ауыл деп сипаттады. Атаудың сақталуы Хирбет Сафсафені ежелгі Ендор ретінде қолдайды, өйткені бұл орын ежелгі атауын сақтамаса да, солтүстік-шығыстағы көршісі Индур сақтаған. Қазіргі ауыл ежелгі орыннан көшіп, атын өзімен бірге алып кеткен болуы мүмкін.
Endor was first mentioned in Joshua 17:11 (HE), when Endor fell within the tribal allotments of Manasseh. In Samuel 28:4 25 (HE), Saul consulted a medium or witch at Endor (Samuel 28:7 (HE)), who lived in the village, on the evening before the Battle of Gilboa, in which he perished. According to Psalms 83:9 10 (HE), it was the scene of the rout of Jabin and Sisera Excavations were carried out on Indur, but with no remains found at the site, it was largely ruled out as being ancient Endor. Khirbet Safsafeh / Es Safsafa : Many believe Khirbet Safsafeh to be the site of ancient En dor, as reflected as being the site most normally marked on maps. This site is located northeast of modern Sulam/Shunem, 4 mile (6 km) south of Mount Tabor. Two wadis drain from this location, one to the northeast and the other to the northwest. During the Roman Period, there was a large population on the site. It was later inhabited by Arabs until they abandoned it in 1948 due to the war. After the war, Israelis settled it and named it Ein Dor. Tradition seems to be the best support for Khirbet Safsafeh. Since the 4th century CE, Endor has been recognized by early Christian pilgrims and by the Crusaders as Biblical Endor. During the Crusader Period it was mentioned by Brocardus, a 14th century German priest. When Edward Robinson came upon the site, he described it as an ordinary village. C. Conder and H. Kitchener also recognized the site and described it as a small village. Name preservation also supports Khirbet Safsafeh as being ancient Endor, for although the site does not preserve the ancient name, its nearby neighbor to the northeast, Indur, did. The modern village could have easily moved from the ancient site, taking the name with it.