Кіріспе

Цирк ханшайымы – венгр композиторы Эммерих Кальманның Юлиус Браммер мен Альфред Грюнвальд жазған неміс либреттосына негізделген үш актілі опереттасы. Оның премьерасы 1926 жылдың 26 наурызында Венадағы «Театр ан дер Вин» театрында өтіп, онда 344 рет қойылды.

Қысқаша мазмұны

Сюжет цирк элементтерімен өрілген романтикалық интрига төңірегінде құрылады. Принцесса Федора Палинсканың көңілі толмаған күйеуі, әсем цирк артисі "Мистер Х"-ты ақсүйек болып көрсетіп, оған үйлену үшін жалдайды. "Мистер Х" – шын мәнінде ақсүйек, қайтыс болған ханзаданың мұрагерлік құқығынан айырылған туысы. Осы туындының ең танымал арияларының бірі – "Zwei Märchenaugen" ("Екі ертегі көзі") Фриц Вундерлих, Чарльз Куллман және Ричард Таубер сияқты бірнеше әйгілі тенорлармен орындалған.

Халықаралық қойылымдар

Опера тез арада Венгрияда, Эрне Кулиньи мен Имре Липтайдың бейімделуімен 1926 жылғы 24 қыркүйекте Будапешттегі Киралы театрында қойылды. Швецияда (Стокгольм, Васа Театры, 1926 жылғы 6 қазан); Германияда (Гамбург, Операттен Театры, 1926 жылғы 17 қазан) және Ресейде «Мистер Х» ретінде (Мәскеу, 1926 жылғы 23 қараша) көрсетілді. 1926 жылы Чехословакия, Италия, Финляндия және Польшада да қойылымдар өтті. Гарри Б. Смиттің адаптациясы жасаған ағылшын тіліндегі нұсқасы, «Цирк принцессасы», алғаш рет 1927 жылғы 4 сәуірде Атлантик-Ситидегі Аполлон театрында көрсетілді және 1927 жылғы 25 сәуірден бастап Нью-Йорктегі Уинтер-Гарден театрында Гай Робертсон, Дезри Табор және Роберт О'Коннордың қатысуымен сәтті өтті. Американдық қойылымдағы цирк көріністері әсіресе әсем болды, оларға атшылар, әуе акробаттары және сол кездегі танымал клоун Пудлс Ханнефорд кірді. Қойылымды Дж. С. Хаффман сахнаға қойды.

Жазбалар

Эмеррих Кальман: «Цирк принцессасы» – Маргит Шрамм (сопрано), Гугги Лёвингер (сопрано), Юлиус Катона (тенор), Рудольф Шок (тенор), Ферри Грубер (тенор); Deutsche Oper Berlin (хор); Берлин симфониялық оркестрі (оркестр); Роберт Стольц (дирижер), Лейбл: Eurodisc.

Фильмдер

Бірнеше "Цирк принцессасы" фильмдері түсірілді, оның ішінде 1925 жылғы "Цирк принцессасы", 1958 жылғы "Мистер X" және 1982 жылғы "Цирк принцессасы".

Ескертпелер мен сілтемелер

Мартин, Джесси Райт (2005) Эммерих Калманның оперетталарына шолу, PhD диссертациясы: Луизиана мемлекеттік университеті, 2005 жылдың тамыз айы. Naxos Records, қаптама жазбалары, Опереттадан ең жақсысы 2-томдық жинақ. Смит, Сесил (1981) Америкадағы музыкалық комедия: Black Crook-тан Sweeney Todd-қа дейін, Routledge. Траубнер, Ричард (2003) Оперетта: Театр тарихы, Routledge.